=== Đơn vị trực thuộc Quân đoàn ===
Sư đoàn bộ binh 309
Sư đoàn bộ binh 7
Sư đoàn Bộ binh 9
Lữ đoàn Pháo binh 434
Lữ đoàn Phòng không 71
Lữ đoàn công binh 550
Lữ đoàn tăng - thiết giáp 22
Trường Quân sự Quân đoàn 34
Bệnh viện quân y 4
Các Sư đoàn 7 và 309 cùng Lữ đoàn công binh 550 (trừ tiểu đoàn công binh vượt sông) từ tháng 12 năm 2024 được chuyển về Quân khu 7; lữ đoàn 22 được chuyển về Bộ Tư lệnh binh chủng tăng - thiết giáp; tiểu đoàn công binh vượt sông của lữ đoàn 550 được chuyển về Bộ Tư lệnh binh chủng công binh; các đơn vị còn lại chuyển về Quân đoàn 34.

=== Đơn vị trực thuộc Cục ===
Tiểu đoàn Hóa học 38, Bộ Tham mưu
Đại đội Tác chiến điện tử 36, Bộ Tham mưu
Tiểu đoàn Đặc công, Bộ Tham mưu
Tiểu đoàn Vệ binh 100, Bộ Tham mưu
Tiểu đoàn Trinh sát 46, Bộ Tham mưu
Tiểu đoàn Thông tin 26, Bộ Tham mưu
Bảo tàng Quân đoàn, Cục Chính trị
Xưởng In, Cục Chính trị
Viện Kiểm sát, Cục Chính trị
Tiểu đoàn Vận tải 6, Cục Hậu cần
Tiểu đoàn Sửa chữa 79, Cục Kỹ thuật
Kho K174, Cục Kỹ thuật

== Tổ chức chung ==


== Lãnh đạo qua các thời kỳ ==

=== Tư lệnh ===

=== Chính ủy, Phó Tư lệnh về Chính trị ===


== Tham mưu trưởng qua các thời kỳ ==
1974–1977, Hoàng Nghĩa Khánh, Trung tướng(1982) Cục trưởng Cục Tác chiến (1979–1991)
1979–1985, Vũ Cao, Trung tướng (1992), Cục trưởng Cục Tác chiến (1991–1996)
1985–1987, Lê Nam Phong, Trung tướng (1988)
1987–1990, Nguyễn Văn Hồng, Đại tá
1990–8.1993 Nguyễn Hữu Mão    Nguyên sư trưởng sư đoàn 7 quân  hàm đại tá  lúc đó ông mới 35 tuổi vào năm 1985
9.1993–7.1997, Đào Văn Lợi, Trung tướng(2003) Giám đốc Học viện Lục quân (Việt Nam)(2000–2008)
8.1997–1999, Huỳnh Ngọc Sơn,Trung tướng (2005), Thượng tướng (2015) Phó Chủ tịch Quốc hội (2007–2016).
1998–2004, Mai Đại Từ, Thiếu tướng (2006), phó hiệu trưởng Trường Sĩ Quan Lục Quân 2 (2004–2010)
1999–2004, Nguyễn Văn Thành, Trung tướng (2010) Phó Tổng Tham mưu trưởng (2010–2011)
2007–2011, Trần Trọng Ngừng, Thiếu tướng(2011) phó hiệu trưởng Trường Sĩ Quan Lục Quân 2 (2011–2015)
2011–2014, Phạm Xuân Trạo, Thiếu tướng(2014) nguyên Sư trưởng Sư đoàn 9,phó hiệu trưởng Trường Sĩ Quan Lục Quân 2(2014–2019)


2014–12.2018, Lê Đức Thảo , Thiếu tướng(2019) phó hiệu trưởng Trường Sĩ Quan Lục Quân 2 (2019–nay)
1.2019–6.2021, Lương Đình Lành, Thiếu tướng (6-2021). nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn 9
7.2021–10.2022, Lê Văn Hướng, nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn 9.
10/2022- 3/2024  Đỗ Văn Lực, nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn 309.
4/2024- nay, Trần Công Đức, Nguyên Sư đoàn trưởng Sư đoàn 9.


== Chú thích ==

== Liên kết ngoài ==
Lịch sử Quân đoàn 4–Binh đoàn Cửu Long 1974–2004


Đường Yaowarat (tiếng Thái: ถนนเยาวราช, phát âm [tʰā.nǒn jāw.wā.râːt]; tiếng Trung: 耀華力路) nằm ở quận Samphanthawong là một tuyến đường huyết mạch của Phố Tàu Bangkok. Phố người Hoa hiện đại bao phủ một khu vưc lớn của Yaowarat và Đường Charoen Krung. Nó là nơi trung tâm trao đổi chính của cộng đồng người Hoa từ khi họ chuyển đến đây từ hơn 200 năm trước mở đường cho việc xây dựng Wat Phra Kaew và Cung điện Hoàng gia Thái Lan. Nằm gần đó là Phahurat hoặc Tiểu Ấn Độ. Khu vực này nằm giáp với Sông Chao Phraya từ phía Tây đến phía Nam. Đường Yaowarat còn được biết đến với đồ ăn đa dạng, và vào ban đêm biến thành một "phố ẩm thực" lớn thu hút khách du lịch và người dân địa phương từ khắp thành phố.


== Lịch sử ==


Phố người Hoa là một trong những khu vực lâu đời của Bangkok. Đó là kết quả của việc người Hoa nhập cư tại bờ Tây của sông Chao Phraya sau khi Vua Rama I dời đô từ Thonburi đến Rattanakosin. Từ đó thương gia người Hoa hoạt động giao thương tàu thuyền giữa (Xiêm) và Trung Quốc vào thời Rattanakosin. Vào cuối năm 1891, Vua Rama V đã đề xuất xây dựng nhiều đường, trong đó có đường Yaowarat. Khu vực này sẽ trở nên có nhiều đường sá hơn thay thế những đồng rộng và kênh rạch trước đây. Phố người Hoa không chỉ bao gồm đường Yaowarat, nó còn bao gồm Đường Charoen Krung, Đường Mangkon, Songwat, đường Songsawat, Ratchawong, và Chakkrawat. Chợ Sampheng của Yaowarat nằm ở khu vực trung tâm. Người ta nói rằng con đường này có hình dạng giống thân cong của một con rồng, khiến nơi đây trở thành địa điểm tốt lành cho việc kinh doanh. Vì nó được xây dựng theo chính sách của nhà vua để tránh khu nhà ở tập thể của người dân hiện hữu. Đường Yaowarat có chiều dài 1,5 km (0,93 mi), rộng 20 m (65 ft) và mất 8 năm để xây dựng


== Vận chuyển ==
Có nhiều tuyến xe buýt đi qua đường Yaowarat như 3-35, 4 (3-36), 7 (4-36), 25 (3-7E), 40 (4-39), 53 (2-9), và có 4 trạm xe buýt tại Thian Fah Foundation Hospital, Chaloem Buri, Talat Kao (chợ cũ), với Wat Tuek.
Trên đường còn có ga Wat Mangkon thuộc tàu điện ngầm MRT thuộc Tuyến Xanh Dương chạy dọc theo đường Charoen Krung.

== Tham khảo ==


Edson Silva, được biết nhiều với biệt danh Dido (sinh 27 tháng 6 năm 1962), là một cựu cầu thủ bóng đá và huấn luyện viên Brasil, từng thi đấu cho các câu lạc bộ ở Giải vô địch bóng đá Brasil như Flamengo và Santos. Ông có cả hộ chiếu Hà Lan .

== Sự nghiệp thi đấu ==
Dido chơi ở vị trí tiền vệ  cho Flamengo và Santos. Khoác áo Santos, ông từng thi đấu hai trận tại giải vô địch quốc gia Brasil năm 1984. Ông cũng từng thi đấu tại Israel  cho câu lạc bộ Beitar Jerusalem,. Tại đây Dido giải nghệ vào năm 1996, và bắt đầu sự nghiệp huấn luyện  với vai trò huấn luyện viên trưởng câu lạc bộ Maccabi Holon .

== Sự nghiệp huấn luyện ==
Ông làm huấn luyện viên đội tuyển Việt Nam trong giai đoạn 2001-02 . Sau đó ông huấn luyện đội tuyển Đài Loan năm 2005, rồi đến cuối năm 2008 ký hợp đồng huấn luyện Bangladesh. Tuy nhiên hợp đồng chỉ kéo dài chưa đầy một năm, đến 10 tháng 11 năm 2009 thì kết thúc, trước giải Cúp SAFF .

== Tham khảo ==


Đoàn Lê (15 tháng 4 năm 1943 – 6 tháng 11 năm 2017), còn có bút danh Hạ Thảo, tên thật là Đoàn Thị Lê, là một nhà văn, họa sĩ, diễn viên, nhà biên kịch, đạo diễn người Việt Nam. Bà nguyên là Giám đốc Trung tâm Văn hóa nghệ thuật thành phố Hải Phòng.


== Xuất thân và quá trình hoạt động ==
Đoàn Lê sinh năm 1943 tại Thành phố Hải Phòng trong một gia đình nho học, có nghề thuốc gia truyền.
Khi còn là một nữ sinh lớp chín Trường cấp ba Phan Chu Trinh ở Hải Phòng, Đoàn Lê đã có thơ đăng báo. Năm mười tám tuổi, Đoàn Lê viết bài thơ Bói hoa được bạn yêu thơ hồ hởi đón nhận. Sau đó thi vào học Khoa Điện ảnh, Trường Sân khấu Điện ảnh Hà Nội.
Ra trường Đoàn Lê được điều về Hãng Phim truyện Việt Nam. Đoàn Lê thuộc số những diễn viên điện ảnh đầu tiên của điện ảnh cách mạng Việt Nam, cùng lớp với Lâm Tới, Trà Giang, Minh Đức... Bà từng đóng vai chính (cô giáo Hồng Vân) trong phim Quyển vở sang trang năm 1975 của đạo diễn Nguyễn Ngọc Chung.


Sau khi có gia đình riêng, bà chuyển sang thiết kế mỹ thuật và dành thời gian đi học hội họa. Người truyền nghề cho bà là hai danh họa Dương Bích Liên và Bùi Xuân Phái. Bà đã vẽ được hàng trăm bức tranh sơn dầu khổ lớn. Tranh của bà đủ triển lãm riêng mấy cuộc và góp mặt trưng bày cùng các họa sĩ khác ở các Galery sang trọng ở Hải Phòng và Hà Nội.
Năm 1963, Đoàn Lê chuyển sang viết văn xuôi, các truyện ngắn đầu tiên: Đôi mắt hoa nhài, Trương Viên, Cây xoan non của Đoàn Lê đã lần lượt được in trên hai tờ báo danh tiếng là Báo Văn nghệ và Báo Đại đoàn kết.
Bước sang những năm bảy mươi, tám mươi của thế kỉ XX, Đoàn Lê lại thử sức viết kịch bản phim truyện và thành công với những phim:
– Bình minh xôn xao;
– Cha và con;
– Làng Vũ Đại ngày ấy.


Sau gần hai mươi năm có chùm truyện ngắn xuất hiện trên văn đàn, năm 1988 Đoàn Lê mới lại công bố thiên tiểu thuyết đầu tay Cuốn gia phả để lại và được Hội Nhà văn Việt Nam trao giải thưởng. Nhiều tác phẩm của bà không chỉ được phát hành tại Việt Nam mà còn được dịch sang tiếng nước ngoài.


== Tác phẩm ==

=== Về Thơ ===
Bói hoa

=== Truyện ngắn ===
Đôi mắt hoa nhài (1963)
Trương Viên (1963)
Cây xoan non (1963)
Thành hoàng làng sổ xố (tập truyện ngắn 1992)
Trinh tiết xóm Chùa (Giải thưởng Báo Văn nghệ)
Nghĩa địa xóm Chùa
Người đẹp xóm Chùa
Giường đôi xóm Chùa
Người khách đêm giao thừa
Chờ nhật thực
Chờ nguyệt thực
Sex
Quai xăm
Làm đẹp
Gối mộng
Mẹ và con và thánh thần
Kiệm cười (2011, báo Người Đại biểu nhân dân)
Gối mộng (2011, báo Văn nghệ Công an)

=== Tiểu thuyết ===
Cuốn gia phả để lại (1990, được Hội Nhà văn Việt Nam trao giải thưởng)
Lão già tâm thần (1993)
Người đẹp và đức vua (1991)
Tiền định (2010)
Oan hồn ngõ đá dốc

=== Kịch bản phim truyện ===
Bình minh xôn xao
Cha và con
Làng Vũ Đại ngày ấy.
Hồ Xuân Hương

=== Các phim đạo diễn ===
Con Vá (biên kịch kiêm đạo diễn – Bông sen bạc LHP toàn quốc)
Chim bìm bịp (đạo diễn, huy chương bạc LHP toàn quốc)...


== Giải thưởng ==
Đoàn Lê đã nhận được nhiều giải thưởng văn học, như giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam cho tiểu thuyết Cuốn gia phả để lại, giải thưởng báo Văn Nghệ và Hội Liên hiệp văn học toàn quốc cho truyện Trinh tiết xóm Chùa.

== Đánh giá ==
Nhà phê bình Đông Dương:
"Quả đúng là "huyền thoại" khi tập truyện ngắn Trinh tiết xóm Chùa của Đoàn Lê được dịch ra tiếng Anh và giới thiệu với bạn đọc Mỹ. Rất nhiều bài viết giới thiệu về tập sách cho thấy sự quan tâm của bạn đọc nước ngoài đối với đời sống, văn học Việt Nam rất tinh tế và sâu sắc.


Tạp chí Consortium Distributors (Nghiệp đoàn xuất bản) đánh giá về tuyển tập Tinh tiết xóm chùa:
"Đoàn Lê được ghi nhận ở phong cách đa dạng và sức sáng tạo tươi mới. Với giới học giả, những truyện ngắn này cho một cái nhìn vào bên trong văn hóa Việt Nam sau Đổi mới. Với người đọc nói chung, đây là những tác phẩm bao quát và đầy nhân văn về những đề tài như lòng tham, hôn nhân, ly dị, tuổi già; đó là những tác phẩm về quyền con người, khảo sát tất cả những gì bí ẩn tinh tế của trái tim con người"...


Giáo sư Nguyễn Lân Dũng đánh giá:
Tôi khâm phục văn tài của Đoàn Lê vì chị đã làm cho người đọc không thể không khắc khoải suy nghĩ và lo âu cho tương lai của nông thôn nước ta trước những diễn biến đi ngược lại với truyền thống nhân văn, nhân ái qua hàng nghìn năm qua...Tôi đã biết tới không ít các sáng tác của chị, Vua Minh Mệnh, Cuốn gia phả để lại, Lão già tâm thần, Tiền định, Trinh tiết xóm Chùa... Không ít chuyện ngắn đã gắn bó với địa danh xóm Chùa, nào là Đất xóm Chùa, Nghĩa địa xóm Chùa, Người đẹp xóm Chùa, Giường đôi xóm Chùa,... và thật sự ấn tượng với cái Xóm Chùa của chị. Có lần tôi đã thẳng thắn nói giữa diễn đàn Quốc hội: "Mỗi chúng ta nên đọc tác phẩm Trinh tiết xóm Chùa của nữ sĩ Đoàn Lê, để hiểu thêm nông thôn nước ta đang có những diễn biển tiêu cực ra sao? Có biết thì mới hy vọng thay đổi được cái nơi mà phần lớn cư dân nước ta đang sinh sống". Tôi không ngờ sau đó chị từ Hải Phòng lên thăm tôi và đàm đạo khá lâu với tôi.

== Xem thêm ==
Nguyễn Khắc Trường
Lê Minh Khuê

== Chú thích ==


== Tham khảo ==


Đồng Dao (tiếng Trung: 童瑶; sinh ngày 11 tháng 8 năm 1985) là một nữ diễn viên người Trung Quốc. Cô được biết đến nhiều nhất trong phim với vai diễn Tuệ Hiền Hoàng quý phi Cao Hi Nguyệt trong Như Ý truyện (2018), Tống Vận Bình trong Đại Giang Đại Hà (2019) và nhân vật Cố Giai trong 30 Thôi Mà.


Năm 2019, nhờ vai diễn Tống Vận Bình trong Đại Giang Đại Hà, cô đã xuất sắc giành được giải thưởng Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất tại Giải Bạch Ngọc Lan lần thứ 25. Sau đó 1 năm, cũng nhờ vai diễn này cô đã tiếp tục mang về cho mình giải thưởng Nữ diễn viên xuất sắc nhất (Thị hậu) tại Giải Kim Ưng lần thứ 30. Thành công nối tiếp thành công, vào năm 2021 nhờ phần thể hiện đầy xuất sắc trong 30 thôi mà, cô tiếp tục mang về cho mình giải thưởng Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất (Thị hậu) tại Giải Bạch Ngọc Lan lần thứ 27. Chỉ trong vòng 3 năm, cô đã trở thành nữ diễn viên đầu tiên sinh sau năm 1985 sở hữu cho mình 2 trong số 3 giải Thị Hậu tại 3 giải thưởng Truyền hình danh giá bậc nhất tại Trung Quốc (Giải Kim Ưng, Giải Bạch Ngọc Lan và Giải Phi thiên)


== Học vấn ==
Năm 1996, cô theo học Trường Nghệ thuật Ca múa Trung Quốc ở Bắc Kinh. Cô trở lại Côn Minh vào năm sau, khi cô được nhận vào Trường Nghệ thuật Côn Minh. Cô đã dành một năm để nghiên cứu Hulusi, một nhạc cụ hơi bằng sậy miễn phí từ Trung Quốc và bang Shan. Cô thi vào Học viện Hí kịch Trung ương năm 2002 và đạt được Thủ khoa đầu vào chuyên ngành diễn xuất.


