== Đọc thêm ==
Brittain, James (1992), Alexanderson: Pioneer in American Electrical Engineering, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-4228-X.
Bản mẫu:Holland1989
Bản mẫu:Noble1984
Reintjes, J. Francis (1991), Numerical Control: Making a New Technology, Oxford University Press, ISBN 978-0-19-506772-9.
Weisberg, David, The Engineering Design Revolution (PDF), Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 7 tháng 7 năm 2010, truy cập ngày 19 tháng 9 năm 2016.
Wildes, Karl L.; Lindgren, Nilo A. (1985), A Century of Electrical Engineering and Computer Science at MIT, MIT Press, ISBN 0-262-23119-0.
Herrin, Golden E. "Industry Honors The Inventor Of NC" Lưu trữ ngày 27 tháng 4 năm 2009 tại Wayback Machine, Modern Machine Shop, ngày 12 tháng 1 năm 1998.
Siegel, Arnold. "Automatic Programming of Numerically Controlled Machine Tools", Control Engineering, Volume 3 Issue 10 (October 1956), pp. 65–70.
Bản mẫu:Smid2008
Christopher jun Pagarigan (Vini) Edmnton Alberta Canada. CNC Infomatic, Automotive Design & Production.


Nguyen, Van Khai; Stark, John (2009), STEP-compliant CNC Systems, Present and Future Directions, Springer, doi:10.1007/978-1-84882-739-4_10
What is a CNC machine? (2016). Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2016, from https://cabinetmaster.com.vn/may-cnc-go/ Lưu trữ ngày 27 tháng 7 năm 2016 tại Wayback Machine


== Tham khảo ==


Christopher John Boyle (sinh ngày 20 tháng 7 năm 1964, mất ngày 18 tháng 5 năm 2017) là ca sĩ, nhạc sĩ đa nhạc cụ người Mỹ. Anh được biết tới nhiều nhất là ca sĩ chính của 2 ban nhạc rock nổi tiếng Soundgarden và Audioslave, ngoài ra còn tham gia nhiều dự án độc lập và nhạc phim thành công từ năm 1991, thành viên sáng lập siêu ban nhạc Temple of the Dog tưởng nhớ tới người bạn Andrew Wood.


Cornell được coi là một trong những nhân tố quan trọng nhất của dòng nhạc grunge đầu thập niên 1990, bên cạnh chất giọng đặc biệt có cao độ tới 4 quãng-8, cũng như kỹ thuật gằn đặc trưng. Anh từng cho phát hành 4 album solo cá nhân là Euphoria Morning (1999), Carry On (2007), Scream (2009), Higher Truth (2015) cùng 1 album trực tiếp Songbook (2011). Cornell từng nhận đề cử Giải Quả cầu vàng cho ca khúc nhạc phim "The Keeper" nằm trong bộ phim Machine Gun Preacher (2011), đồng sáng tác và trình diễn ca khúc chủ đề "You Know My Name" cho bộ phim James Bond có tên Casino Royale (2006). Sản phẩm cuối cùng của anh là đĩa đơn từ thiện "The Promise" viết cho bộ phim cùng tên. Anh từng được bình chọn là "Ca sĩ nhạc Rock vĩ đại nhất" theo độc giả tạp chí Guitar World, đứng thứ 4 trong danh sách "Top 100 giọng ca Heavy metal vĩ đại nhất" của Hit Parader,, thứ 12 trong danh sách "Những ca sĩ chính vĩ đại nhất" của tạp chí Rolling Stone và thứ 12 trong danh sách "22 giọng ca vĩ đại nhất" của kênh truyền hình MTV.


Suốt sự nghiệp của mình, Cornell đã bán được 14,8 triệu album, hơn 8,8 triệu lượt tải ca khúc kỹ thuật số và có hơn 300 triệu lượt yêu cầu qua các đài phát thanh chỉ riêng tại Mỹ, bên cạnh hơn 30 triệu album đã bán trên toàn thế giới. Anh cũng giành 2 trong tổng số 14 lần đề cử Giải Grammy.
Cornell từ lâu bị mắc chứng trầm cảm và sớm bị mắc chứng lạm dụng thuốc an thần. Anh tự sát trong phòng khách sạn ở Detroit sáng sớm ngày 18 tháng 5 năm 2017, sau khi cùng ban nhạc Soundgarden trình diễn trực tiếp tối ngày hôm trước.