== Sự nghiệp ==
Năm 2002, Đồng Dao xuất hiện lần đầu trên truyền hình trong Tracks In The Snowy Forest, đóng vai một nhân viên y tế trong Quân đội Thống nhất Dân chủ Đông Bắc tên là Bai Ru.
Năm 2006, Đồng Dao đã tích lũy được thành viên của các bộ phim truyền hình như Mặt trời của tôi, Walking Duster và Life of Dragon and Tiger. Cô đã có một vai nhỏ Phan Ánh trong Thiếu niên Dương gia tướng, một bộ phim truyền hình lịch sử.
Đồng Dao đã xuất hiện với tư cách khách mời trong Moonlight Lady (2007), một bộ phim truyền hình cổ trang dựa trên cuộc đời có thật của nhà thơ Lý Thanh Chiếu thời Tống. Cùng năm đó, cô cũng xuất hiện trong Lặp lại lỗi và Tôi muốn hiểu bạn.
Năm 2008, cô đóng chung với Lâm Thần trong bộ phim hài lãng mạn Sợ nói yêu em, đây là bộ phim đầu tay của cô. Trong năm sau, Đồng Dao xuất hiện trong bộ phim Nine Dragon Jade, trong đó cô đóng vai You Erjie.


Tác phẩm năm 2010 của cô bao gồm Món ăn đơn giản, Lôi Phong, Danh dự quân sự, Gió lên ngọn đèo đầu tiên và Qiao Longbiao. Cùng năm đó, cô đóng cùng Từ Thiếu Dương trong bộ phim kinh dị ăn khách Snapper.
Năm 2011, Đồng Dao được chọn tham gia bộ phim hài A Big Deal.
Với vai trò nữ diễn viên chính, cô đã đóng chung với Lưu Duy và Ni Ping trong bộ phim hài lãng mạn Wings (2012). Và cô đóng vai chính với vai May, tái hợp cô với bạn diễn Chen Bolin, người đóng vai tình yêu lãng mạn của cô, trong Snowfall in Taipei, một bộ phim chuyển thể dựa trên tiểu thuyết cùng tên của Nhật Bản. Cùng năm đó, cô tham gia bộ phim chiến tranh Militia Ge Erdan, đóng vai vợ của nhân vật do diễn viên Hoàng Bột thủ vai.
Năm 2013, Đồng Dao đóng vai nữ chính trong bộ phim truyền hình lãng mạn chủ đề kinh doanh Day of Redemption.


Đồng Dao đóng vai Annie Yang, vai chính trong bộ phim To Love Somebody của đạo diễn Francis Sung. Cô đã có một vai phụ trong The White Haired Witch of Lunar Kingdom, một bộ phim về phái mạnh giả tưởng.  Cô đóng cặp với Trương Hâm Nghệ và Tưởng Hân trong bộ phim truyền hình Three Bosom Girls.
Năm 2015, cô đóng vai người yêu Lý Thần trong bộ phim truyền hình Boys to Men.
Trong năm 2016, ba tác phẩm truyền hình mà cô ấy tham gia là Mẹ kế Xu Duoduo, Bạn gái cay của tôi và Tùy chỉnh hạnh phúc đã được công chiếu.
Năm 2018, Đồng Dao đóng vai phụ quan trọng trong bộ phim cổ trang Như Ý truyện, cùng với Hoắc Kiến Hoa và Châu Tấn. Cô đã trở nên nổi tiếng nhờ vai diễn Cao Hi Nguyệt. Cùng năm, cô đóng vai chính trong bộ phim truyền hình truyền kỳ Đại Giang Đại Hà. Diễn xuất của cô đã mang về cho cô giải Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất tại Lễ trao giải Bạch Ngọc Lan.
Năm 2019, Đồng Dao được chọn tham gia bộ phim truyền hình hiện đại với vai nữ chính (nhị phiên) là 30 Thôi Mà.


Năm 2020, Đồng Dao bắt đầu quay bộ phim truyền hình điệp viên Kẻ Phản Nghich đóng cặp cùng Chu Nhất Long.


== Đời tư ==
Vào ngày 1 tháng 10 năm 2019, Đồng Dao và Vương Nhiễm (王冉), hơn cô mười bảy tuổi, kết hôn trong một lâu đài cổ ở Ý. Vương Nhiễm tốt nghiệp Đại học Harvard và là Giám đốc điều hành của CEC Capital.

== Danh sách phim ==

=== Phim điện ảnh ===

=== Phim truyền hình ===

== Đại diện/Đại ngôn ==
Từ năm 2020, Đồng Dao trở thành đại sứ Trung Quốc cho thương hiệu mỹ phẩm cao cấp Estée Lauder. Từ tháng 4 năm 2021, cô được chọn làm đại sứ thương hiệu cho dòng túi xách Crossroad của thương hiệu thời trang cao cấp Armani tại khu vực Trung Quốc.
Vào ngày 21 tháng 9 năm 2020, thương hiệu đồ lót và phong cách sống NEIWAI chính thức thông báo rằng Đồng Dao sẽ trở thành đại sứ thương hiệu của mình.

== Giải thưởng ==

== Tham khảo ==


Ishida Masatoshi (石田 真敏 (いしだ まさとし), Ishida Masatoshi) (sinh ngày 11 tháng 4 năm 1952) là chính khách người Nhật Bản, thành viên của Đảng Dân chủ Tự do Nhật Bản. Trước đây, ông từng giữ chức vụ làm Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông từ ngày 2 tháng 10 năm 2018 đến ngày 11 tháng 9 năm 2019.

== Tham khảo ==


Văn hóa phi vật thể hay Văn hóa phi vật chất (Non-material culture) là dạng văn hóa được biểu hiện bằng những suy tư hoặc ý tưởng cấu thành nên một nền văn hóa được gọi là văn hóa phi vật chất, khi nói đến văn hóa phi vật thể là xét đến những biểu hiện, yếu tố, nội dung biểu hiện văn hóa “không nằm trong cấu trúc vật thể hữu hình của sự việc”. Ngược lại với văn hóa vật chất, văn hóa phi vật thể không bao gồm bất kỳ vật thể hoặc hiện vật vật lý nào, chẵng hạn như khi nói về văn hóa phi vật chất thường bao hàm bất kỳ ý tưởng, niềm tin (bao gồm cả đức tin, là yếu tố thuộc linh thay vì thuộc thể, tức là sự hiện diện vật chất, thực thể), phong tục, giá trị sống, quy tắc đạo đức, chuẩn mực xã hội nào mà có thể giúp định hình xã hội, hình thành nên nền văn hiến. Trong cuốn sách xuất bản năm 1973 có tựa đề Diễn giải các nền văn hóa (The Interpretation of Cultures), nhà nhân chủng học Clifford Geertz gọi văn hóa là "một hệ thống các quan niệm được thừa hưởng được thể hiện dưới dạng biểu tượng mà qua đó con người giao


tiếp, duy trì và phát triển kiến thức cũng như thái độ của họ đối với cuộc sống" thể hiện tầm quan trọng mà ông chú trọng vào các biểu tượng (có tính chất phi vật thể) trong văn hóa.


== Đại cương ==
Ngôn ngữ và văn hóa gắn bó chặt chẽ với nhau và có thể ảnh hưởng lẫn nhau. Một ví dụ về văn hóa định hình ngôn ngữ là trường hợp của người Pirahã, vì họ không có từ ngữ để chỉ số khiến họ không thể có các hệ thống toán học phức tạp trong văn hóa của mình. Điều này có thể là kết quả của các yêu cầu về văn hóa của họ đó là vì họ không cần toán học mở rộng, nên họ không cần phải tạo ra các từ các con số. Nền văn hóa mà một cá nhân là một phần ảnh hưởng đến một số khía cạnh của cá nhân đó, bao gồm cả hành vi, xử sự cụ thể. Thông qua quá trình xã hội hóa, một cá nhân sẽ học được các giá trị và chuẩn mực vốn có trong xã hội họ đang sống và trong hầu hết các trường hợp, họ sẽ hành xử theo các giá trị và chuẩn mực đó, gọi là luân thường đạo lý. Hành vi con người rất quan trọng vì nó có thể truyền tải, nói lên các giá trị của một xã hội.


Trong văn hóa Nhật Bản, cách ứng xử của một người sẽ phụ thuộc vào "mối quan hệ rường cột của các cá nhân" (trong Nho giáo gọi là luân thường đạo lý, là ngũ luân). Hành vi cũng có thể ảnh hưởng đến một nền văn hóa. Điều này có thể thấy rõ trong hệ thống đẳng cấp ở Ấn Độ. Ở các cấp đẳng cấp cao hơn, một cá nhân thường tuân theo các phong tục Phạn ngữ cao quý, trong khi những người thuộc đẳng cấp thấp hơn thực hiện hành vi này để được thăng tiến trong hệ thống đẳng cấp. Kiểu hành vi này đã ảnh hưởng đến văn hóa Ấn Độ vì nhiều cá nhân ở đẳng cấp thấp tham gia vào các phong tục văn hóa Phạn văn đã giúp truyền bá những phong tục đó trên khắp Ấn Độ. Giống như ngôn ngữ, các biểu tượng hình thành khi một nền văn hóa phát triển. Mọi người trong một xã hội cụ thể gán ý nghĩa cho các vật thể cụ thể và ý nghĩa thấm nhuần đó biến vật thể đó thành một biểu tượng được công nhận rộng rãi trong xã hội đó. Có thể có những biểu tượng vượt qua ranh giới văn hóa. Ví dụ, cây thánh giá là biểu tượng tôn giáo phổ quát của Kitô giáo


và được biết đến rộng rãi do sự phổ biến của Kitô giáo ở các nền văn hóa khác nhau. Mặc dù biển báo dừng đầu tiên xuất hiện lần đầu tiên ở Michigan ở Hoa Kỳ nhưng biểu trưng này rất nổi tiếng ở nhiều nền văn hóa khác nhau do được sử dụng ở nhiều quốc gia khác nhau. Trong văn hóa Mỹ thì hàng rào gỗ trắng là biểu tượng được công nhận rộng rãi cho cuộc sống ngoại ô thành công và hạnh phúc.


== Xem thêm ==
Di sản văn hóa phi vật thể
Danh sách di sản văn hóa phi vật thể theo UNESCO
Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (Việt Nam)
Giỗ Tổ Hùng Vương
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương
Tín ngưỡng thờ Mẫu Việt Nam
Chầu văn
Bài chòi
Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh

== Chú thích ==


Sankt Kanzian am Klopeiner See (tiếng Slovene: Škocjan v Podjuni) là một khu tự quản ở huyện Völkermarkt thuộc tiểu bang Kärnten của nước Áo.

== Tham khảo ==


Phêrô Nguyễn Văn Khảm (sinh ngày 2 tháng 10 năm 1952) là một Giám mục Công giáo người Việt. Ông hiện đảm nhận vai trò Giám mục Chính tòa Giáo phận Mỹ Tho, Chủ tịch Ủy ban Tu sĩ trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam nhiệm kỳ 2022 – 2025 và Viện trưởng Học viện Công giáo Việt Nam, từ năm 2024. Khẩu hiệu giám mục của ông là "Hãy theo Thầy". Ngoài tiếng mẹ đẻ là tiếng Việt, ông còn có khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh và tiếng Pháp. Ông được đánh giá là một Giám mục có tài thuyết giảng.
Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm sinh tại Hà Đông, sau đó cùng gia đình di cư vào Nam năm 1954. Sau khoảng thời gian dài tu học tại nhiều chủng viện khác nhau trong Giáo tỉnh Sài Gòn, ông được phong chức linh mục năm 1980. Sau đó, ông lần lượt giữ các chức vụ như linh mục phó xứ Hà Đông, quản nhiệm xứ Hà Nội, phó xứ Đức Bà Sài Gòn và giáo sư Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn. Linh mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm được cử đi du học tại Hoa Kỳ, sau đó trở về Việt Nam làm Giám đốc Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Sài Gòn.


Linh mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm được tấn phong giám mục vào ngày 15 tháng 11 năm 2008, một tháng sau khi tin bổ nhiệm ông làm giám mục phụ tá Sài Gòn được công bố. Trong thời kỳ này, ông cũng kiêm nhiệm các vai trò khác trong Hội đồng Giám mục Việt Nam như Chủ tịch Ủy ban Truyền thông Xã hội (2010–2013), Phó Tổng thư ký (2010–2016), Tổng Thư ký (2016–2022).
Tháng 7 năm 2014, Tòa Thánh công bố bổ nhiệm Giám mục Phêrô Khảm làm giám mục chính tòa Giáo phận Mỹ Tho. Lễ nhậm chức được cử hành sau đó vào ngày 30 tháng 8 năm 2014. Năm 2016, ông được bổ nhiệm làm thành viên của Quốc vụ viện Truyền thông, một cơ quan thuộc Giáo triều Rôma do Giáo hoàng Phanxicô thành lập.


== Thân thế và tu tập ==
Nguyễn Văn Khảm sinh ngày 2 tháng 10 năm 1952 tại Đàn Giản, tỉnh Hà Đông (nay thuộc xã Thanh Thùy, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội), thuộc Tổng giáo phận Hà Nội. Thân mẫu ông là bà Maria Madalena Lý Thị Hảo, sinh năm 1926. Năm 1954, cậu bé Khảm theo gia đình di cư vào Nam. Với chí hướng tu học, cậu bé Khảm theo học chương trình đào tạo giáo sĩ Công giáo, bắt đầu bằng việc nhập học tại Tiểu chủng viện Thánh Quý, Cái Răng, Cần Thơ vào năm 1963 và tốt nghiệp năm 1972. Sau đó, chủng sinh Khảm theo học Đại Chủng viện Thánh Tôma, Long Xuyên và Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn lần lượt từ năm 1973 đến năm 1976 và từ năm 1977 đến năm 1979.


== Linh mục ==
Ngày 30 tháng 8 năm 1980, Nguyễn Văn Khảm được thụ phong linh mục tại nhà thờ Đức Bà Sài Gòn. Sau khi thụ phong, tân linh mục được Tổng giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình bổ nhiệm giữ chức linh mục phó giáo xứ Hà Đông, thuộc giáo hạt Xóm Mới. Sau ba năm thi hành công việc mục vụ tại nhiệm sở đầu tiên, linh mục Khảm được thuyên chuyển đảm nhận chức vụ quản nhiệm giáo xứ Hà Nội, vốn cùng thuộc giáo hạt Xóm Mới. Linh mục Khảm giữ chức vụ này đến năm 1987 thì được thuyên chuyển làm linh mục phó giáo xứ chính tòa Đức Bà Sài Gòn thuộc Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí MInh và giữ chức vụ này đến năm 1999. Song song với chức vụ trên, từ năm 1997, ông kiêm nhiệm vai trò giáo sư tại Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn.


Năm 2001, Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh cử linh mục Phêrô Khảm đi du học. Ông theo học Thần học Mục vụ tại Đại học Công giáo Hoa Kỳ, tốt nghiệp văn bằng Tiến sĩ Thần học vào năm 2004. Sau khi hoàn tất chương trình du học, linh mục Khảm về Việt Nam, đảm nhận nhiệm vụ Giám đốc Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh cho đến năm 2008 hoặc tháng 10 năm 2012. Từ tháng 3 năm 2008, ông đảm nhận chức vụ thư ký điều hành của Hội đồng Giám mục Việt Nam.


Ngoài ra, ông còn có chương trình "Kinh thánh 100 tuần" được đánh giá là rất bổ ích cho giáo dân, được nhiều người tìm học. Khóa học đầu tiên khai giảng vào năm 2005 tại Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh với số lượng học viên ghi danh cao hơn mong đợi: 300–400 người so với con số dự kiến 50–70 người. Tính đến tháng 9 năm 2012, con số này là trên 1000 người. Không dừng ở đó, các học viên sau khi kết thúc 100 tuần đã về giáo xứ của mình và hướng dẫn các nhóm nhỏ học Kinh Thánh và sử dụng phương tiện truyền thông để truyền bá. Nhiều giáo dân theo học đã có phản hồi tích cực đối với chương trình này.


== Giám mục phụ tá Tổng Giáo phận Sài Gòn ==


=== Bổ nhiệm ===
Ngày 15 tháng 10 năm 2008, Giáo hoàng Biển Đức XVI công bố việc bổ nhiệm linh mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm, hiện là Thư kí điều hành Hội đồng Giám mục Việt Nam, làm giám mục phụ tá Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh, hiệu toà Trofimiana tại Tunisia. Ông được đề cử bổ nhiệm giám mục vào thời kỳ Hồng y Ivan Dias đảm nhận chức vụ Tổng trưởng Bộ trưởng Bộ Loan báo Tin Mừng cho các Dân tộc. Với việc bổ nhiệm này, giám mục tân cử Phêrô Nguyễn Văn Khảm thi hành tác vụ giám mục trong một tổng giáo phận có 640.437 tín hữu Công giáo.


Tân giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm trả lời phỏng vấn báo Công giáo và Dân tộc sau khi tin tức bổ nhiệm được công bố chính thức. Trong cuộc phỏng vấn, ông cho biết đã biết trước tin bổ nhiệm vào ngày 2 tháng 10, trong khuôn khổ cuộc gặp mặt với Hồng y Tổng giám mục và được cho biết ý định của Tòa Thánh là bổ nhiệm ông vào chức vụ giám mục phụ tá. Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn và linh mục Khảm sau đó soạn thảo thư hồi âm đến hồng y Tổng trưởng Bộ Truyền giáo. Trả lời câu hỏi về dự định trong vai trò mới, ông cho biết không có dự định gì vì cho rằng dự định mục vụ là dự định chung của giáo phận, Hồng y Gioan Baotixita Mẫn sẽ đưa ra kế hoạch mục vụ và giám mục Khảm cùng giáo sĩ, tu sĩ, giáo dân sẽ góp phần triển khai kế hoạch đó. Giám mục tân cử Nguyễn Văn Khảm thừa nhận về áp lực của vai trò mới, nhưng ông cho biết mình cảm thấy an tâm và không lo âu sợ hãi.


=== Ý nghĩa khẩu hiệu và huy hiệu ===
Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm chọn khẩu hiệu giám mục "Hãy theo Thầy" (Ga 21, 19) và huy hiệu được lấy cảm hứng từ logo Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Ông giải nghĩa khẩu hiệu và huy hiệu của mình như sau:

Khẩu hiệu:

Huy hiệu:

=== Tấn phong Giám mục ===
Lễ tấn phong cho tân giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm được tổ chức vào sáng ngày 15 tháng 11 năm 2008 tại khuôn viên Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn. Phần nghi thức truyền chức được chủ sự bởi vị chủ phong là Hồng y – Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn. Hai vị phụ phong trong nghi thức là Giám mục phụ tá Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Giuse Vũ Duy Thống và Giám mục phó Giáo phận Cần Thơ Stêphanô Tri Bửu Thiên. Tham dự lễ truyền chức này, ngoài các vị chủ phong và phụ phong, còn có 28 giám mục từ 26 giáo phận, khoảng 400 linh mục, gần 15.000 người gồm nam nữ tu sĩ, giáo dân và các khách mời.


=== Mục vụ ===
Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm là một trong bốn giám mục ủy viên của Ban Tổ chức Năm Thánh 2010 được thành lập năm 2008 để chuẩn bị cho Năm Thánh 2010 (24 tháng 11 năm 2009 – 24 tháng 11 năm 2010) kỷ niệm 50 năm thiết lập Hàng giáo phẩm Việt Nam (1960). Giám mục Khảm tham dự Hội thảo quốc tế về Trách nhiệm xã hội trong bối cảnh kinh tế thị trường ở Đồ Sơn, Hải Phòng từ ngày 12 đến ngày 15 tháng 2 năm 2009. Hội thảo do do Misereor của Đức, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và Hội đồng Giám mục Việt Nam đồng tổ chức. Từ ngày 20 tháng 6 đến ngày 4 tháng 7 năm 2009, Giám mục Phêrô cùng đoàn các giám mục Việt Nam thực hiện một cuộc viếng thăm Ad Limina thuộc bổn phận của giám mục và triều yết Giáo hoàng Biển Đức XVI vào ngày 27 tháng 6. Trong cơ cấu tổ chức, ông đảm trách vai trò thư ký.


Năm 2010, Hồng y Roger Mahony, Tổng giám mục Tổng giáo phận Los Angeles, nhân danh quan hệ chị em giữa hai tổng giáo phận Los Angeles và Thành phố Hồ Chí Minh mời ông để đến thuyết trình tại Đại hội Giáo lý của Tổng giáo phận Los Angeles (LA Religious Education Congress) được tổ chức thường niên tại Trung tâm hội nghị Anaheim và năm nay là từ ngày 19 đến ngày 21 tháng 3 với hơn 40.000 người tham dự. Giám mục Khảm nhận lời tham dự, tháp tùng tham dự có linh mục Louis Nguyễn Anh Tuấn vào ngày 11 tháng 3. Trong khuôn khổ đại hội, Giám mục Khảm tham gia bằng hai bài thuyết trình, một bằng tiếng Việt và một bằng tiếng Anh. Cũng trong khuôn khổ chuyến thăm đến Hoa Kỳ, ông và linh mục Tuấn đến Đại chủng viện Saint John và nhà đào tạo chủng sinh dự bị của giáo phận; chào thăm hai giám mục Tod David Brown và Đa Minh Mai Thanh Lương của Giáo phận Orange và đến Washington, D.C. Hai người về Việt Nam vào ngày 31 tháng 3.


Từ ngày 5 đến ngày 18 tháng 9 năm 2010, ông cùng với 101 giám mục khác trên khắp thế giới vừa được truyền chức trong hai năm vừa qua (2008–2010) quy tụ tại Roma để tham dự một hội nghị chuyên đề dành cho các tân giám mục do Bộ Truyền giáo tổ chức. Mục đích của hội nghị là để các giám mục mới được tấn phong có thời gian cầu nguyện, suy tư "sâu xa hơn" về đời sống và sứ vụ của mình, đặc biệt trong những năm đầu tiên.
Các giám mục từ 26 giáo phận họp Đại hội Hội đồng Giám mục Việt Nam XI từ 4 đến ngày 8 tháng 10 năm 2010 tại Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Trong kỳ đại hội, họ sắp xếp và bầu chọn nhân sự trong hội đồng cho nhiệm kỳ 2010–2013 và kết quả là ông được bầu làm phó tổng thư ký của hội đồng, còn tổng thư ký là Giám mục Bắc Ninh Cosma Hoàng Văn Đạt. Ngoài ra, ông cũng kiêm nhiệm luôn vị trí Chủ tịch Ủy ban Truyền thông Xã hội.


Trong kỳ đại hội tiếp theo diễn ra từ ngày 7 đến ngày 11 tháng 10 năm 2013 tại cùng địa điểm, ông tiếp tục được bầu vào chức phó tổng thư ký nhiệm kỳ 2013–2016 nhưng sẽ không giữ chức vụ nào khác, còn cương vị Chủ tịch Ủy ban Truyền thông Xã hội trước đó của ông đã được thay bằng Giám mục Giáo phận Phú Cường Giuse Nguyễn Tấn Tước.
Tháng 7 năm 2014, Văn phòng thư ký Hội Đồng Giám Mục Việt Nam và Ban Mục vụ Gia đình Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh ra mắt cuốn sách Đạo yêu thương nhằm chuẩn bị cho năm "Phúc Âm hóa đời sống gia đình, giáo xứ và xã hội" (2014–2016) và cho ngày Khánh nhật Truyền giáo ngày 19 tháng 10 cùng năm. Cuốn sách có nội dung do chính Giám mục Khảm biên soạn và được Chương trình Chuyên đề Giáo Dục thuộc Ban Mục vụ Gia Đình hỗ trợ trong việc thiết kế, xuất bản và quảng bá với mục đích giới thiệu đạo cho những người ngoài Công giáo. Ngoài bản tiếng Việt, họ cũng phát hành một phiên bản song ngữ có cả tiếng Anh vào tháng 8 năm 2019.


== Giám mục chính tòa Mỹ Tho ==


=== Công bố và nhậm chức ===


Ngày 26 tháng 7 năm 2014, Phòng báo chí Tòa Thánh loan tin Giáo hoàng Phanxicô quyết định thuyên chuyển Giám mục Khảm làm giám mục chính tòa Giáo phận Mỹ Tho, kế nhiệm Giám mục Phaolô Bùi Văn Đọc trước đó được điều về làm tổng giám mục phó Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 9 năm 2013 và sau đó kế nhiệm Hồng y Phạm Minh Mẫn đã về hưu ở tuổi 80 làm tổng giám mục. Ba ngày sau vào ngày 29 tháng 7, phái đoàn Giáo phận Mỹ Tho đã đến chào vị tân nhiệm tại phòng khách Trung tâm Mục vụ của giáo phận. Ngày 18 tháng 8 cùng năm, linh mục Tổng đại diện Giáo phận Mỹ Tho Phaolô Trần Kỳ Minh ra thông báo lễ nhậm chức sẽ được cử hành vào lúc 9 giờ 30 phút thứ Bảy ngày 30 tháng 8 năm 2014 tại nhà thờ chính tòa ở địa chỉ số 32 Hùng Vương, Phường 7, thành phố Mỹ Tho. Vào lúc 17 giờ ngày 23 tháng 8 (giờ Việt Nam) tại Nhà thờ chính tòa Đức Bà Sài Gòn, vị giám mục phụ tá chủ tế thánh lễ tạ ơn cuối cùng của mình tại tổng giáo phận trước khi lên đường nhận nhiệm vụ mới sau 34 năm với tư cách là giáo sĩ ở đây.


Sáng ngày 30 tháng 8, phái đoàn Giáo phận Mỹ Tho gồm có linh mục tổng đại diện Phaolô, ba linh mục hạt trưởng đại diện cho ba tỉnh trên địa bàn giáo phận, cùng một số tu sĩ và giáo dân đã đến Trung tâm Mục vụ Thành phố Hồ Chí Minh để đón tiếp vị tân giám mục chính tòa đến nhận sứ vụ tại giáo phận mới và đến nơi vào lúc 8 giờ 20 hoặc 30 phút. 9 giờ 20 hoặc 30 phút cùng ngày tại Nhà thờ chính tòa Mỹ Tho, Giám mục Phêrô thực hiện nghi thức xuyên xưng đức tin trước sự chứng giám của Tổng giám mục Leopoldo Girelli (đại diện Tòa Thánh không thường trú tại Việt Nam) cũng như hai vị tổng giám mục Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Sau đó, Nguyễn Văn Khảm chủ tế và giảng trong thánh lễ nhận ngai tòa của mình tại đây. Buổi lễ có sự hiện diện của 18 giám mục và các linh mục trong Ban Tư vấn Giáo phận Mỹ Tho, vị tổng đại diện, bề trên các dòng tu, giám đốc đại chủng viện, cùng đông đảo các linh mục và giáo dân trong giáo phận. Thánh lễ kết thúc vào lúc 11 giờ 15 phút. Đặc biệt, lễ nhậm chức diễn ra vào đúng dịp kỷ niệm 34


linh mục của Giám mục Khảm (ngày 30 tháng 8).


11 giờ 25 phút cùng ngày, Tân giám mục Mỹ Tho cùng với các linh mục Phêrô Phạm Bá Đương (thư ký tòa giám mục), Phaolô Phạm Đăng Thiện (chánh văn phòng tòa giám mục) và Phêrô Trần Anh Tráng (quản lý) đến chào thăm các linh mục đang nghỉ hưu hoặc công tác tại Trung tâm Mục vụ của giáo phận. Họ dùng cơm và sau đó đến viếng mộ của cố Giám mục Mỹ Tho Anrê Nguyễn Văn Nam nằm trong khuôn viên của trung tâm. Tiếp theo vào lúc 16 giờ 45 phút, ông dâng thánh lễ đầu tiên tại Nhà thờ Mỹ Tho kể từ khi nhậm chức. Sau khi thánh lễ kết thúc vào lúc 17 giờ 35 phút, ông cùng với các linh mục, ban mục vụ và những khách mời dùng bữa trong nhà xứ.


Theo niên giám 2005 của Giáo hội Công giáo Việt Nam, Giáo phận Mỹ Tho mà ông cai quản có địa giới bao gồm các tỉnh Tiền Giang, Long An và 2/3 tỉnh Đồng Tháp, tổng diện tích là 9.262 km2 (3.576 dặm vuông Anh) và dân số là 4.278.000 người (tính đến  năm 2008 là 4.675.000 người). Giáo phận có 136 linh mục (2014), 110 giáo xứ, 126.560 giáo dân (2013) và có tỷ lệ người Công giáo thấp ở mức 3% so với mức trung bình quốc gia là 7%. Ông là giám mục chính tòa thứ tư của giáo phận này.


=== Hoạt động giai đoạn 2014–2018 ===
Lễ Nến ngày 2 tháng 2 năm 2015, ông có lá thư mục vụ Mùa Chay đầu tiên gửi đến các linh mục, tu sĩ và giáo dân trong Giáo phận Mỹ Tho mang tựa đề "Giáo xứ, cộng đoàn đón nhận và chia sẻ niềm vui Phúc Âm".
Trong thời kỳ này, ông đã cho phép Chương trình Chuyên đề Giáo dục phát hành máy audio 700 bài giảng mà trong đó ông là vị thuyết giảng chính. Những thuyết giảng khác gồm có các linh mục Louis Nguyễn Anh Tuấn, Phêrô Nguyễn Văn Hiền, Phanxicô Nguyễn Phước Bảo Lộc, Lôrensô Đỗ Hữu Chỉnh và phó tế Giêrônimô Nguyễn Văn Nội. Máy nghe gồm 700 bài giảng Thánh Kinh 100 tuần, giáo lý Kinh Thánh, bài giảng trong thánh lễ, 200 bài thánh ca Việt Nam và 100 bài thánh ca quốc tế.


Ngày 13 tháng 7 năm 2016, Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm Giám mục Khảm làm thành viên Quốc vụ viện Truyền thông (còn gọi là Bộ Truyền thông) của Tòa Thánh. Trả lời phỏng vấn của phóng viên trang tin điện tử Hội đồng Giám mục Việt Nam cho câu hỏi muốn nhắn nhủ gì với các tín hữu trong chức vụ mới này, ông nói: "Cách đây ít tháng, tôi nhận được điện thoại từ Rôma hỏi về việc tham gia vào Quốc vụ viện Truyền thông. Mặc dù rất dốt về kỹ thuật truyền thông, tôi đã nhận lời vì ý thức trách nhiệm cá nhân cũng như trách nhiệm của Giáo Hội Việt Nam phải tham gia vào sứ vụ chung của Giáo Hội toàn cầu. Xin anh chị em cầu nguyện cho tôi theo tâm nguyện này."
Sau kỳ Đại hội Hội đồng Giám mục Việt Nam XIII diễn ra từ ngày 3 đến ngày 7 tháng 10 năm 2016 tại Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh, Nguyễn Văn Khảm kế nhiệm Hoàng Văn Đạt với vai trò Tổng thư ký Hội đồng Giám mục Việt Nam nhiệm kỳ 2016–2019.


Từ ngày 3 đến ngày 5 tháng 5 năm 2017, ông tham dự đại hội của Quốc vụ viện Truyền thông tại Roma. Trong thời gian này, giáo hoàng tiếp kiến bộ vào ngày 4 tháng 5.
Sáng ngày 29 tháng 11 năm 2017, Nguyễn Khảm cùng với ba giám mục khác có mặt tại Myanmar để chào đón Giáo hoàng Phanxicô và cùng đoàn tham gia thánh lễ do giáo hoàng chủ tế tại sân vận động Kyaikkasan. Trước đó, chiều ngày 28 tháng 11, ông đồng tế và giảng trong thánh lễ bằng tiếng Việt do Giám mục chính tòa Bà Rịa Emmanuel Nguyễn Hồng Sơn chủ sự trước sự hiện diện của cộng đoàn giáo dân gồm những người hành hương và lao động gốc Việt tại quốc gia này. Buổi lễ do Uỷ ban Mục vụ Di dân – Hội đồng Giám mục Việt Nam tổ chức tại Nhà thờ Thánh Gioan Tẩy Giả thuộc Tổng giáo phận Yangon.


Nguyễn Văn Khảm cùng đoàn giám mục Việt Nam đến thăm và hành hương Tòa Thánh trong khuôn khổ chuyến viếng thăm Ad Limina kéo dài từ ngày 2 đến ngày 11 tháng 3 năm 2018. Sáng ngày 2 tháng 3, ông chủ tế thánh lễ cầu nguyện cho chuyến đi và những ngày sắp tới, sau bữa ăn sáng các giám mục lên đường đến Roma. Hội đồng yết kiến Giáo hoàng Phanxicô vào ngày 5 tháng 3. Trong chuyến viếng thăm này, Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Phaolô Bùi Văn Đọc đột ngột qua đời tại Rôma sáng ngày 7 tháng 3 theo giờ Việt Nam. Sau khi đưa thi hài về Việt Nam, ngày 17 tháng 3 cùng năm, Nguyễn Văn Khảm chủ sự nghi thức hạ huyệt trong thánh lễ an táng cố Tổng giám mục Phaolô.


5 năm đầu tiên trong nhiệm kỳ của Giám mục Khảm, nhiều cơ sở vật chất trong Giáo phận Mỹ Tho đã được xây dựng như Trung tâm Mục vụ (trùng tu, khánh thành tháng 5 năm 2017), Chủng viện dự bị Gioan XXIII (tiền thân là Tiểu chủng viện Gioan XXIII, tái cấu trúc năm 2015), nhà hưu dưỡng cho các linh mục, nhiều nhà thờ và viện dưỡng lão cho người già neo đơn.


=== Hoạt động giai đoạn 2019–nay ===
Sau kỳ Đại hội Hội đồng Giám mục Việt Nam XIV diễn ra từ ngày 30 tháng 9 đến ngày 4 tháng 10 năm 2019 (lần này với 27 giáo phận sau khi tách Giáo phận Hà Tĩnh khỏi Giáo phận Vinh), ông tiếp tục giữ chức tổng thư ký nhiệm kỳ 2019–2022. Đây là nhiệm kỳ thứ hai liên tiếp (sau nhiệm kỳ 2016–2019) Giám mục Khảm đảm nhận vai trò Tổng thư ký Hội đồng Giám mục.