== Tham khảo ==

== Liên kết ngoài ==

Website chính thức
Chris Cornell trên AllMusic
Chris Cornell trên IMDb

Bản mẫu:Soundgarden
Bản mẫu:Audioslave
Bản mẫu:Temple of the Dog
Bản mẫu:Axis of Justice


"Ninja Re Bang Bang" (にんじゃりばんばん, Ninjaribanban) là một bài hát của nữ ca sĩ người Nhật Bản Kyary Pamyu Pamyu nằm trong album phòng thu thứ hai của cô, Nanda Collection (2013). Ca khúc do Nakata Yasutaka sáng tác và sản xuất toàn bộ, lấy cảm hứng từ cuộc trò chuyện cùng với Kyary tại Kanazawa. "Ninja Re Bang Bang" là một bài hát thuộc thể loại electropop và dance-pop, tập trung phần lớn vào yếu tố bắt tai của điệp khúc. Hãng đĩa Unborde của Warner Music Japan phát hành bài hát dưới dạng đĩa đơn vào ngày 20 tháng 3 năm 2013. "Ninja Re Bang Bang" nhận về những đón nhận tích cực từ giới chuyên môn và công chúng. Bài hát dẫn đầu bảng xếp hạng Billboard Japan Hot 100 hàng tuần và được Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Nhật Bản (RIAJ) chứng nhận đĩa 2× Bạch kim tải nhạc số và đĩa Vàng nhạc chuông.


Jun Tamukai phụ trách đạo diễn video âm nhạc (MV) "Ninja Re Bang Bang" với nội dung chỉ đơn giản là Kyary hóa thân thành kunoichi, khiêu vũ cùng với những con robot và thực hiện các tuyệt chiêu của một ninja nữ nhằm chiến đấu với phe ác. Theo Google Japan, "Ninja Re Bang Bang" là MV được xem trên YouTube nhiều nhất tại Nhật Bản trong năm 2013. Kyary từng trình diễn bài hát này tại nhiều buổi hòa nhạc và chuyến lưu diễn khác nhau. "Ninja Re Bang Bang" được sử dụng trong chiến dịch quảng cáo cho công ty điện thoại di động au và thương hiệu bánh ngọt Kimuraya Sohonten. Bài hát xuất hiện trong bộ phim Đấu trường âm nhạc (2016), Sát thủ John Wick: Phần 3 – Chuẩn bị chiến tranh (2019), và từng được Steve Aoki phối lại thành phiên bản mới. "Ninja Re Bang Bang" được đề cử Excellence Award tại Giải thưởng Ghi âm Nhật Bản lần thứ 55.


== Bối cảnh và sáng tác ==
Ý tưởng sáng tác "Ninja Re Bang Bang" xuất phát từ lúc ca sĩ Kyary Pamyu Pamyu cùng nhạc sĩ Nakata Yasutaka tham gia một sự kiện tại Kanazawa, Ishikawa và họ trò chuyện với nhau về việc hình tượng ninja phổ biến ở khu vực này. Cùng lúc, Kyary chuẩn bị quay video quảng cáo cho công ty điện thoại di động au tại một ngôi đền. Do vậy, Nakata muốn sáng tác một ca khúc quảng bá cho cô không chỉ mang đậm bản sắc "người Nhật" mà còn phải liên quan đến ninja. Sau khi nhận được bản demo với nhan đề "Ninja Re Bang Bang", Kyary cảm thấy bài hát vừa "bí ẩn" vừa "tuyệt vời". Trong quá trình thu âm, nữ ca sĩ từng bị viêm thanh quản và phải thu âm lại hai lần.