Ông tham dự khóa họp toàn thể do Bộ truyền thông của Tòa Thánh tổ chức từ ngày 23 đến 25 tháng 9 năm 2019 tại Vatican. Lần này, bộ được giáo hoàng tiếp kiến vào ngày 23 tháng 9. Nhân dịp này vào ngày 26 tháng 9, Giám mục Khảm đến thăm Đài phát thanh Vatican và có cuộc gặp gỡ với ông Andrea Tornielli –  giám đốc biên tập của Vatican News. Trong cuộc trò chuyện, vị Nguyên Chủ tịch Ủy ban Truyền thông Xã hội trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam nhấn mạnh quan hệ truyền thông giữa Tòa Thánh và Giáo hội Việt Nam, cụ thể là giữa Vatican News và Ủy ban Truyền thông Xã hội. Ông đề cao cơ quan đưa tin này và hy vọng hai bên sẽ tiếp tục cộng tác để lan truyền những thông tin về Giáo hội Việt Nam đến với thế giới.
Ông tham dự hội thảo 400 năm hình thành và phát triển chữ Quốc ngữ trong lịch sử loan báo Tin Mừng tại Việt Nam ở Trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Hội thảo kéo dài trong hai ngày 25 và 26 tháng 10 năm 2019 và do Uỷ ban Văn hóa trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam tổ chức.


Ngày 6 tháng 1 năm 2020, ông là trưởng đoàn của Tòa giám mục Mỹ Tho đến thăm Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp. Tiếp đoàn gồm Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đoàn Tấn Bửu cùng đại diện Ban Dân vận Tỉnh ủy, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và Sở Nội vụ.


Trong hoàn cảnh Việt Nam chịu ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19, Giám mục Nguyễn Văn Khảm, trong tư cách Tổng Thư ký Hội đồng Giám mục Việt Nam đã ra thông cáo ngày 2 tháng 2 năm 2020, với nội dung khuyến khích giáo hữu cầu nguyện cho việc sớm trị được dịch bệnh, cũng như một số thay đổi trong phụng tự Công giáo tại Giáo hội Việt Nam trong tình hình dịch bệnh. Vào ngày 25 tháng 3 cùng năm, ông ra thông báo về việc tạm dừng tất cả các thánh lễ và sinh hoạt tôn giáo tập trung đông người trên toàn bộ giáo phận bắt đầu từ thứ Bảy ngày 28 tháng 3 và thay vào đó là các thánh lễ và chầu Thánh Thể trực tuyến được đăng hằng ngày trên trang web của giáo phận. Năm 2020, giáo dân Giáo phận Mỹ Tho không được tham dự thánh lễ Tuần Thánh trực tiếp. Thông báo ngày 24 tháng 4 cho phép các giáo xứ tiếp tục cử hành thánh lễ nhưng phải duy trì các biện pháp phòng dịch, tuy nhiên vẫn chưa thể tiếp tục các lớp giáo lý, sinh hoạt đoàn thể hay tổ chức lễ hội và cuộc hành hương. Từ ngày 9 tháng 5, mọi sinh hoạt tôn giáo ở các giáo xứ


và cộng đoàn dòng tu trở lại bình thường.


Ngày 1 tháng 6 năm 2021, Tòa giám mục Giáo phận Mỹ Tho ra thông báo về phòng chống đợt dịch COVID-19 thứ tư tại Việt Nam. Theo đó, tạm dừng hoạt động tôn giáo tập trung tại các giáo xứ, đồng thời giáo phận sẽ "cử hành Thánh Lễ và các giờ đạo đức theo hình thức trực tuyến".
Các giám mục Việt Nam từ 27 giáo phận họp Đại hội XV Hội đồng Giám mục Việt Nam tại trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Hà Nội vào đầu tháng 10 năm 2022. Trong khuôn khổ đại hội, các giám mục đã sắp xếp và bầu chọn nhân sự trong hội đồng và quyết định chọn Giám mục Nguyễn Văn Khảm đảm trách vai trò Chủ tịch Uỷ ban Tu sĩ trực thuộc Hội đồng Giám mục trong nhiệm kỳ 2022 – 2025. Giám mục Khảm cũng được chọn làm Viện trưởng Học viện Công giáo Việt Nam vào kỳ họp Thường niên lần I năm 2024 của Hội đồng Giám mục Việt Nam.


== Tông truyền ==
Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm được tấn phong giám mục năm 2008, thời Giáo hoàng Biển Đức XVI, bởi:

Chủ phong: Hồng y – Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn
Phụ phong: Giuse Vũ Duy Thống, giám mục phụ tá Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh và Stêphanô Tri Bửu Thiên, giám mục phó Giáo phận Cần Thơ
Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm là giám mục phụ phong cho các giám mục:

Năm 2010, Gioan Maria Vũ Tất, nguyên giám mục chính tòa Giáo phận Hưng Hóa.
Năm 2013, Giuse Đinh Đức Đạo, nguyên giám mục chính tòa Giáo phận Xuân Lộc.
Năm 2013, Anphong Nguyễn Hữu Long, hiện đang là giám mục Giáo phận Vinh.
Năm 2017, Louis Nguyễn Anh Tuấn, hiện đang là Giám mục chính tòa Giáo phận Hà Tĩnh.
Dưới đây là sơ đồ tính Tông truyền từ giám mục Việt Nam đầu tiên được giám mục ngoại quốc chủ phong cho đến đời Giám mục Nguyễn Văn Khảm.

== Tóm tắt chức vụ ==

== Ghi chú ==

== Chú thích ==

== Liên kết ngoài ==


Thánh lễ nhận chức của Đức Tân Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm trên YouTube
Vatican News phỏng vấn Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Khảm trên YouTube
Têrêsa Mai An (ngày 30 tháng 8 năm 2015). "GP.MỸ THO: Mừng kỷ niệm 35 năm linh mục của Đức Cha Phêrô Nguyễn Văn Khảm". Conggiao.info. Giáo phận Mỹ Tho. Lưu trữ bản gốc ngày 7 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2020.
Có Tin Đức Gm Khảm Về Nắm Tgp Hà Nội, Việt Báo.
Vietnamese bishop joyful to lead, evangelize new flock, Catholic News Agency.


Guillermo Alberto Santiago Lasso Mendoza (sinh ngày 16 tháng 11 năm 1955) là một doanh nhân và chính trị gia người Ecuador, từng là tổng thống của Ecuador từ năm 2021 đến năm 2023.  Ông là ứng cử viên trong cuộc tổng tuyển cử năm 2021, chiến thắng Andrés Arauz. Trước đó, ông từng tranh cử tổng thống trong cuộc bầu cử năm 2013 và thua đối thủ là tổng thống đương nhiệm Rafael Correa,  và 2017 với đối thủ là Phó Tổng thống Lenín Moreno trong cuộc bầu cử năm 2017, ông đã thua cuộc với tỷ lệ sát sao. Vào năm 2021, ông tiếp tục chiến dịch tranh cử thứ 3 . Ông đã chiến thắng cuộc tổng tuyển cử với tỷ lệ phiếu 52,4%.
Ông từng giữ chức Bộ trưởng Bộ Kinh tế trong thời gian ngắn dưới nhiệm kỳ Tổng thống Jamil Mahuad từ ngày 17 tháng 5 đến ngày 24 tháng 9 năm 1999. Trước đó, ông từng là Thống đốc Guayas từ năm 1998 đến năm 1999. Ngoài sự nghiệp chính trị, Lasso còn là một chủ ngân hàng và trước đây từng là Giám đốc điều hành của Banco Guayaquil.


== Đầu đời ==
Lasso sinh ra ở khu phố Orellana của Guayaquil trong một gia đình trung lưu. Cha mẹ ông là Enrique Lasso Alvarado và Nora Mendoza. Lasso có mười anh chị em và gia đình ông sống trong cảnh khó khăn về tài chính. Ở tuổi 15, Lasso phải làm việc để kiếm đủ tiền trả học phí tú tài tại trường trung học Colegio La Salle. Sau khi tốt nghiệp trung học, ông vào Đại học Công giáo Giáo hoàng Ecuador ở Quito để học kinh tế nhưng rời đi mà không có bằng cấp.
Năm 1970, Lasso bắt đầu làm việc bán thời gian tại Sở giao dịch chứng khoán Guayaquil và sau đó làm trợ lý cơ quan thu nợ tại Casa Möeller Martínez. Năm 1972, ông bắt đầu làm việc tại công ty tài chính Cofiec và sau đó là Finansa ở Quito. Công ty đầu tiên của ông là Constructora Alfa y Omega, được thành lập cùng với anh trai là Enrique Lasso vào năm 1978, khi ông 23 tuổi.


== Sự nghiệp ==
Trong những năm 1990, Lasso được bổ nhiệm làm người đứng đầu hoạt động tại Ecuador cho Coca-Cola, sau sự phá sản tại địa phương của công ty ở khu vực đó. Với vai trò này, Lasso được giao nhiệm vụ tái cấu trúc công ty và đưa nó trở lại tình trạng tài chính lành mạnh. Kể từ đó, ông đã ngồi trong hội đồng quản trị của cả Coca-Cola và Mavesa, đồng thời cũng từng là chủ tịch hội đồng quản trị của Ủy ban Giao thông Guayas cũng như là thành viên Hội đồng quản trị của Tập đoàn Phát triển Andean.
Năm 1998, Lasso được bổ nhiệm làm Thống đốc Guayas, trong thời gian đó chính phủ quốc gia tiến hành tư nhân hóa hàng loạt các công ty đại chúng và các ngành công nghiệp.


Ecuador đã trải qua một cuộc suy thoái kinh tế vào năm 1999, sau đó Lasso tạm thời được bổ nhiệm vào vị trí Bộ trưởng Kinh tế mới được thành lập, thay thế Ana Lucía Armijos đã từ chức. Với tư cách là bộ trưởng tài chính, ông phục vụ dưới thời Tổng thống Jamil Mahuad và tiếp quản các cuộc đàm phán với Quỹ Tiền tệ Quốc tế để được hỗ trợ kinh tế. Ông cũng được giao nhiệm vụ điều phối chính sách của chính phủ để đối phó với cuộc khủng hoảng kinh tế của đất nước.
Vào tháng 1 năm 2003, Tổng thống Lucio Gutiérrez đã bổ nhiệm Lasso làm Đại sứ lưu động của Ecuador, một vị trí vừa được thành lập. Anh ấy sẽ phục vụ ở vị trí này cho đến khi nó bị giải thể vài tháng sau đó vào tháng 4 năm đó. Để chuẩn bị cho chiến dịch tranh cử tổng thống đầu tiên của mình, Lasso đã thành lập đảng trung hữu Tạo Cơ hội vạch ra nhiều chính sách chống lại chính quyền Rafael Correa.


== Các chiến dịch tranh cử đầu tiên ==
Xem thêm thông tin: Tổng tuyển cử Ecuador 2013 và Tổng tuyển cử Ecuador 2017
Trong cuộc tổng tuyển cử năm 2013, ông là ứng cử viên tổng thống của đảng Tạo Cơ hội. Ông đứng ở vị trí thứ hai với 22,68% số phiếu bầu hợp lệ, thua Tổng thống đương nhiệm Rafael Correa, người nhận được số phiếu bầu nhiều hơn gấp đôi (57,17%).

Vào đầu năm 2017, Lasso đã phát động chiến dịch tranh cử tổng thống thứ hai của mình để kế nhiệm Tổng thống đương nhiệm Correa cho đảng Bảo thủ Tạo Cơ hội trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2017. Chủ đề chiến dịch tranh cử của ông là "sự thay đổi" và ông cam kết tạo ra một triệu việc làm ở Ecuador. Lasso nhận được 48,84% và thua Lenín Moreno. Sau kết quả, Lasso cáo buộc các đối thủ của mình gian lận bầu cử và gọi chính quyền sắp tới là "bất hợp pháp".
Vào tháng 2 năm 2017, Lasso nói với The Guardian rằng nếu thắng cử tổng thống, ông sẽ "thân mật yêu cầu" Julian Assange, người sáng lập WikiLeaks, rời Đại sứ quán Ecuador ở London trong vòng 30 ngày.


== Tổng tuyển cử 2021 ==
Lasso lại ra tranh cử trong cuộc tổng tuyển cử năm 2021. Anh ấy đã chỉ định bác sĩ phẫu thuật thần kinh Alfredo Borrero làm người tranh cử của mình vào tháng 10 năm 2020. Ở vòng đầu tiên, Lasso kém một chút so với nhà hoạt động vì quyền của người bản địa Yaku Pérez Guartambel nhưng cuối cùng đã giành được đủ số phiếu bầu để đảm bảo vị trí thứ hai trong gang tấc.


Sau khi cán đích ở vị trí thứ hai ở vòng đầu tiên, Lasso phải đối mặt với đồng minh của nhà xã hội chủ nghĩa và Rafael Correa là Andrés Arauz. Arauz được coi là ứng cử viên hàng đầu cho chức vụ tổng thống và là "ứng cử viên được lựa chọn cẩn thận" của cựu tổng thống Correa. Trong cuộc thăm dò trước trận đấu, Arauz đang dẫn trước Lasso với một kết quả cho thấy Arauz chắc chắn 82% sẽ đánh bại Lasso. Lasso đã đánh bại Arauz vào ngày 11 tháng 4 trong cuộc bầu cử vòng hai, với nhiều hãng tin ghi nhận sự thay đổi bảo thủ trong cử tri Ecuador. Lasso giành được 52,4% phiếu bầu, trong khi Arauz giành được 47,6%. Chiến thắng của ông cũng được coi là chiến thắng của những người ủng hộ thị trường tự do trong nước. Một số hãng tin mô tả chiến thắng của Lasso là một chiến thắng khó chịu.


Sau chiến thắng của ông, Tổng thống Uruguay Luis Lacalle Pou đã trở thành nhà lãnh đạo quốc gia đầu tiên chúc mừng Lasso và mong rằng cả Uruguay và Ecuador sẽ "làm việc cùng nhau" khi ông nhậm chức. Tổng thống Sebastián Piñera, Tổng thống Iván Duque Márquez và Tổng thống Mario Abdo Benítez cũng chúc mừng Lasso. Các cựu tổng thống Mauricio Macri và Felipe Calderón tin rằng chiến thắng của Lasso sẽ có lợi cho Ecuador và Mỹ Latinh. Trong một tuyên bố do Nhà Trắng đưa ra, Tổng thống Joe Biden đã chúc mừng Lasso và các cử tri Ecuador vì đã "chứng minh sức mạnh của sự tham gia chính trị một cách hòa bình và toàn diện cũng như đề cao các lý tưởng dân chủ"


== Tổng thống(2021–nay) ==


=== Chuyển giao chính quyền ===
Sau chiến thắng trong cuộc bầu cử của ông, trái phiếu của Ecuador tăng vọt khiến nhiều người tin rằng dưới chính quyền của Lasso, nước này sẽ ủng hộ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Lasso tuyên bố sẽ duy trì thỏa thuận tài trợ 6,5 tỷ đô la với IMF và tiếp tục thanh toán trái phiếu nước ngoài của Ecuador. Lasso cũng lưu ý rằng chính quyền của ông sẽ tập trung vào hợp tác với Hoa Kỳ, Chile, Brazil và Colombia trong khi tránh xa Cuba và Venezuela.
Giải quyết cuộc khủng hoảng của Tổng thống Venezuela, Lasso đã mời Tổng thống đang tranh chấp Juan Guaidó đến dự lễ nhậm chức của mình thay cho Tổng thống Nicolás Maduro. Lasso cũng tuyên bố sẽ tìm cách hợp thức hóa tình trạng của hơn 400.000 người di cư Venezuela đang sống ở Ecuador. Trong khi thảo luận về vấn đề di cư với Tổng thống Colombia Iván Duque Marquez, Lasso cho biết một lựa chọn khả thi là cấp cho người di cư Venezuela hiện trạng được bảo vệ tạm thời.


Vào ngày 20 tháng 4, Lasso đã gặp Tổng thống Lenín Moreno để bắt đầu các hoạt động chuyển tiếp từ chính quyền trước đó tại Cung điện Carondelet ở Quito. Moreno tuyên bố sẽ chuyển đổi một cách "kịp thời, minh bạch, trung thực và kỹ thuật". Lasso đã ban hành rằng các ưu tiên chính của ông sau khi nhậm chức sẽ là tăng tỷ lệ tiêm chủng COVID-19 trong nước, cam kết sẽ tiêm chủng cho 9 triệu người trong vòng 100 ngày đầu tiên ông nhậm chức. Ông đã nói chuyện với Tổng thống Chile Sebastián Piñera về việc vay vốn để mua vắc xin với sự hỗ trợ của Ngân hàng Phát triển Liên Mỹ. Lassos cho biết ông nhắm đến các cuộc đàm phán song phương với Nga, Trung Quốc, Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu và Chile để cố gắng mua vắc xin.
Vào ngày 27 tháng 4, Lasso bổ nhiệm các thành viên đầu tiên trong nội các của mình, với các nữ công chức thống trị một số vị trí chính trị. Ông thề rằng sẽ đề cử càng nhiều phụ nữ vào nội các của mình càng tốt vì "phụ nữ phải ở các vị trí ra quyết định".


Vào ngày 14 tháng 5, Đảng Cơ đốc xã hội (PSC) tuyên bố rằng họ sẽ không còn ủng hộ Lasso hoặc chính phủ của ông vì đã không "tôn trọng" thỏa thuận lập pháp với Đảng Liên minh Hy vọng (UNES) tại Quốc hội. PSC nói rằng họ cảm thấy rằng chính phủ của Lasso sẽ "[bỏ qua] 47,5% người dân Ecuador đã bỏ phiếu cho UNES hoặc 49 nhà lập pháp của tổ chức này". Đảng Liên minh vì Hy vọng là đảng đối lập trong chính quyền của Lasso. Năm ngày sau, ông nhận được chứng chỉ với tư cách là Tổng thống lập hiến của Ecuador trước lễ nhậm chức của mình.


=== Nhiệm kỳ tổng thống ===


Lasso nhậm chức tổng thống thứ 47 của Ecuador vào ngày 24 tháng 5 năm 2021 tại Cung điện Carondelet ở Quito. Những người tham dự lễ nhậm chức của ông bao gồm: Tổng thống Dominica Luis Abinader, Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro, Đại sứ Hoa Kỳ Michael J. Fitzpatrick, Vua Felipe VI của Tây Ban Nha, Tổng thống Haiti Jovenel Moïse, Phó Tổng thống Paraguay Hugo Velázquez Moreno, Ngoại trưởng Uruguay Francisco Bustillo, Lãnh đạo phe đối lập Tây Ban Nha , cựu Thủ tướng Tây Ban Nha José María Aznar, và cựu Tổng thống Colombia Andrés Pastrana Arango. Lasso trở thành tổng thống trung hữu đầu tiên của đất nước kể từ Gustavo Noboa, người đã phục vụ từ năm 2000 đến 2003.


Vào tháng 6 năm 2021, Lasso thông báo rằng Ecuador sẽ triển khai kế hoạch tiêm vắc-xin trong 100 ngày, nơi ông nhắm mục tiêu tiêm vắc-xin cho 9 triệu người và phục hồi nền kinh tế. Ông tuyên bố sẽ đàm phán với Nga để mua 18 triệu liều vắc xin Sputnik V COVID-19. Ông cũng cho biết quốc gia này đã mua được hơn một triệu liều vắc xin COVID-19 của Pfizer–BioNTech và Oxford–AstraZeneca. Lasso kêu gọi Liên hợp quốc tăng cường triển khai vắc xin ở nước này thông qua chương trình COVAX của họ. Vào tháng 8 năm 2021, trong khi thông báo phê duyệt mũi tiêm thứ ba cho những người có hệ miễn dịch yếu, chính quyền Lasso thông báo rằng 4,8 triệu người đã nhận hai liều vắc xin với gần 10 triệu người nhận một liều.


Chính quyền của ông được coi là tương phản hoàn toàn với các chính phủ cánh hữu khác ở các quốc gia Nam Mỹ khác. Mặc dù được đánh giá tán thành cao, đảng chính trị của ông có rất ít hoặc không có tác động đến Quốc hội. Các đề xuất của ông về tư nhân hóa các nguồn lực nhà nước trong lĩnh vực dầu mỏ, mở rộng khai thác mỏ và cải cách lao động đã nhận được sự tán thành tiêu cực từ hội đồng. Vào tháng 8 năm 2021, Lasso đến thăm Tổng thống Mexico Andrés Manuel López Obrador để thảo luận về các thỏa thuận thương mại và để Ecuador được kết nạp vào Liên minh Thái Bình Dương. Cùng tháng đó, anh ấy đã giúp hoàn tất một thỏa thuận cho phép công dân của Ecuador, Colombia, Bolivia và Peru tìm việc làm và sinh sống ở bất kỳ quốc gia nào trong bốn quốc gia mà không cần sự bảo trợ đặc biệt.


Vào tháng 9 năm 2021, Lasso đã công bố một gói kinh tế trong đó ông đề xuất tăng thuế đối với những công dân giàu có nhất của đất nước. Kế hoạch của ông sẽ đánh thuế những cá nhân kiếm được hơn 25.000 đô la một năm hoặc khoảng 3,5% dân số lao động của đất nước. Trong khi phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc cùng tháng đó, ông thông báo rằng ông đang đàm phán với Nga về việc thành lập phòng thí nghiệm vắc-xin Sputnik V ở Ecuador. Ông cũng đã đạt được thỏa thuận trị giá 1,5 tỷ USD với Quỹ Tiền tệ Quốc tế.


Vào tháng 9 năm 2021, ông công bố khởi động Đạo luật Tạo cơ hội (CREO), được đặt tên theo đảng chính trị của ông, bao gồm cải cách thuế và nới lỏng luật lao động. Luật này kêu gọi giảm thuế VAT đối với một số sản phẩm, loại bỏ thuế thừa kế đối với con cái và vợ/chồng, loại bỏ thuế đối với các doanh nghiệp nhỏ, khiến cho việc tuyển dụng và giờ làm việc trở nên linh hoạt hơn đối với các công việc mới và tạo ra các khu vực thương mại tự do với các ưu đãi về thuế để thu hút đầu tư nước ngoài.


Vào tháng 10 năm 2021, Lasso có tên trong vụ rò rỉ Hồ sơ Pandora nơi Hiệp hội các nhà báo điều tra quốc tế (ICIJ) phát hiện ra rằng Lasso đã tạo ra một khuôn khổ "ở nước ngoài" để che giấu giá trị tài sản ròng thực tế của mình. Đáp lại vụ rò rỉ, Lasso thề sẽ hợp tác với ICIJ và nói rằng anh ta đã giải thể hợp pháp bất kỳ tài sản hoặc tài khoản nước ngoài nào trước khi vụ rò rỉ xảy ra và anh ta không có mối liên hệ nào với bất kỳ tài khoản nào có thể đang hoạt động. Sau vụ rò rỉ, một cuộc điều tra của Tổng chưởng lý của đất nước đã được tiến hành chống lại Lasso về khả năng gian lận thuế.


Vào tháng 10 năm 2021, các cộng đồng từ khu vực Amazon của Ecuador đã kiện Tổng thống Guillermo Lasso về kế hoạch mở rộng khai thác và khai thác nhiên liệu hóa thạch mà họ cho rằng sẽ đe dọa hàng triệu mẫu rừng nhiệt đới nguyên sơ và sự tồn tại của người dân bản địa. Việc mở rộng các hoạt động khai thác được đề xuất nhằm vào các khu vực xa xôi của rừng nhiệt đới, môi trường sống của những gì được cho là có mức độ đa dạng sinh học cao nhất trên hành tinh.


Vào ngày 19 tháng 10 năm 2021, Lasso đã ra lệnh ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia ở Ecuador do bạo lực liên quan đến ma túy gia tăng ở nước này. Điều này cũng được gây ra bởi cuộc bạo động chết người ở nhà tù Guayaquil xảy ra vài tuần trước đó. Trong khi ra lệnh huy động lực lượng cảnh sát, Lasso nói rằng "lực lượng vũ trang và cảnh sát sẽ được cảm nhận bằng vũ lực trên đường phố vì chúng tôi đang ban bố tình trạng khẩn cấp trên toàn lãnh thổ quốc gia". Tình trạng khẩn cấp kéo dài 60 ngày sẽ tập trung vào việc trấn áp các quan chức tham nhũng và buôn bán ma túy.
Vào tháng 12 năm 2021, một kiến nghị luận tội Lasso về những gì được tiết lộ trong Hồ sơ Pandora đã bị Quốc hội bác bỏ với 51 nhà lập pháp ủng hộ kiến nghị và 77 người khác phản đối. Một tuần sau, Lasso tuyên bố thành lập một ủy ban để điều tra và chấm dứt sự gia tăng các cuộc bạo loạn và bạo lực chết người trong nhà tù ở nước này.


=== 2022 ===


Sau cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine vào tháng 2 năm 2022, Lasso nói rằng Ecuador sẽ ủng hộ lập trường của Liên hợp quốc và Tổ chức các quốc gia châu Mỹ trong việc lên án cuộc xâm lược đồng thời coi cuộc xâm lược là "sự xâm lược", tuy nhiên, ông nói rằng Ecuador không có kế hoạch đình chỉ quan hệ ngoại giao với Nga. Cùng tháng đó, Lasso đến thăm Bắc Kinh và gặp Chủ tịch Tập Cận Bình, nơi họ thảo luận về một thỏa thuận thương mại được ấn định vào cuối năm và đàm phán lại các cuộc đàm phán về nợ.
Vào tháng 3 năm 2022, Lasso bày tỏ sự quan tâm đến việc tái tranh cử trong cuộc bầu cử năm 2025.


Một loạt các cuộc biểu tình phản đối các chính sách kinh tế của Lasso, bắt đầu từ việc tăng giá nhiên liệu và thực phẩm, bắt đầu vào ngày 13 tháng 6 năm 2022. Lasso đã vấp phải tranh cãi sau khi anh ta đình chỉ liên lạc trên mạng xã hội về các cuộc biểu tình và cho phép các quan chức cảnh sát sử dụng vũ lực chết người đối với những người biểu tình. Để đáp lại điều này, một số thành viên của Quốc hội đã lên án Lasso và kêu gọi luận tội ông ta, quá trình này cuối cùng bắt đầu vào ngày 28 tháng 6 năm 2022 và kết thúc mà không có đủ số phiếu bầu cần thiết để loại bỏ ông ta. Lasso đã từ chối bắt đầu các cuộc đàm phán hòa bình với các nhà lãnh đạo cuộc biểu tình Bản địa để chấm dứt các cuộc biểu tình, điều này cũng dẫn đến sự lên án từ các thành viên hội đồng và các nhà lãnh đạo cuộc biểu tình.


=== 2023 ===


Một cuộc trưng cầu dân ý về hiến pháp được tổ chức vào ngày 5 tháng 2 năm 2023, cùng với cuộc bầu cử địa phương năm 2023 ở Ecuador. Các cử tri được yêu cầu chấp thuận hoặc từ chối tổng cộng tám câu hỏi xung quanh những thay đổi đối với Hiến pháp 2008. Ngay sau cuộc trưng cầu dân ý, Reuters, Al Jazeera, CNN en Español và Financial Times đã dự đoán thất bại của cả tám đề xuất của mình, với việc Lasso cuối cùng phải thừa nhận thất bại.


Vào tháng 4 năm 2023, ông ra sắc lệnh cho phép dân thường mang vũ khí trên đường phố và những nơi công cộng. Quyết định của tổng thống, được công bố mà không có tranh luận của quốc hội hoặc tham khảo ý kiến của các cơ quan đại diện, đã bị phần lớn xã hội bác bỏ. Liên đoàn các dân tộc bản địa Ecuador (CONAIE), tổ chức bản địa chính của nước này, coi đây là hành động "vô trách nhiệm" và lo ngại sự xuất hiện của các lực lượng dân quân bán quân sự cánh hữu như ở Colombia. Hiệp ước vì Trẻ em và Thanh thiếu niên, bao gồm một số hiệp hội và Cơ quan Giám sát Nghĩa vụ Nhân quyền, đã yêu cầu chính phủ hủy bỏ nghị định.


=== Điều tra luận tội và giải thể chính phủ ===


Vào tháng 3 năm 2023, các phiên điều trần luận tội bắt đầu chống lại Lasso với tội danh tham ô, sau khi tòa án hiến pháp của Ecuador chấp thuận yêu cầu của các nhà lập pháp đối lập. Quốc hội đã bỏ phiếu mở cuộc điều tra nguyên thủ quốc gia sau khi một trang web tiết lộ sự tồn tại của hệ thống tham nhũng trong các công ty đại chúng do Danilo Carrera, anh rể của Lasso, thiết lập. Anh ta bị buộc tội đã biết về sự tồn tại của nó mà không phản đối nó. Báo La Posta sẽ phát hành đoạn ghi âm của Rubén Cherres, một cộng sự của Carrera, trong đó Cherres được nghe trong đoạn ghi âm nói rằng ông đã cung cấp 1,5 triệu đô la trong cuộc tổng tuyển cử ở Ecuador năm 2021 cho chiến dịch tranh cử tổng thống của Lasso. Các cuộc điều tra sau đó báo cáo rằng Cherres đã cung cấp mối liên hệ giữa mafia Albania và Lasso, cụ thể là hoạt động buôn bán ma túy. Vào ngày 24 tháng 2, tổng chưởng lý đã công bố một cuộc điều tra mới về việc Lasso bác bỏ cuộc điều tra của cảnh sát về mối quan hệ của Cherres với một đường dây buôn bán ma túy.


Các cáo buộc cáo buộc rằng Lasso đã gây áp lực với chỉ huy cảnh sát bang và giám đốc ma túy để che giấu báo cáo điều tra.


Vào tháng 3 năm 2023, các phiên điều trần buộc tội bắt đầu chống lại Lasso với tội danh tham ô, sau khi tòa án hiến pháp của Ecuador chấp thuận yêu cầu của các nhà lập pháp đối lập. Quốc hội đã bỏ phiếu mở cuộc điều tra nguyên thủ quốc gia sau khi một trang web tiết lộ sự tồn tại của hệ thống tham gia phản đối trong các công ty đại chúng do Danilo Carrera, ông chủ của Lasso, thiết lập. Anh ta buộc tội đã biết về sự tồn tại của nó mà không phản đối nó. Báo La Posta sẽ phát hành đoạn ghi âm của Rubén Cherres, một cộng sự của Carrera, trong đó Cherres được nghe trong đoạn ghi âm nói rằng ông đã cung cấp 1,5 triệu đô la trong cuộc tổng tuyển cử ở Ecuador năm 2021 cho chiến dịch tranh cử tổng thống của Lasso. Cuộc điều tra sau đó đưa tin rằng Cherres đã cung cấp mối quan hệ giữa mafia Albania và Lasso, cụ thể là hoạt động buôn bán ma túy. Vào ngày 24 tháng 2, tổng giám đốc đã công bố một cuộc điều tra mới về việc Lasso bác bỏ cuộc điều tra của cảnh sát về mối quan hệ của Cherres với một đường dây buôn bán ma túy.


Các cáo buộc buộc rằng Lasso đã gây áp lực với việc chỉ huy cảnh sát bang và giám đốc ma túy để che giấu báo cáo điều tra.


Vào ngày 29 tháng 3, Tòa án Hiến pháp đã xác nhận yêu cầu của quốc hội với 6 phiếu bầu trên 3 phiếu. Doanh nhân Rubén Cherres, được coi là nhân chứng chính trong vụ án, đã bị sát hại hai ngày sau đó vào ngày 31 tháng Ba. Mặc dù ông không giữ chức vụ chính thức nào trong chính quyền Lasso, nhưng một số cựu quan chức cho rằng Carrera đóng vai trò cố vấn quan trọng cho tổng thống và là một nhân vật quyền lực trong dinh tổng thống. Đặc biệt, ông đã tháp tùng Lasso trong chuyến đi tới Washington vào tháng 12 năm 2022.
Lập luận chính để luận tội Lasso là tham ô và bỏ qua những bất thường trong hợp đồng giữa một công ty vận tải nhà nước và một công ty chở dầu. Tòa án Hiến pháp đã phê chuẩn cáo buộc tham ô đối với Lasso, nhưng bác bỏ hai cáo buộc hối lộ vào tháng 5 năm 2023.


Vào ngày 16 tháng 5 năm 2023, Quốc hội chính thức bắt đầu thủ tục luận tội Lasso. Trong lời khai của mình, Lasso gọi thủ tục luận tội là có động cơ chính trị. Tuy nhiên vào ngày hôm sau, Lasso đã giải tán Quốc hội, viện dẫn một biện pháp hiến pháp được gọi là muerte cruzada, đưa ra các cuộc bầu cử lập pháp và tổng thống. Đây là lần đầu tiên một tổng thống Ecuador sử dụng biện pháp hiến pháp này để tránh bị luận tội.
Vào ngày 19 tháng 5, trong một cuộc phỏng vấn với The Washington Post, Lasso cho biết ông không có kế hoạch tranh cử trong cuộc tổng tuyển cử sắp tới.


=== Sự tín nhiệm ===
Lasso bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống của mình với tỷ lệ tán thành là 71%, theo một cuộc khảo sát của CEDATOS vào tháng 6 năm 2021. Vào tháng 8 năm 2021, một cuộc khảo sát của Foreign Policy cho thấy tỷ lệ tán thành của ông là 73%. Foreign Policy lưu ý rằng tỷ lệ tán thành cao của ông chủ yếu là do phản ứng của chính quyền ông đối với đại dịch COVID-19. Cuộc thăm dò tương tự cho thấy 78% người dân Ecuador tán thành cách điều hành của ông. Vào tháng 9 năm 2021, Lasso được Bloomberg News báo cáo là có tỷ lệ tán thành 75%. Kể từ đó, xếp hạng đã giảm xuống khi một cuộc thăm dò vào tháng 5 năm 2022 cho thấy tỷ lệ tán thành là 38,5% và 54,6% không tán thành Lasso. Vào tháng 6 năm 2022, tỷ lệ chấp thuận của nó là 17%.
Vào năm 2023 giữa những lời kêu gọi luận tội ông, chính quyền của Lasso có tỷ lệ tán thành là 13,93% và tỷ lệ không tán thành là 51,89%.

== Vị trí chính trị ==


Lasso nói rằng "cuộc sống đã khiến ông trở nên phóng khoáng". Tuy nhiên, khi được hỏi liệu ông có xác định với thuật ngữ đó hay không, anh ấy trả lời rằng ông không đặt mình trên bất kỳ nền tảng ý thức hệ nào, mà tin vào "những ý tưởng tốt". Ông trả lời theo cách tương tự khi được hỏi liệu ông đến từ bên phải hay bên trái. Chương trình nghị sự công khai của ông bao gồm các điểm tự do cổ điển như bảo vệ sự phân chia quyền hạn để hạn chế chính phủ và các quyền cơ bản như tự do báo chí.