"Ninja Re Bang Bang" là một bài hát thuộc thể loại dance-pop và electropop kèm theo yếu tố chiptune. Ca từ của bài hát là sự pha trộn giữa tiếng Nhật và tiếng Anh, hoàn toàn không có ý nghĩa gì mà chỉ tập trung vào yếu tố bắt tai của điệp khúc. "Ninja Re Bang Bang" còn lồng ghép âm thanh tiếng chém của kiếm katana và tiếng bắn tung tóe xuyên suốt ca khúc, mà theo Kyary diễn tả thì đây là âm thanh chém chết một ai đó. Lúc trình diễn bài này, nữ ca sĩ liên tưởng đến những câu chuyện về ninja sát thủ do nhiều người am hiểu kể lại, chứ không đơn thuần là hình tượng ninja ném phi tiêu shuriken. Cả Kyary và Nakata đều không biết nhan đề "Ninja Re Bang Bang" có nghĩa là gì.


== Phát hành và đón nhận ==
Sau một thời gian "Ninja Re Bang Bang" được sử dụng làm nhạc quảng cáo và biểu diễn tại một số chặng lưu diễn, Kyary thông báo phát hành ca khúc này làm đĩa đơn vào ngày 20 tháng 3 năm 2013 gồm 2 ấn bản: bản đĩa vật lý tiêu chuẩn và phiên bản bán kèm sách ảnh giới hạn. Đĩa vật lý tiêu chuẩn sử dụng bức ảnh bìa Kyary diện trang phục phong cách oiran với mái tóc đỏ hình con bạch tuộc đang phun mực, trong khi bìa giới hạn là ảnh chụp Kyary thò đầu với họa tiết hoa lá xung quanh. Ngày 26 tháng 6 năm 2013, Kyary phát hành album phòng thu thứ hai Nanda Collection gồm có "Ninja Re Bang Bang" và các đĩa đơn đã được ra mắt trước đó. Phiên bản DVD giới hạn của album có chứa video âm nhạc (MV) của bài hát. Nhân dịp Record Store Day ngày 19 tháng 4 năm 2014, đĩa LP 7 inch giới hạn của "Ninja Re Bang Bang" được phát hành mà trong đó chỉ có một mặt là phiên bản thời lượng dài của bài hát.


BARKS đánh giá cao sự hiện diện của bài hát là hấp dẫn đến mức chỉ cần thưởng thức qua một lần là mãi nhớ. Ấn phẩm khẳng định sự kết hợp giữa âm hưởng Nhật Bản và thể loại electropop phong cách phương Đông đầy quyến rũ trong "Ninja Re Bang Bang" hoàn toàn có thể lôi cuốn người nghe ngay cả bên ngoài Nhật Bản. The Arts Fuse cũng đồng tình với BARKS là nhờ vào đoạn điệp khúc mà ngay cả "rào cản ngôn ngữ cũng không thể ngăn cản [bài hát] mắc kẹt trong đầu người nghe dù là người phương Tây hay bất kỳ ai." Tạp chí này cảm nhận phần giai điệu nhịp điệu nghe kỳ lạ như "tiếng khối gỗ va vào nhau". "Ninja Re Bang Bang" vươn lên dẫn đầu bảng xếp hạng Billboard Japan Hot 100 ở tuần thứ 6 trụ hạng. Cuối năm 2013, Dwango Co. công bố bài hát đứng hạng nhất bảng xếp hạng tải nhạc chuông Nhật Bản. Tính đến tháng 12 năm 2013, Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Nhật Bản (RIAJ) chứng nhận cho "Ninja Re Bang Bang" đĩa 2× Bạch kim tải nhạc số và đĩa Vàng nhạc chuông. Bài hát được đề cử giải Excellence Award tại Giải thưởng Ghi âm Nhật


Bản lần thứ 55.


== Video âm nhạc ==


MV "Ninja Re Bang Bang" do Jun Tamukai phụ trách đạo diễn, được thực hiện vào khoảng cuối tháng 2 năm 2013 tại một trường quay ở tỉnh Kanagawa, Kantō. Quá trình ghi hình Kyary hoàn toàn ở phông nền xanh lục và sau đó được biên tập thêm bằng cách chèn các hoạt ảnh đồ họa 3D sử dụng công nghệ mô phỏng hình ảnh bằng máy tính (CGI). Kyary đóng hai vai trong MV "Ninja Re Bang Bang": một vai kunoichi diện trang phục đen vải satanh họa tiết hình thù đầy màu sắc cùng katana sau lưng; và một vai "công chúa tinh nghịch" mặc kimono màu hồng kẹp kanzashi làm bằng đầu búp bê. Maiko đảm nhận vai trò biên đạo múa cho Kyary và giúp nữ ca sĩ không chỉ nhập vai là một "ninja hoàn toàn" mà vẫn giữ lại được cá tính của nữ giới. Các phân cảnh này tận dụng hiệu ứng vật lý phim ảnh lẫn các đạo cụ trường quay như tấm bạt lò xo cho cảnh nhảy bật cao và chiếc quạt khổng lồ để tạo gió. Iijima Kumiko và Nemoto Asami lần lượt phụ trách tạo mẫu và làm tóc trang điểm cho Kyary. Buổi làm việc tiếp theo là lúc ghi hình chuyển động các vũ