Ông cũng bày tỏ ủng hộ việc giảm thuế, nợ nhà nước và tăng lương tối thiểu với mục tiêu đã công bố là tăng năng suất và việc làm trong khu vực tư nhân. Về thuế dòng vốn ra, ông cho rằng đó là thuế đánh vào thu nhập vốn và ông đã cam kết loại bỏ ít nhất chín loại thuế nếu đắc cử tổng thống. Lasso cũng bị cáo buộc hỗ trợ giảm mức lương tối thiểu từ 400 đô la mỗi tháng vào năm 2020 xuống còn 120 đô la mỗi tháng; tuy nhiên, đó là một tuyên bố được đưa ra ngoài ngữ cảnh trong một cuộc phỏng vấn mà anh ấy đưa ra vào tháng 3 năm 2020 giữa đại dịch, đồng thời đề xuất để các doanh nghiệp tuyển dụng những bà mẹ đơn thân nghèo thất nghiệp để ít nhất họ cũng có thu nhập.


Lasso là một phụ tá của Opus Dei. Về việc phá thai, ông đã nói một cách chung chung rằng anh ấy "tin vào sự sống từ khi thụ thai và đó là nguyên tắc mà tôi sẽ không thay đổi". Vào tháng 4 năm 2021, khi Tòa án Tối cao ra phán quyết ủng hộ việc phá thai trong các vụ hiếp dâm, Lasso nói rằng ông "hoàn toàn tôn trọng" phán quyết và thề sẽ tôn trọng các nhánh chính trị riêng biệt.
Về các vấn đề khác như hôn nhân giữa những người cùng giới tính, anh ấy nói rằng anh ấy ủng hộ việc cho phép kết hợp dân sự nhưng phân biệt nó với hôn nhân thông thường. Về vấn đề nhập cư, ông đã đề xuất các biện pháp kiểm soát đối với những người có tiền án, nhưng để tạo điều kiện cho người nước ngoài nhập cảnh vì lý do du lịch, đầu tư hoặc nhân đạo. Về việc hợp pháp hóa ma túy, ông khẳng định rằng cần có một cuộc tranh luận quốc gia để đề xuất các giải pháp thay thế khi đối mặt với thất bại của cuộc chiến chống ma túy; về các vấn đề bảo tồn môi trường, ông tuyên bố rằng ông sẽ giữ cho khu bảo tồn Yasuní Amazon không bị khai thác dầu.


Anh ta cũng tuyên bố mình là kẻ thù của chủ nghĩa xã hội thế kỷ 21 được thúc đẩy từ Venezuela và Cuba, có chương ở Ecuador xác định với Cách mạng Công dân do Rafael Correa lãnh đạo. Lasso đã gọi ALBA là "đế chế thế giới thứ ba". Đáp lại những lời chỉ trích của ông đối với các biện pháp và diễn ngôn chống chủ nghĩa tư bản của chính phủ Ecuador, Tổng thống Correa cùng các quan chức và thành viên khác của Alianza PAIS đã chất vấn Lasso bằng cách miêu tả ông là đại diện của các lực lượng chính trị cai trị Ecuador trước khi đảng của ông lên nắm quyền vào năm 2007 , đồng thời chỉ ra rằng các đề xuất về thuế của Lasso là vô trách nhiệm với ngân sách nhà nước. Ngoài ra, Tổng thống Rafael Correa tuyên bố Lasso đã nhúng tay vào cuộc khủng hoảng tài chính của Ecuador năm 1999.


Vào tháng 4 năm 2022, trong chuyến thăm chính thức tới Argentina, Lasso đã bày tỏ lập trường của mình liên quan đến tranh chấp chủ quyền Quần đảo Falkland, bày tỏ sự ủng hộ đối với lập trường của Argentina, nói rằng "Ecuador ủng hộ luận điểm của Argentina về Quần đảo Malvinas" và rằng Ecuador sẽ "luôn ủng hộ Argentina". trong yêu sách của mình".


== Tham khảo ==


Muhi ud-din Muhammad Aurangzeb Bahadur Alamgir I, được biết phổ biến hơn với tên gọi Aurangzeb (tiếng Ba Tư: اورنگ‌زیب (tước hiệu đầy đủ: Al-Sultan al-Azam wal Khaqan al-Mukarram Abul Muzaffar Muhi ud-din Muhammad Aurangzeb Bahadur Alamgir I, Padshah Ghazi) (4 tháng 11 năm 1618 – 3 tháng 3 năm 1707), có danh hiệu tự phong là Alamgir I (Kẻ chinh phạt của thế giới) (tiếng Ba Tư: عالمگیر), là vua thứ sáu của vương triều Mogul trong lịch sử Ấn Độ, trị vì từ năm 1658 đến khi qua đời 1707. Dưới thời trị vì của mình, Aurangzeb dã đưa chế độ phong kiến Mogul lên tới đỉnh cao, song những cuộc chiến tranh xâm lược triền miên của ông ta đã làm hao mòn sinh lực của đế quốc Mogul và mở đường cho quá trình suy yếu của nó sau khi ông ta chết.


Aurangzeb nổi tiếng là người có nhiều chiến công lẫn tội ác. Giữa Aurangzeb và vua cha Shah Jahan xảy ra xung đột dữ dội. Năm 1658, khi Shah Jahan lâm bệnh, Aurangzeb giết ba anh em trai, lật đổ ngai vàng của vua cha và giam lỏng Jahan vào pháo đài Agra. Trong suốt tám năm trời bị giam giữ, Jahan không thể đến thăm mộ vợ và cũng là mẹ đẻ của Aurangzeb, hoàng hậu Mumtaz Mahal vào ngày giỗ của bà tại đền Taj Mahal cách đó không xa. Shah Jahan sau đó qua đời trong nơi giam lỏng.


Aurangzeb ngự trị Tiểu lục địa Ấn Độ trong gần nửa thế kỷ, trở thành vua Mogul thứ hai có thời gian trị vì lâu dài nhất, sau Akbar. Ông ta đã tiến hành hàng loạt cuộc chiến tranh bành trướng vào miền Nam Ấn Độ. Kết quả là Aurangzeb đã chiếm được một lãnh thổ rộng lớn ở miền Nam Ấn Độ, khiến cho ông có lãnh thổ rộng hơn bất kì một vị Hoàng đế Mogul nào khác. Theo Bách khoa toàn thư Việt Nam, ngoài việc chinh phạt cao nguyên Deccan, ông cũng thực viện chính sách bảo trợ văn học nghệ thuật. Là một tín đồ Hồi giáo sùng đạo, Aurangzeb luôn khuyến khích thần dân theo đạo Hồi. Aurangzeb đã phá huỷ nhiều công trình nghệ thuật vì lo ngại rằng chúng có thể được người dân thờ cúng như những vật được tôn sùng. Aurangzeb cũng thi hành chính sách dung dưỡng chế độ đẳng cấp, phân biệt đối xử với các tín đồ Ấn Độ giáo.


Cuộc chiến tranh của Aurangzeb đã khiến đế quốc mở rộng quá mức, cách ly các đồng minh thân cận người Rajput với triều đình. Thêm nữa đa số dân chúng trong đế quốc của Aurangzeb là người theo Ấn Độ giáo và họ luôn bất mãn với một triều đại Hồi giáo và sự phân biệt tôn giáo của Aurangzeb. 25 năm cuối của triều đại ông ta lún sâu trong các cuộc thảo phạt quân nổi loạn của người Maratha ở cao nguyên Deccan, miền Trung Ấn Độ. Đó chính là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự suy yếu của đế quốc Mogul. Sau khi Aurangzeb qua đời, đế quốc Mogul nhanh chóng suy sụp. Các vua kế tục không có được khả năng trị vì cũng như bàn tay sắt của Aurangzeb và sau đó đã đánh mất tất cả sự nghiệp của tiên đế.


== Lên ngôi ==

=== Tuổi trẻ của Aurangzeb ===


Aurangzeb là con trai thứ ba của Shah Jahan, vua thứ 5 nhà Mogul, và Mumtaz Mahal (Arjumand Bānū Begum). Sau khi ông nội Aurangzeb là Jahangir đàn áp được cuộc nổi dậy của Shah Jahan, Aurangzeb bị gửi đến triều đình với tư cách là một con tin thật sự của Jahangir. Muhammad Saleh Kamboh Salafi là một trong những thầy học của Aurangzeb khi ông còn trẻ.
Sau khi Jahangir qua đời năm 1627, Aurangzeb về sống với cha mẹ. Shah Jahan đã phong các con làm quan cai trị các miền đất của đế quốc, và năm 1634 gửi Aurangzeb đến chiến trường Deccan. Sau chiến thắng của ông năm 1636, Aurangzeb trở thành Subahdar (tổng trấn) của cao nguyên Deccan. Trong thời gian đó, ông khởi công xây dựng một thành phố mới gần cựu thủ phủ Khirki mà ông đổi tên thành Aurangabad theo tên ông. Năm 1637, ông cưới cô Rabia Durrani. Vào thời kì này cao nguyên Deccan tương đối yên bình. Dù vậy, ở triều đình Mogul, Shah Jahan ngày càng sủng ái người con trưởng là Dara Shikoh.


Năm 1644, chị gái Aurangzeb là Jahanara Begum tình cờ chết cháy ở Agra. Sự kiện này đã nhanh chóng gây ra cuộc khủng hoảng trong gia đình mà phải gánh chịu những hậu quả chính trị. Vì Aurangzeb không về Agra ngay, mà đến 3 tuần sau khi Begum chết mới về, nên ông đã bị Shah Jahan mắng cho 1 trận. Thế là ông bị Shah Jahan cách chức tổng trấn Deccan. Về sau (1654), Aurangzeb cho là ông buộc lòng phải phản đối tình yêu quý của cha đối với Dara.
Năm 1645, ông bị cấm ra khỏi triều trong vòng 7 tháng. Nhưng về sau, Shah Jahan phong ông làm tổng trấn của Gujarat; ông đã hoàn thành tốt nhiệm vụ và được ban thưởng. Năm 1647, Shah Jahan phong ông làm tổng trấn của Balkh và Badakhshan (Afghanistan và Tajikistan ngày nay), cách chức người em trai thiếu năng lực của Aurangzeb là Murad Baksh. Khi đó, các vùng này bị nhiều đạo quân khác xâm lược, và Aurangzeb đã đuổi được giặc ra khỏi bờ cõi.


Ông được bổ nhiệm làm tổng trấn của Multan và Sindh, và khởi đầu một cuộc chiến kéo dài với quân Safavid, nhằm mục đích chiếm thành phố Kandahar. Ông bị đánh bại, thế là ông lại bị vua cha ghét bỏ.
Năm 1652, Aurangzeb lại được bổ nhiệm làm tổng trấn của vùng Deccan. Trong nỗ lực mở rộng đế quốc, Aurangzeb đã tấn công các vương quốc láng giềng Golconda (1657), và Bijapur (1658). Lúc cả hai cuộc chiến này xảy ra, Shah Jahan đều kêu gọi rút quân khi Aurangzeb gần chiến thắng. Trong những lần đó, Dara Shikoh đã hoà giải và dàn xếp một kết thúc hoà bình cho các cuộc tấn công.


=== Cuộc chiến giành vương vị ===
Shah Jahan ngã bệnh năm 1657. Sự kiện này dẫn đến cuộc chiến tranh giành quyền kế vị ngai vàng. Anh cả của Aurangzeb là Dara Shikoh, được xem như thái tử, nhưng Shikoh ngày càng khó lên làm vua khi con trai thứ của Shah Jahan là Shah Shuja xưng đế ở Bengal. Không lâu sau, những đạo quân hoàng gia của Dara và Shah Jahan đã cản trở được tham vọng này, và Shuja rút quân.


Ít lâu sau, em trai út của Shuja là Murad Baksh, với lời hứa ủng hộ bí mật từ Aurangzeb, xưng đế ở Gujarat. Aurangzeb, bề ngoài tỏ vẻ giúp đỡ Murad, bắc chinh từ Aurangabad, được sự giúp đỡ của nhiều quý tộc và tướng lãnh. Sau nhiều trận thắng liên tiếp, Aurangzeb tuyên bố rằng Dara là kẻ kế vị không hợp pháp. Shah Jahan, quyết định truyền ngôi cho Dara, giao mọi quyền trị quốc cho Dara. Lãnh chúa Rajput chống đối Aurangzeb và Murad, Maharaja Jaswant Singh, giao chiến với cả hai người tại Dharmatpur gần Ujjain. Cuối cùng, Aurangzeb đánh bại Singh và tập trung vào việc đánh Dara. Sau đó 1 loạt trận đánh đẫm máu diễn ra, trong đó có sự kiện quân trung thành của Aurangzeb đại phá các đạo quân của Dara tại Samugarh Lưu trữ ngày 18 tháng 8 năm 2011 tại Wayback Machine. Trong vòng vài tháng, quân Aurangzeb vây hãm Agra. Do lo sợ bị giết, Dara rời khỏi Delhi, giao lại thành cho Shah Jahan. Hoàng đế già đã nộp pháo đài Agra cho các quý tộc theo Aurangzeb, nhưng Aurangzeb từ chối bất kì một cuộc găp mặt nào với cha,


và tuyên bố Dara là kẻ ly giáo.


Aurangzeb thình lình lật lọng: ông giam giữ người em là Murad, mà những kẻ từng trung thành với người này đã theo Aurangzeb để trả ơn việc ông đã tặng nhiều món quà quý báu cho họ. Sau khi cầm tù vua cha và em trai Murad Baksh, ngày 31 tháng 7 năm 1658, Aurangzeb lên ngôi hoàng đế ở Delhi. Cùng lúc đó, Dara tập hợp quân sĩ, và chuyển đến vùng Punjab. Đội quân được gửi tới để đánh Shuja bị kẹt lại ở phía đông, các tướng ở đây là Jai Singh và Diler Khan, dù phục tùng Aurangzeb, nhưng lại cho phép con trai Dara là Suleman chạy trốn. Aurangzeb phong Shuja làm quan tổng trấn xứ Bengal. Mục đích của việc này là để Dara bị cô lập và khiến cho nhiều đạo quân chịu quy phục Aurangzeb. Dù vậy, Shuja không tin vào lòng thành của Aurangzeb, tiếp tục đánh nhau với em mình, nhưng quân ông ta nhiều lần đại bại trong tay Aurangzeb. Shuja chạy đến Arakan (tức Miến Điện ngày nay), nơi ông ta bị xử tử sau khi lãnh đạo một cuộc đảo chính thất bại. Cuối cùng, Murad bị hành hình, mà Aurangzeb tuyên bố là để trả thù cho vụ sát hại


1 cựu divan của ông ta là Ali Naqi, năm 1661.


Sau khi khử được Shuja và Murad, mà vua cha Shah Jahan không thể ra khỏi Agra, Aurangzeb nhằm mục tiêu vào Dara, rượt đuổi quân Dara ở biên giới phía tây-bắc của đế quốc. Sau một loạt trận đánh, những thất bại và những rút quân, Dara đã bị một viên tướng phản bội, người này đã bắt giữ ông ta và theo về với Aurangzeb. Năm 1659, Aurangzeb sắp đặt một lễ đăng quang ở kinh đô Delhi. Ông truyền lệnh dẫn độ Dara về Delhi; nơi Dara cuối cùng cũng đến, Aurangzeb đã hành hình ông ta vào ngày 30 tháng 8 năm 1659. Để bảo toàn hoàng vị, Aurangzeb nhốt Shah Jahan già yếu vào một nhà giam bên trong pháo đài Agra. Shah Jahan qua đời 1666.


== Nền cai trị của Aurangzeb ==

=== Thực thi luật Hồi giáo ===


Ít lâu sau khi lên ngôi, Aurangzeb đã công khai từ bỏ quan điểm "tự do" tôn giáo của các bậc tiên đế . Tuy tôn giáo của Akbar, Jahangir và Shah Jahan mang tính hỗn hợp hơn sáng tổ của đế quốc, lập trường của Aurangzeb không rõ ràng như thế. Trong khi quan điểm bảo thủ về đạo Hồi và sự tin tưởng với Sharia (Luật Hồi giáo) của ông được nhắc đến trong mọi tài liệu, một việc đến nay vẫn chưa sáng tỏ là đế quốc đã thực hiện những điều đó như thế nào. Bất chấp những tuyên bố về các sắc lệnh bao quát và các chính sách, hiện nay có nhiều báo cáo mâu thuẫn. Đặc biệt, việc ông biên soạn Fatawa-e-Alamgiri, một quyển tóm tắt về luật Hồi giáo, với mục đích là cho nhân dân sử dụng, không bắt tuân theo, hay chỉ làm xoàng. Trong khi một số người xác định Fatawa-e-Alamgiri không được làm theo là do sự cố hữu sai lầm, một số người cho rằng Fatawa-e-Alamgiri chỉ được soạn để ông tuân thủ. Trong khi một chiến tranh giành quyền thừa kế và một những cuộc tấn công bất ngờ liên tiếp có thể xảy ra thường đi liền với sự tiêu xài xa


hoa của Shah Jahan nhằm mục đích phát triển văn hoá, sự chính thống của Aurangzeb cũng được dùng để giải thích về "ngôi mộ" lừng danh của âm nhạc mà ông xây nên. Thuật ngữ này mơ tả "cái chết của âm nhạc" (và tất cả hình thức biểu diễn khác), một sự nghịch lý lớn.