công phụ họa breaking mang phong cách Fūjin và Raijin, và một vũ công kunoichi có vũ đạo tương tự như Kyary.


Ngày 11 tháng 3 năm 2013, MV "Ninja Re Bang Bang" chính thức được phát hành. Nội dung MV chỉ đơn giản là Kyary nhập vai kunoichi và khiêu vũ cùng với những con robot được vẽ bằng CGI. Nữ ca sĩ thực hiện các tuyệt chiêu của một ninja nữ như ném shuriken, nhảy bật cao hay thậm chí là bắn laser nhằm chiến đấu với phe ác. Ngoài ra, MV còn có phân cảnh Kyary đứng ở phía trên một con cá chép Koi khổng lồ hoặc diện bộ kimono như một cô công chúa. Cuối năm 2013, Google Japan công bố "Ninja Re Bang Bang" là MV được xem trên YouTube nhiều nhất tại Nhật Bản trong năm 2013 khi thu về tổng cộng 26 triệu lượt xem. MV "Ninja Re Bang Bang" xuất hiện trong album tổng hợp video âm nhạc KPP MV01, phát hành ngày 30 tháng 9 năm 2015.


== Biểu diễn trực tiếp và sử dụng ==
Ngày 29 tháng 1 năm 2013, Kyary lần đầu trình diễn "Ninja Re Bang Bang" trong sự kiện Full Control Tokyo của công ty au giới thiệu ứng dụng điện thoại điều khiển vật dụng từ xa. Buổi biểu diễn được sử dụng làm nhạc quảng cáo cho au công chiếu trên truyền hình Nhật Bản từ ngày 15 tháng 2. Ngày 20 tháng 3 năm 2013, Kyary mặc trang phục kunoichi như MV, xuất hiện tại Tokyo Runway 2013 Spring/Summer để trình diễn trực tiếp "Ninja Re Bang Bang". Bài hát xuất hiện trong nhiều chuyến lưu diễn và buổi hòa nhạc của Kyary chẳng hạn như 100%KPP World Tour (2013), Nanda Collection World Tour (2014), KPP 2014 Japan Arena Tour (2014) và 5ive Years Monster World Tour (2016).


Ngày 24 tháng 3 năm 2013, một phiên bản parody của "Ninja Re Bang Bang" mà trong đó lời bài hát là loạt tên nhà ga ở Hokkaidō được xuất bản trên nền tảng đăng tải video Niconico. Kyary chia sẻ trên trang Twitter rằng là video đã khiến cô cười rất nhiều. "Ninja Re Bang Bang" xuất hiện trong trò chơi điện tử âm nhạc Reflec Beat Colette của Konami từ ngày 19 tháng 6 năm 2013. Bài hát được sử dụng trong phim hoạt hình Mỹ Đấu trường âm nhạc (2016) ở phân cảnh 5 cô bé gấu trúc đỏ tập diễn. "Ninja Re Bang Bang" còn xuất hiện trong phim hành động tội phạm Mỹ Sát thủ John Wick: Phần 3 – Chuẩn bị chiến tranh (2019) ở cảnh nhà hàng sushi. Năm 2020, Steve Aoki phối lại thành phiên bản mới với tên gọi "Ninja Re Bang Bang (Steve Aoki Remix)" để làm bài hát chủ đề cho tựa game miễn phí Ninjala. Năm 2022, hình ảnh MV ca khúc được sử dụng để quảng bá hộp 5 bánh anpan với tên gọi Ninjari Anpan (にんじゃりあんぱん, Ninjari Anpan) từ tiệm Kimuraya Sohonten.