Storia do Mogor của Niccolao Manucci và Muntakhab al-Lubab của Khafi Khan là những tài liệu duy nhất có đề cập đến sự kiện đã kể trên. Trong Storia do Mogor, Manucci đã mô tả những phần của một thánh chỉ mà vua Aurangzeb đưa ra năm 1668.

== Chú thích ==


== Chú thích phụ ==
Essays on Islam and Indian History, Richard M. Eaton. Reprint. New Delhi, Oxford University Press, 2002 (ISBN 0-19-566265-2). -- Eaton's essay "Temple Desecration and Indo-Muslim States", which attempts to comprehend Aurangzeb's motivation in destroying temples, has generated much recent debate
 The Peacock Throne, Waldemar Hansen (Holt, Rinehart, Winston, 1972). -- a very British accounting of Aurangzeb's reign, but filled with excellent references and source material
A Short History of Pakistan, Dr. Ishtiaque Hussain Qureshi, University of Karachi Press.
Delhi, Khushwant Singh, Penguin USA, Open Market Ed edition, 5 tháng 2 năm 2000. (ISBN 0-14-012619-8)
Mcleod, H. (1989) Who is a Sikh. Oxford. Claredon.
Muḥammad Bakhtāvar Khān. Mir'at al-'Alam: History of Emperor Awangzeb Alamgir. Trans. Sajida Alvi. Lahore: Idārah-ʾi Taḥqīqāt-i Pākistan, 1979.

== Liên kết ngoài ==


Aurangzeb, as he was according to Mughal Records
Quran hand-written by the emperor- BBC
Article on Aurganzeb from MANAS group page, UCLA
Aurangzeb Lưu trữ ngày 21 tháng 5 năm 2009 tại Wayback Machine- BBC
The Tragedy of Aureng-zebe Lưu trữ ngày 29 tháng 8 năm 2005 tại Wayback Machine Text of John Dryden's drama, based loosely on Aurangzeb and the Mughal court, 1675


Liễu Quán (chữ Hán: 了觀; 1667 – 1742) là một cao tăng Việt Nam, thuộc đời pháp thứ 35, tông Lâm Tế. Sư là người khai lập ra Thiền phái Liễu Quán, một nhánh Thiền mang đậm phong cách của Văn hóa Phật giáo Việt Nam còn truyền lại đến ngày nay.

== Thân thế và đạo nghiệp ==
Căn cứ theo văn bia do nhà sư Thiện Kế  soạn năm 1748, thì Thiền sư Liễu Quán sinh vào giờ Thìn, ngày 18 tháng 11 năm Đinh Mùi (1667) tại làng Bạch Mã, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên. Sư nguyên họ Lê nhưng không rõ tên thật. Thiệt Diệu (實耀) chỉ là pháp danh, Liễu Quán (了觀) là tên tự.


=== Quá trình tu học ===
Lúc 6 tuổi, Sư mồ côi mẹ. 12 tuổi (1678), Sư được cha đưa đi chùa Hội Tôn ở Phú Yên lễ Phật. Gặp Thiền sư Tế Viên (người Trung Quốc), Sư tỏ ra quý mến và xin ở lại chùa để học đạo. Được bảy năm thì thầy viên tịch (1685), Sư ra kinh thành Thuận Hóa (Huế) xin học với Thiền sư Giác Phong (người Trung Quốc) ở chùa Hàm Long (sau đổi là chùa Báo Quốc; nay thuộc địa phận phường Phường Đúc, thành phố Huế).
Ở đấy được một năm, năm Tân Mùi (1691), Sư phải trở về phụng dưỡng cha già, lấy nghề kiếm củi độ nhật và thuốc thang cho cha. Bốn năm sau cha mất (Ất Hợi, 1695), Sư lại trở ra Thuận Hóa thọ giới sa-di (sa. śrāmaṇera) với Thiền sư Thạch Liêm (người Trung Quốc) ở chùa Thiền Lâm (nay thuộc xã Thủy Xuân, thành phố Huế). Năm Đinh Sửu (1697), Sư lại thọ giới cụ túc (sa. upasampadā) với Thiền sư Từ Lâm (người Trung Quốc) ở chùa Từ Lâm (nay thuộc xã Thủy Xuân, thành phố Huế).


Từ năm Kỷ Mão (1699), Sư đi đến nhiều chùa ở xứ Đàng Trong để xin tham vấn, trải bao khó nhọc. Đến năm Nhâm Ngọ (1702), nghe tiếng Thiền sư Minh Hoằng Tử Dung (gọi tắt là Tử Dung) là người truyền bá pháp Thiền thoại đầu của Tông Lâm Tế, Sư đến chùa Ấn Tôn (sau đổi là Từ Đàm; nay thuộc phường Trường An, thành phố Huế) ở kinh thành Thuận Hóa xin gặp Thiền sư để cầu pháp. Thiền sư Tử Dung dạy Sư tham cứu công án bằng câu:


Vạn pháp qui nhất, nhất qui hà xứ?
(Muôn pháp về một, một về chỗ nào?)
Song đến bảy, tám năm tham cứu mà chưa lãnh hội, trong lòng Sư tự lấy làm hổ thẹn . Một hôm, nhân đọc sách Truyền Đăng Lục đến câu: Chỉ vật truyền tâm, nhân bất hội xứ (Chỉ vật truyền tâm, người không hiểu rõ được), thoạt nhiên Sư tỏ ngộ được yếu chỉ của Thiền. Nhưng vì núi sông cách trở, Sư không thể đến Thiền sư Tử Dung để trình sở ngộ được.
Mãi đến mùa xuân năm Mậu Tý (1708), 42 tuổi, Sư lại trở ra chùa Ấn Tôn cầu Thiền sư Tử Dung ấn chứng. Sư đem hiểu biết của mình trình bày ra, đoạn nói đến câu "Chỉ vật truyền tâm, nhân bất hội xứ", thì nghe Thiền sư đọc:


Huyền nhai tán thủ,
tự khẳng thừa đương,
Tuyệt hậu tái tô,
khi quân bất đắc
(Hố thẳm buông tay,
Một mình cam chịu
Chết rồi sống lại,
Ai dám chê mình ?)
Rồi hỏi: Vậy là thế nào, nói nghe?
Sư Liễu Quán không đáp, chỉ vỗ tay cười ha hả.
Thiền sư Tử Dung bảo: Chưa phải.
Sư nói: Bình thùy nguyên thị thiết (Trái cân vốn là sắt).
Thiền sư lại bảo: Cũng chưa phải.
Sáng hôm sau, Thiền sư thấy Sư đi ngang, liền gọi lại bảo: Chuyện hôm qua chưa xong, nói lại xem!
Sư thưa:

Tảo tri đăng thị hỏa,
Thực thục dĩ đa thì!
(Sớm biết đèn là lửa,
Cơm chín đã lâu rồi!)
Bấy giờ, Thiền sư mới cả khen.
Sau đó, Sư vào rừng thông ở núi Thiên Thai lập am tranh (sau này là chùa Thiền Tôn hay Thuyền Tôn; hiện ở thôn Ngũ Tây, xã Thủy An, Huế) để tiếp tục tu tập .
Mùa hạ năm Nhâm Thìn (1712), Thiền sư Tử Dung vào Quảng Nam dự lễ "Toàn viện" (theo văn bia). Nhân đó, Sư đem trình bài kệ "Dục Phật" (Tắm Phật).
Thiền sư hỏi:

Tổ Tổ truyền nhau, Phật Phật truyền nhau; chẳng hay truyền trao nhau cái gì?
Sư đáp:


Thạch duẩn trừu điều trường nhất trượng,
Quy mao phủ phất trọng tam cân.
(Búp măng trên đá dài một trượng,
Cây chổi lông rùa nặng ba cân)
Thiền sư đọc:

Cao cao sơn thượng hành thuyền
Thâm thâm hải để tẩu mã.
(Chèo thuyền trên núi cao,
Phi ngựa dưới đáy bể)
Rồi hỏi: Là sao?
Sư đáp:

Chiết giác nê ngưu triệt dạ hống
Một huyền cầm tử tận nhật đàn.
(Trâu đất gãy sừng rống suốt đêm.
Đàn tranh đứt dây gẩy trọn ngày)
Thấy Sư Liễu quán biện luận lanh lẹ, lâm cơ ứng biến rất phù hợp, nên Thiền sư Tử Dung tỏ ý vui mừng và ấn chứng. Sư nối pháp tông Lâm Tế đời thứ 35 theo truyền thừa: Mật Vân Viên Ngộ -> Mộc Trần Đạo Mân -> Tuyết Hữu Chân Phác -> Đại Xa Như Trường -> Minh Hoằng Tử Dung -> Thiệt Diệu Liễu Quán.


=== Thuyết pháp độ sinh ===
Kể từ đó (1708), Sư Liễu Quán vân du thuyết pháp độ sinh từ Phú Yên đến Phú Xuân, không nề khó nhọc .
Mùa xuân năm Nhâm Dần (1722), Sư về trụ ở chùa Thiền Tôn ở núi Thiên Thai (Huế). Trong các năm Quý Sửu (1733), Giáp Dần (1734) và Ất Mão (1735); Sư nhận lời thỉnh của chư Tăng cùng các tể quan và cư sĩ ở Thuận Hóa, dự bốn lễ đại giới đàn. Đến năm Canh Thân (1740), Sư Liễu Quán lại được mời làm chủ tọa giới đàn Long Hoa Phòng Giới. Lễ xong, Sư trở về chùa Thiền Tôn.
Thời ấy, chúa Nguyễn Phúc Chú (hay Trú) rất sùng kính đạo hạnh của Sư, nên nhiều lần triệu thỉnh vào phủ, nhưng Sư một mực từ chối vì "giữ chí lâm tuyền" (văn bia).
Mùa xuân năm Nhâm Tuất (1742), khi ấy Sư đã ngoài 70 tuổi, nhưng vẫn đến làm chủ lễ giới đàn ở chùa Viên Thông (nay thuộc xã Thủy An, thành phố Huế). Đệ tử đến thụ giới kể cả xuất gia và tại gia có tới gần bốn ngàn người .


=== Viên tịch ===
Cũng theo văn bia, thì cuối mùa thu năm ấy (1742), Thiền sư Liễu Quán đang an trú tại chùa Viên Thông thì có chút bệnh. Sư gọi đệ tử đến bảo: Nhân duyên cuộc đời đã hết. Ta sắp về quê thôi!. Mọi người khóc. Sư bảo: Các người buồn khóc điều chi vậy? Chư Phật xuất thế còn nhập Niết bàn; ta nay đi đã rõ ràng, về đã có nơi. Các người không nên buồn khóc.
Đến tháng 11 âm lịch (1742), vài ngày trước khi tịch, Sư ngồi ngay ngắn tự cầm bút viết bài Kệ từ biệt như sau:


Thất thập dư niên thế giới trung
Không không sắc sắc diệc dung thông
Kim triêu nguyện mãn hoàn gia lý
Hà tất bôn man vấn tổ tông.
(Tuổi đời đã quá bảy mươi niên,
Không không sắc sắc chẳng ưu phiền.
Hôm nay mãn nguyện về quê cũ,
Hà tất lăng xăng hỏi Tổ Tông)
Viết xong bài kệ, Sư nói: Lời sau cùng của lão tăng nói gì đây? Vòi vòi nguy nga, xán lạn rực rỡ, xưa đến nay đi. Muốn hỏi việc đi đến thế nào, kìa trời xanh biếc lặng trong, trăng thu vằng vặc, đại thiên thế giới nhiều như cát đều hiển lộ toàn thân. Sau khi ta đi, các ngươi phải nhớ: Vô thường mau chóng, phải siêng năng tu học Bát-nhã. Chớ quên lời ta, hãy tinh tấn.
Ngày 22, sau lễ trà sớm, Sư hỏi: Bây giờ là giờ gì? Đệ tử đáp: Giờ Mùi. Sư an nhiên ra đi. Việc tâu lên, chúa Nguyễn Phúc Khoát sắc lập bia và ban thụy hiệu là "Chính Giác - Viên Ngộ Hòa Thượng".
Theo văn bia vừa kể thì Thiền sư Liễu Quán viên tịch ngày 22 tháng 11 năm Nhâm Tuất (1742), trụ thế 75 năm .

== Kệ truyền pháp ==
Tổ sư Liễu Quán để lại bài kệ truyền pháp sau đây:


== Ghi nhận công lao ==
Tổ sư Liễu Quán thuyết pháp độ sinh 34 năm (1708-1742), độ xuất gia và tại gia kể đến hàng ngàn. Ghi nhận đóng góp của Sư cho Phật giáo Việt Nam, Thiền sư Thích Nhất Hạnh viết:


Nếu ở Đàng Ngoài, Thiền sư Chân Nguyên được xem là nhân vật then chốt để phục hưng Phật giáo Đàng Ngoài, thì ở Đàng Trong Thiền sư Liễu Quán cũng được xem là vị thiền sư lãnh đạo công cuộc phục hưng Phật giáo Đàng Trong...
...Thiền sư Liễu Quán đã làm cho thiền phái Lâm Tế trở thành một thiền phái linh động, có gốc rễ ở Đàng Trong. Trước ông, Phật giáo ở Đàng Trong mang nặng màu sắc Quảng Đông. Ông đã Việt hóa thiền phái Lâm Tế, và làm cho thiền phái này trở thành thiền phái của đa số Phật tử Đàng Trong. Kiến trúc lễ nhạc bắt đầu trút bỏ màu sắc Trung Quốc và từ từ mang lấy màu sắc dân tộc. Những bài tán lễ như "Cực lạc Từ Hàng" chẳng hạn, đã hoàn toàn mang màu sắc Việt. Bốn vị đệ tử lớn của ông là Tổ Huấn, Trạm Quan, Tế Nhân và Từ Chiếu dã tạo lập bốn trung tâm hoằng đạo lớn, và hàng chục tổ đình được tạo dựng khắp Đàng Trong trong thế kỷ 18 đã thuộc về môn phái Liễu Quán. Phong trào Phật giáo phục hưng ở thế kỷ 20 đã dựa trên cơ sở của môn phái mang tên ông....


Ở thành phố Huế, hiện có con đường mang tên Sư Liễu Quán.


== Bảo tháp Sư Liễu Quán ==
Bảo tháp của Tổ sư Liễu Quán được lập ở chân núi Thiên Thai, thuộc vùng rừng thông của làng An Cựu xưa. Đây là một ngôi tháp đẹp, cổ kính và uy nghiêm. Lễ nhập di cốt của Sư vào tháp được tổ chức vào ngày 19 tháng 2 năm Quý Hợi (1743). Cách phía sau tháp độ 800 mét là chùa Thiền Tôn (hay Thuyền Tôn) do Sư sáng lập và là nơi Sư thường ở. Trong đó có quả đại hồng chung đúc năm Cảnh Hưng thứ 8 (1747) là di vật quý nhất .

== Nguồn tham khảo ==
Ngoài văn bia đã kể trên, còn tham khảo thêm các sách:

Nguyễn Lang (tức Thiền sư Thích Nhất Hạnh), Việt Nam Phật giáo sử luận (Tập 2). Nhà xuất bản Văn học, Hà Nội, 1992.
Thích Thanh Từ, Thiền sư Việt Nam. Thành hội Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh xuất bản, 1992.
Nguyễn Hiền Đức, Lịch sử Phật giáo Đàng Trong (tập 1). Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 1995.

== Chú thích ==


Monte-Carlo Masters (hiện đang được tài trợ bởi Rolex) là một giải đấu quần vợt nam hàng năm cho các cầu thủ chuyên nghiệp được tổ chức tại Roquebrune-Cap-Martin, Monaco. Giải đấu thuộc hệ thống 9 giải nằm trong hệ thống ATP World Tour Masters 1000. Giải đấu diễn ra trên mặt sân đất nện vào cuối tháng 4 đầu tháng 5 hàng năm và chỉ dành cho các tay vợt nam.
Giải quần vợt Monte Carlo lần đầu tiên được tổ chức vào năm 1897. Bắt đầu từ năm 2009 giải chính thức trở thành hệ thống thi đấu của ATP World Tour Masters 1000.
Rafael Nadal đã giành được danh hiệu 8 lần liên tiếp từ năm 2005 đến năm 2012 trước khi bị Novak Djokovic đánh bại vào năm 2013.

== Các nhà vô địch ==

=== Đơn nam ===

=== Đôi nam ===
Kỷ nguyên Mở:

== Kỷ lục ==

=== Đơn nam ===

=== Đôi nam ===

== Chú thích ==

== Tham khảo ==
Official tournament website Lưu trữ ngày 30 tháng 4 năm 2013 tại Wayback Machine
ATP tournament profile
Official live streaming of all matches
List of past singles champions back to 1947


Pauktaw (tiếng Miến Điện: ပေါက်တောမြို့) là thị trấn chính của huyện Pauktaw, quận Sittwe, bang Rakhine, Myanmar (Miến Điện).
Vào ngày 16 tháng 11 năm 2023, thị trấn đã rơi vào tay Quân đội Arakan (AA) trong bối cảnh cuộc nội chiến đang diễn ra, sau khi lệnh ngừng bắn giữa AA và quân đội Tatmadaw bị phá vỡ. Sau những cuộc oanh tạc dữ dội từ trên không và biển, quân đội đã tái chiếm thị trấn chỉ một ngày sau đó. Tuy nhiên, vào ngày 24 tháng 1 năm 2024, AA đã quay lại và tiếp tục chiếm đóng thị trấn.

== Tham khảo ==


Giáo hoàng (tiếng Latinh: papa, n.đ. 'người cha', tiếng Hy Lạp: πάππας, đã Latinh hoá: pappas) là vị giám mục của Giáo phận Rôma, lãnh đạo tinh thần của Giáo hội Công giáo toàn thế giới. Theo quan điểm của Giáo hội Công giáo, giáo hoàng là người kế vị Thánh Phêrô - tông đồ trưởng của Chúa Giêsu, với vai trò là người giữ chìa khóa thiên đàng, là "tảng đá" để xây dựng nên giáo hội. Giáo hoàng hiện tại là Lêô XIV, ông được bầu vào ngày 8 tháng 5 năm 2025.
Thời gian tại vị của một giáo hoàng được gọi là "triều đại giáo hoàng", và thẩm quyền của tòa giám mục Rôma được gọi là Tòa Thánh (tiếng Latinh: Sancta Sedes), từ tiếng Latinh cho chiếc ghế hay ngai tòa của Thánh Phêrô trên cương vị là Giám mục Rôma. Tòa Thánh là thực thể có chủ quyền theo luật quốc tế mà nay đặt trụ sở tại Thành Vatican, một thành bang độc lập nằm trong lòng thành phố Roma của nước Ý. Như vậy Giáo hoàng cũng là nguyên thủ quốc gia của Thành Vatican.


Thể chế Giáo hoàng là một trong những cách tổ chức lâu đời nhất trên thế giới và đã đóng một phần nổi bật trong lịch sử nhân loại. Các Giáo hoàng đã giúp Kitô giáo được truyền đi khắp nơi và giải quyết các tranh chấp về giáo lý khác nhau. Thời Trung Cổ, họ có vị trí quan trọng trên chính trường Tây Âu vì thường đóng vai trò là trọng tài phán quyết giữa các quốc gia Kitô giáo. Ngày nay, Giáo hoàng đã không còn nhiều quyền lực đối với các nhà nước thế tục, ông chỉ có thẩm quyền chính thức trong các vấn đề tôn giáo, ngoại trừ việc ông là người đứng đầu Thành Quốc Vatican.


== Từ nguyên ==


Chữ pope trong tiếng Anh xuất phát từ chữ papa trong tiếng Latinh. Đây lại là từ có gốc tiếng Hy Lạp πάππας (páppas), vốn để gọi người cha trong gia đình một cách kính mến, sau được dùng để đề cập tới giám mục hoặc thượng phụ. Từ đầu thế kỷ thứ 3, danh hiệu này nhìn chung được dành cho tất cả các giám mục. Ghi chép sớm nhất dùng danh hiệu páppas theo nghĩa thượng phụ là việc đề cập tới vị Thượng phụ thành Alexandria, Heraclas trong một bức thư khoảng giữa thế kỷ thứ 3. Còn Giám mục Roma đầu tiên được gọi bằng danh hiệu papa là Giáo hoàng Marcellinô.
Ngày nay, các Giáo hội Chính thống giáo Hy Lạp, Nga và Serbia vẫn dùng cách gọi như thế cho các giám mục và cả linh mục, tuy nhiên, Giáo hội Công giáo Rôma chỉ sử dụng từ ngữ này dành cho vị Giám mục Rôma. Lịch sử Giáo hội Công giáo ghi nhận, Giáo hoàng Grêgôriô VII (1073-1085) là người đã chính thức giới hạn việc dùng từ "papa".


Từ "Giáo hoàng" trong tiếng Việt thực ra không dịch sát từ gốc Latinh, nó được dịch cách cảm quan để gọi một vị lãnh đạo tinh thần có quyền lực như một vị vua. Gần đây có ý kiến đề xuất trở lại dùng cách gọi Giáo tông (chữ Hán: 教宗). Thông thường, các giáo hữu Công giáo Việt Nam hay sử dụng danh xưng Đức Giáo hoàng hoặc Đức thánh cha để thể hiện sự tôn kính.
Trước thế kỷ 20 từ điển tiếng Việt còn dùng Đức Giáo tông và Đại phụ Thánh hội tông để chỉ Giáo hoàng. Sách chữ Nôm thì dùng Đức thánh Pha Pha.


== Lịch sử ==

== Sắp xếp theo nhóm thời đại ==
Giáo hội Công giáo chia danh sách các Giáo hoàng theo thời đại chứ không theo niên đại hay thế kỷ, ứng với những sự kiện quan trọng trong lịch sử giáo hội.


Thời đại Thánh Kinh (từ năm 30 đến 100 CN): gồm năm vị Giáo hoàng (thời gian trị vì trong ngoặc):
Thánh Phêrô (32-67).
Thánh Linô (67-76).
Thánh Anaclêtô (76-88).
Thánh Clêmentê (88-97).
Thánh Êvaristô (97-105).
Thời đại các Giáo phụ (từ năm 100 đến năm 600): Giáo phụ là những tổ phụ rất thông thái và thánh thiện, đã trình bày những giảng dạy của Kitô Giáo và diễn giải Thánh Kinh cho toàn thể giáo hội. Thời đại này gồm 59 Giáo hoàng, từ vị thứ 6 (Alexander I) đến vị thứ 64 (Grêgôriô I).
Thời đại Trung Cổ (từ năm 600 đến năm 1548): Hai sự kiện lớn nằm trong thời đại này là Ly giáo Đông - Tây và Cải cách Kháng cách. Thời đại này có tất cả là 163 Giáo hoàng, từ vị thứ 65 đến vị thứ 219.
Thời đại Công đồng Trent (từ năm 1548 đến năm 1958): Đây là thời kỳ của việc củng cố lại và đem ra thi hành các học thuyết, được bắt đầu bằng Công Đồng Trent (từ 1548 đến 1570). Thời đại này có tất cả là 41 Giáo hoàng, từ vị thứ 220 đến vị thứ 260.


Thời đại Công đồng Vatican II (từ năm 1958 đến nay): Thời kỳ này có 6 Giáo hoàng, từ vị thứ 261 đến vị thứ 266:
Giáo hoàng Gioan XXIII (từ năm 1958 đến 1963).
Giáo hoàng Phaolô VI (từ năm 1963 đến 1978).
Giáo hoàng Gioan Phaolô I (33 ngày năm 1978).
Giáo hoàng Gioan Phaolô II (từ năm 1978 đến 2005).
Giáo hoàng Biển Đức XVI (từ năm 2005 đến 2013).
Giáo hoàng Phanxicô (từ năm 2013 đến 2025).
Giáo hoàng Lêô XIV (từ năm 2025).


== Ảnh hưởng ==


Là vị Vua chuyên chế duy nhất trên thế giới ngày nay, Giáo hoàng là người được bảo vệ bởi pháp luật của Liên Hợp Quốc và các công ước quốc tế, đó là không một tòa án nào trên thế giới được xét xử Giáo hoàng một khi ông không muốn (không cho phép). Theo Giáo hội Công giáo Rôma, Giáo hoàng là người kế vị Thánh Phêrô và là người đại diện Thiên Chúa ở trần gian, Giáo hoàng có quyền tối thượng đối với Giáo hội Công giáo Rôma của mình trên khắp thế giới; là vị chủ chăn, người Cha tinh thần của toàn bộ hơn 1,3 tỉ người Công giáo Rôma.
Chỉ có duy nhất Giáo hoàng mới có quyền bổ nhiệm các Giám mục ở mọi giáo phận trên thế giới.


Giáo hoàng được bầu bởi Mật nghị Hồng y (conclave) sau khi vị Giáo hoàng đương nhiệm qua đời hoặc từ nhiệm. Ngày nay, có lẽ Giáo hoàng là người có vị thế nhất trên Trái Đất, tiếng nói của Giáo hoàng cũng là tiếng nói có uy lực. Quyền lực của Giáo hoàng và Tòa Thánh Vatican, bất chấp diện tích nhỏ bé nhất địa cầu của đất nước và nền kinh tế phi thương mại duy nhất trên hành tinh, đã thâu tóm ảnh hưởng thế giới trên nhiều bình diện từ trong lịch sử xa xưa của loài người cho đến kỷ nguyên hiện đại hôm nay nhờ vào vô số những đóng góp vĩ đại xuất phát từ Giáo hội Công giáo cũng như các thành viên của họ cho nhân loại mà con người ngày nay đang thụ hưởng.


Giáo hoàng luôn được xếp trong danh sách những người có quyền lực và ảnh hưởng nhất hành tinh do các tạp chí danh tiếng thế giới như TIME, Forbes bình chọn. Giáo hoàng luôn nằm trong danh sách vì thỏa mãn đủ cả bốn tiêu chí căn bản của việc bình chọn, đó là, người có ảnh hưởng tới rất nhiều người; người kiểm soát một nguồn tài chính lớn; người có quyền lực lớn ở nhiều lĩnh vực khác nhau; và, người thực sự dùng quyền lực đó để thi hành chức vụ mình đảm nhiệm. Một trong những vị Giáo hoàng thời hiện đại, Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, được TIME bình chọn là một trong bốn người có ảnh hưởng lớn nhất với nhân loại của thế kỷ 20 và cả những năm đầu thế kỷ 21.


Chính nhờ những cống hiến của Giáo hội Công giáo, đứng đầu là Giáo hoàng, cho nhân loại mà góp phần làm tăng thêm quyền lực thực sự cũng như các quyền lực mềm và quyền lực tinh thần cho Giáo hoàng, trong đó tiêu biểu như:


Giáo hội Công giáo đã đặt tiền đề cho các ngành khoa học căn bản là: thiên văn học, khoa học vũ trụ, sinh học, di truyền học, hình học, đại số, toán học, khoa học địa lý và ngành bản đồ học, các ngành khoa học tự nhiên nghiên cứu về thiên nhiên và Trái Đất, v.v. qua những nhà bác học lỗi lạc của Giáo hội như Linh mục Gregor Mendel, cha đẻ của ngành di truyền học hiện đại, người đề ra định luật Mendel và các nguyên tắc phân ly độc lập, di truyền giống, biến đổi gen; nhà bác học đa tài Nicolaus Copernicus; nhà bác học Blaise Pascal; nhà bác học Linh mục Matteo Ricci ; v.v.
Giáo hội Công giáo hình thành hai ngành khoa học cơ bản là triết học và thần học vào buổi bình minh của lịch sử, đặt nền tảng cho các lý luận của con người tới tận ngày nay nhằm giải quyết các vấn đề của bản thể luận, nhận thức luận, tôn giáo, đức tin và linh hồn.


Giáo hội Công giáo giúp hình thành và phát triển nền nghệ thuật, âm nhạc và kiến trúc phương Tây với các nhà soạn nhạc vĩ đại như Beethoven, Mozart, Bach, các họa sĩ và kiến trúc sư lừng danh mọi thời đại như Michelangelo, Bernini, Raphael, Caravaggio, Antoni Gaudí, Leonardo da Vinci, v.v.
Giáo hội Công giáo sở hữu và điều hành hơn 1/4 (26%) số bệnh viện và cơ sở chăm sóc y tế trên toàn thế giới, nhiều hơn bất kỳ quốc gia, tổ chức hay định chế nào, bao gồm: hơn 117.000 cơ sở chăm sóc y tế; 5.428 bệnh viện lớn; 18.025 phòng khám đa khoa và chuyên khoa; 15.985 trại tế bần, viện dưỡng lão, trung tâm chăm sóc người tàn tật; 9.962 cô nhi viện; 11.902 trường đào tạo y bác sĩ; 13.945 trung tâm tư vấn hôn nhân gia đình; 529 trung tâm chăm sóc người phong cùi, hủi; hơn 18.000 xưởng sản xuất thuốc và nhà thuốc; và hơn 34.250 cơ sở chăm sóc người nhiễm HIV/AIDS và cơ sở y tế các loại khác...


Giáo hội Công giáo sở hữu và điều hành khoảng 1/5 (25%) hệ thống giáo dục toàn cầu gồm: 67.848 nhà trẻ và trường mẫu giáo; 93.315 trường tiểu học; 42.234 trường trung học; hàng ngàn trường đại học, viện đại học và học viện trên khắp thế giới với số lượng lên tới hơn 50 triệu sinh viên. Giáo hội Công giáo còn điều hành hàng trăm tổ chức và viện nghiên cứu cao cấp về các lĩnh vực khác nhau khắp thế giới, 01 viện hàn lâm khoa học và nhiều viện nghiên cứu sinh học, vật lý, thiên thể, vũ trụ, lượng tử, toán học, hóa học, hạt nhân... Giáo hội Công giáo đã phát triển và đặt nền tảng cho hệ thống giáo dục đại học hiện đại bằng việc mở các trường đại học đầu tiên trên thế giới như Đại Học Bologna (thành lập năm 1088, là trường đại học đầu tiên trên thế giới và vẫn hoạt động đến ngày nay); Đại Học Paris (1150), Đại Học Oxford (1167); Đại Học Salerno (1173); Đại Học Vicenza (1204), Đại Học Cambridge (1209); Đại Học Salamanca (1218-1219); Đại Học Padua (1222); Đại Học Naples (1224); Đại Học Vercelli (1228); Đại Học La


Sapienza (1303, là trường đại học có đông sinh viên nhất thế giới với gần 150.000 sinh viên), v.v. Đến giữa thế kỷ XV (khoảng 70 năm trước khi thời kỳ Cải Cách), đã có hơn 50 trường đại học Công giáo trên toàn châu Âu.


Giáo hội Công giáo thiết lập nền tảng của hệ thống Pháp Luật và ngành Luật học. Vào đầu thế kỷ thứ 12, các giáo sĩ Công giáo đã tạo ra một bộ luật hoàn chỉnh và có tính khoa học đầu tiên trên thế giới mà trong đó tất cả điều khoản, các phần tương hợp với nhau trong một tổng thể chung. Vào năm 1088, Giáo hoàng Urban II thể nghiệm ngành luật bằng cách cho thành lập Đại học Bologna với phân khoa luật, từ đó nghề luật nổi lên, và khái niệm như"tổ chức pháp nhân","cơ quan","tổ chức","cơ sở pháp lý","công ty","quỹ tín thác"... ra đời. Và một loạt các nguyên tắc về luật học như tôn trọng quyền lợi các bên, bình đẳng trước pháp luật, luật pháp quốc tế, xét xử, bồi thẩm đoàn, lệnh đình chỉ bắt giam và việc bắt buộc phải chứng minh sự hồ nghi tội phạm vượt quá khả năng phạm tội... cũng được các tu sĩ Công giáo hình thành. Đây chính là sự thành hình cho các ngành luật hiện đại.


Giáo hội Công giáo điều hành một trong những tổ chức từ thiện lớn nhất hành tinh là Caritas. Caritas Quốc tế (Caritas Internationalis) là một hiệp hội của 164 tổ chức cứu trợ nhân đạo quốc tế và phục vụ phát triển xã hội do Giáo hội Công giáo Rôma điều hành, hoạt động tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới. Caritas cùng với Cơ quan Cứu Trợ Nhân Đạo Liên Hợp Quốc (UNRRA) là hai tổ chức cứu trợ lớn nhất thế giới. Tại Việt Nam, Caritas được Hội đồng Giám mục Miền Nam Việt Nam thành lập ở cấp Trung ương vào năm 1965. Do biến động thời cuộc, tháng 6 năm 1976, Caritas Việt Nam bị Nhà nước Việt Nam yêu cầu phải giải thể. Với sự kiên trì của Hội đồng Giám mục Việt Nam, Caritas Việt Nam đã được tái lập vào ngày 2 tháng 7 năm 2008. Caritas Việt Nam đã tái hòa nhập làm một thành viên của Caritas Quốc tế, tuy nhiên, Chính phủ Việt Nam vẫn chưa cho phép để Caritas Quốc tế đặt chi nhánh ở Việt Nam.


Giáo hội Công giáo khởi xướng phong trào đề cao phụ nữ và nữ quyền. Trái với định kiến trọng nam khinh nữ vào thời xưa, Giáo hội đánh giá cao người phụ nữ và đã tôn vinh nhiều vị Thánh nữ, nâng một số Thánh nữ lên hàng Tiến sĩ Giáo hội, một tước hiệu cao quý chỉ được trao cho một vài vị Thánh lỗi lạc của Giáo hội Công giáo, và tỏ lòng quý trọng các nữ tu. Sở dĩ nữ tu không được làm linh mục trong Giáo hội là vì truyền thống do Chúa Giêsu đặt để chỉ chọn người nam làm linh mục, Giáo hội không có thẩm quyền sửa đổi truyền thống này. Nhiều phụ nữ đã để lại vết son trong sử sách Giáo hội như các Thánh nữ Hildegard von Bingen, Catarina thành Siena, Têrêsa thành Ávila, Têrêsa thành Lisieux, những người phụ nữ nổi bật trong lĩnh vực chính trị có thể kể đến Bertha xứ Kent, Hoàng hậu Matilda, Isabel của Aragón. Công giáo cũng mang đến cho nền văn minh con người nhiều nhà khoa học và giáo sư là phụ nữ đầu tiên trên thế giới như nữ giáo sư vật lý Italia Trotula ở Salermo trong thế kỷ 11, và nữ giáo sư vật lý Dorotea