== Danh sách bài hát ==

== Đội ngũ sản xuất ==
Thông tin ghi công được lấy từ ghi chú trong đĩa đơn CD của bài hát.

Nakata Yasutaka – sáng tác, biên khúc, thu âm, phối trộn và master
Steve Nakamura – chỉ đạo hình ảnh và thiết kế
Konishi Shinji – làm tóc và trang điểm
Hanzawa Takeshi – nhiếp ảnh
Iijima Kumiko – tạo mẫu

== Bảng xếp hạng ==

== Chứng nhận ==

== Tham khảo ==


Đinh Tiến Dũng (sinh ngày 5 tháng 10 năm 1981) là một diễn viên, người dẫn chương trình, nhà biên kịch người Việt Nam. Công tác tại tập đoàn FPT, anh trở nên nổi tiếng sau khi tham gia chương trình Thư giãn cuối tuần với vai Giáo sư Cù Trọng Xoay, một nhân vật truyền hình trong chuyên mục "Hỏi xoáy đáp xoay". Bên cạnh đó, anh cũng được biết đến là người tham gia viết kịch bản cho chương trình Gặp nhau cuối năm của Đài Truyền hình Việt Nam.


== Thiếu thời ==
Đinh Tiến Dũng sinh ngày 5 tháng 10 năm 1981 tại Hà Nam Ninh (nay là Nam Định) trong một gia đình có hai anh em trai. Bố của anh là một quân nhân đã nghỉ hưu, từng công tác ở Binh chủng Pháo binh, trong khi mẹ anh từng là một cán bộ nhà nước. Mặc dù gia đình không có ai theo nghệ thuật, nhưng từ nhỏ Đinh Tiến Dũng đã yêu thích hội họa và ca hát.
Thời sinh viên, anh theo học tại Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội và từng giữ các chức vụ như Chủ tịch Hội sinh viên khoa Nông học và Chủ tịch Hội sinh viên trường, đồng thời từng là thành viên trong đội tuyển của trường tham dự SV 2000. Anh tốt nghiệp Khóa 44 chuyên ngành Cây trồng của Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội, sau đó chuyển sang làm công tác thanh niên tại Thành đoàn Hà Nội và Trung ương Đoàn.


== Sự nghiệp ==
Năm 2005, Đinh Tiến Dũng chuyển đến Tập đoàn FPT và bắt đầu làm việc với tư cách là Trưởng phòng Công tác sinh viên của Đại học FPT trong vòng hai năm. Sau đó, anh được giao giữ chức vụ Trưởng ban Văn hóa – Đoàn thể FPT, đảm nhận công tác tổ chức sự kiện nội bộ ở tập đoàn. Trong thời gian này, anh đã tham gia viết kịch bản cho một số chương trình Gặp nhau cuối năm của Đài Truyền hình Việt Nam kể từ năm 2007, và đặc biệt là đảm nhận vai diễn "Giáo sư" Cù Trọng Xoay trong tiểu mục "Hỏi xoáy đáp xoay" của chương trình Thư giãn cuối tuần. Vai diễn này đã giúp cho tên tuổi của anh được biết đến rộng rãi và nhận được nhiều sự yêu mến từ công chúng; bản thân anh cũng thường xuyên được ưu ái gọi bằng cái tên "Cù Trọng Xoay" hay "giáo sư Xoay" thay vì tên thật Đinh Tiến Dũng.


Vào năm 2011, Đinh Tiến Dũng tham gia chương trình Cặp đôi hoàn hảo cùng với ca sĩ Phương Linh và dừng chân ở vị trí thứ tư chung cuộc. Anh đã nhận được sự yêu thích và ủng hộ đông đảo của người hâm mộ nhờ vào sức hút của nhân vật Cù Trọng Xoay.  Tháng 2 năm 2012, anh thông báo rút khỏi chương trình Hỏi xoáy đáp xoay mà anh đang đảm nhận biên kịch và diễn xuất để dành thời gian tập trung vào công việc chính ở tập đoàn. Năm 2014, anh rời FPT để đầu quân cho Nhà hát Tuổi trẻ ở vị trí biên kịch, trước khi trở lại cơ quan cũ với vai trò Giám đốc Sáng tạo cho Truyền hình FPT thuộc FPT Telecom sau đó một năm.
Năm 2021, anh được công bố là người dẫn chương trình mới của trò chơi truyền hình Ai là triệu phú, tiếp quản vị trí mà nhà báo Phan Đăng để lại. Tháng 5 năm 2023, Đinh Tiến Dũng chính thức giữ cương vị Giám đốc Sáng tạo của FPT Software sau khi được luân chuyển từ FPT Telecom.


== Đời tư ==
Năm 2013, Đinh Tiến Dũng kết hôn với Hồng Nga, người từng làm dẫn chương trình ở VTV. Cả hai đã có chung với nhau hai người con, con trai đầu lòng có biệt danh là Pony và con gái có biệt danh Bota.

== Danh sách tác phẩm và chương trình ==

=== Chương trình truyền hình ===

=== Chương trình chiếu mạng ===

=== Biên kịch ===
Gặp nhau cuối năm - Táo quân (2007–nay)
Xuân phát tài (2010, 2012–nay)
Có Giời mới biết (2018)
Cuộc phiêu lưu của Trung Ruồi và Minh Tít (2018)
Ông lão đánh cá và con cá mập (2022)
Giấc mơ Chí Phèo (2024)

=== Đạo diễn ===
Cuội sau cổ tích (2012)

== Tham khảo ==

== Liên kết ngoài ==
Trang cá nhân trên Facebook


Tùng Dương (tên khai sinh: Nguyễn Đỗ Tùng Dương, bút danh: Tùng Dương Cola, sinh ngày 19 tháng 1 năm 1969 tại Hà Nội, Việt Nam) là một diễn viên, nhà biên kịch, đạo diễn người Việt Nam.


== Tiểu sử và sự nghiệp ==
Tùng Dương bắt đầu tham gia lĩnh vực phim ảnh từ năm 1994, nhưng phải đến những năm đầu thập niên thứ nhất của thế kỷ 21 mới được công chúng thực sự biết đến với những vai diễn phản diện xuất sắc. Anh ghi dấu ấn trong phim Chuyện phố phường với vai Lân, cùng một số vai diễn thành công khác trong thể loại phim hình sự và chính luận như vai Ban trong Lãnh địa đen (loạt phim Cảnh sát hình sự), vai Lưu trong Hành trình bí ẩn (loạt phim Cảnh sát hình sự), vai quân sư Thép trong Đầm lầy bạc (loạt phim Cảnh sát hình sự), vai Lương Nhân trong Đàn trời, vai tướng ngụy Trần Long trong Dòng sông phẳng lặng, vai Trần Vương trong Khi đàn chim trở về, vai Lê Hải trong Mạch ngầm vùng biên ải... cùng nhiều vai diễn trong các bộ phim truyền hình khác. Hiện nay Tùng Dương đã thôi xuất hiện trên màn ảnh để tập trung cho công việc làm biên kịch và đạo diễn, chủ yếu là ở lĩnh vực phim truyền hình.

=== Các phim đã đóng ===

=== Các chương trình truyền hình đã tham gia ===


=== Các kịch bản đã sáng tác ===
Danh sách kịch bản Tùng Dương đã sáng tác

2013: Vệt nắng sau song sắt (phim truyền hình 30 tập)
2014: Mùa bàng rụng trái (phim truyền hình 20 tập), Cỏ mận trầu (phim truyền hình 30 tập)
2015: Vực thẳm vô hình (phim truyền hình 30 tập), Những đóa quân tử lan (phim truyền hình 30 tập)
2016: Kẻ tàng hình (phim truyền hình 42 tập), Đừng nhắm mắt khi chạy (phim 90')
2017: Sức mạnh huyền bí (phim 90'), Kẻ vay mượn linh hồn (phim truyền hình 35 tập)
2018: Sát thủ học đường (phim sitcom 60 tập)
2019: Canh bạc trắng (phim truyền hình 30 tập)
2020: Chung cư ma ám (phim sitcom 45 tập)

== Đời tư ==
Tùng Dương đã kết hôn ba lần, có bốn người con gái. Hiện anh đã ly hôn người vợ thứ ba và đang sống độc thân cùng con gái út.

== Chú thích ==

== Liên kết ngoài ==
Tùng Dương trên Facebook


Cha Woo-min (tiếng Hàn: 차우민, sinh ngày 24 tháng 10 năm 2000) tên thật là Kim Min-woo (tiếng Hàn: 김민우), là một nam diễn viên người Hàn Quốc. Bắt đầu sự nghiệp vào năm 2021 với vai Seo Hae-won trong bộ phim The Tasty Florida, đến nay, anh đã góp mặt trong một số bộ phim như Weak Hero Class 1: Người hùng yếu đuối (2022), Night Has Come: Màn đêm kinh hoàng (2023), Brave Citizen (2023), Study Group (2025), Melo Movie (2025) và Buried Hearts (2025).

== Tiểu sử ==
Cha Woo-min sinh ngày 24 tháng 10 năm 2000 tại Busan, Hàn Quốc. Anh hoàn thành chương trình giáo dục trung học tại trường Trung học phổ thông Busan Gangseo. Trong những năm đi học, Woo-min đặc biệt quan tâm đến thể thao, đầu tiên là tập bơi và sau đó là tập judo. Tuy nhiên, khi được truyền cảm hứng từ niềm đam mê điện ảnh từ mẹ, anh quyết định theo đuổi diễn xuất và đăng ký vào Khoa Sân khấu và Điện ảnh tại Học viện Nghệ thuật Seoul .


== Sự nghiệp ==


Với chiều cao 185cm và thể lực ấn tượng, Cha Woo-min đã được mời vào các vai diễn ngay từ những năm đầu, đặc biệt là trong các vai hành động. Anh ra mắt vào năm 2021 trong bộ phim thể loại BL là The Tasty Florida. Sau đó, anh xuất hiện trong bộ phim truyền hình Weak Hero Class 1: Người hùng yếu đuối và bộ phim Brave Citizen. Diễn xuất của anh đã giúp anh được công nhận là một diễn viên triển vọng trong thế hệ mới, được phản ánh trong cuộc khảo sát thường niên năm 2024 do tạp chí chuyên ngành Cine 21 thực hiện với những người cộng tác. Ở Weak Hero Class 1: Người hùng yếu đuối, Woo-min thủ vai là một trong những nhân vật phản diện, là một võ sĩ xuất hiện trong nửa sau của bộ phim. Ngoài ra, trong Brave Citizen anh thủ vai nhân vật phản diện là Lee Moon-ki, thành viên của một băng nhóm chuyên tham gia vào các hành vi bạo lực học đường. Brave Citizen không chỉ đánh dấu sự ra mắt của anh trong bộ phim ấy mà còn là thời điểm anh trưởng thành hơn về mặt đời sống cá nhân khi chuyển đến Seoul và tiếp tục sự nghiệp


diễn xuất của mình.


Năm 2023, diễn xuất của Cha Woo-min trong Night Has Come: Màn đêm kinh hoàng đã giúp anh trở nên nổi tiếng hơn (lượng người theo dõi trên mạng xã hội tăng gấp bốn lần) nhờ vào sự nhập tâm mà anh mang đến cho vai diễn một lần nữa là nhân vật phản diện mang tên Go Kyung-jun, một vai diễn mà anh đã thể hiện một cách tỉ mỉ. Việc liên tục được chọn trong các buổi thử vai cho những vai diễn như vậy khiến anh bị gắn mác là "diễn viên chuyên đóng côn đồ", là một sự thật mà anh không thích: "Tôi thực sự không thích điều đó [...] Tôi biết ơn vì mọi người coi tôi là một cá nhân mang nét độc đáo, nhưng tôi không nhất thiết phải thích điều đó vì nó rất khác so với con người thật của tôi". Trong một cuộc phỏng vấn vào năm 2024, Woo-min đã bày tỏ mong muốn được mở rộng thể loại đối với nhân vật của mình.


Vào năm 2025, số vai diễn Woo-min tham gia ngày càng tăng. Đầu tiên là trong bộ phim Study Group, anh thủ vai Pi Han-wool, nhân vật phản diện đối đầu với nhóm học sinh có mục tiêu là thành lập một nhóm học tập để cải thiện khả năng học tập và chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh đại học. Pi Han-wool là người đứng đầu trong hệ thống phân cấp xã hội của trường và nắm giữ quyền lực tuyệt đối. Vào tháng 2, anh tham gia vào bộ phim Melo Movie của Netflix. Sau đó, Woo-min tiếp tục góp mặt trong bộ phim Buried Hearts, đây là lần đầu tiên anh xuất hiện trên truyền hình chính thống là trên kênh SBS. Anh thủ vai Ji Seon-woo, là con trai của một người phụ nữ từng là người dẫn chương trình phát thanh nổi tiếng. Anh là một học sinh trung học đã tuyên bố rằng anh sẽ bỏ học để đi làm thợ làm bánh.


== Danh sách phim ==

=== Phim điện ảnh ===

=== Phim truyền hình / Phim nền tảng (OTT) ===

== Chương trình thực tế, giải trí ==

== Giải thưởng và đề cử ==

=== Giải thưởng phim ===

== Tạp chí (họa báo) ==

== Video âm nhạc đã xuất hiện ==

== Fanmeeting ==

== Tham khảo ==

== Liên kết ==
• Cha Woo-min trên Just Entertainment (bằng tiếng Hàn Quốc)
• Cha Woo-min trên Instagram
• Cha Woo-min trên IMDb
• Cha Woo-min trên HanCinema


Bệnh viện Bưu Điện(tên giao dịch tiếng Anh: Buu Dien Hospital) nằm ở Số 49 phố Trần Điền, phường Định Công, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội là bệnh viện đa khoa hạng I.

== Lịch sử ==
Bệnh viện Bưu điện Hà Nội có tiền thân là Bệnh xá ngành Bưu điện được thành lập theo Quyết định số 54/QĐ ngày 16/6/1956 của Bộ trưởng Bộ Giao thông Bưu điện. Vào năm 1966, Bệnh viện Bưu điện Hà Nội chính thức được thành lập tại Số 49, Phố Trần Điền, Hoàng Mai, Hà Nội. Đến năm 1970, Bệnh viện mở rộng phạm vi hoạt động cùng với việc thành lập cơ sở 2 tại Số 1, Ngõ Yên Bái 2, Phường Phố Huế, Hai Bà Trưng, Hà Nội. Hiện cả 2 cơ sở đang hoạt động song song với khoảng 29 chuyên khoa cùng hơn 420 giường bệnh. Bệnh viện đang là nơi công tác của hơn 430 cán bộ, công nhân viên chức với 7 tiến sĩ, hơn 80 thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa I, chuyên khoa II, hơn 200 điều dưỡng, y tá, kỹ thuật viên…

== Lãnh đạo ==
Giám đốc: ThS.BSCKII. Trần Hùng Mạnh

== Giải thưởng ==


=== Huân chương ===
Huân chương Lao động hạng Nhất năm 2012
Huân chương Lao động hạng Hai năm 2013

== Chú thích ==

== Liên kết ngoài ==
Bệnh viện Bưu Điện trên Facebook


Heroin, bạch phiến, diamorphine (hay còn được gọi tắt là hê, biệt danh: "nàng tiên trắng") là một loại chất gây nghiện được sử dụng phổ biến nhất như một loại thuốc giải trí gây tác dụng hưng phấn. Về mặt y học, nó được sử dụng ở một số quốc gia như thuốc giảm đau hoặc trong liệu pháp thay thế opioid. Heroin thường được tiêm, thường vào tĩnh mạch. Tác dụng của heroin thường nhanh và kéo dài trong vài giờ.
Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm ức chế hô hấp (giảm nhịp thở), khô miệng, buồn ngủ, suy giảm chức năng tâm thần, táo bón và gây nghiện. Tác dụng phụ của việc sử dụng bằng cách tiêm có thể bao gồm áp xe, nhiễm trùng van tim, nhiễm trùng máu và viêm phổi. Sau khi có tiền sử sử dụng lâu dài, các triệu chứng cai nghiện có thể bắt đầu trong vòng vài giờ kể từ lần sử dụng cuối cùng. Khi được tiêm bằng cách tiêm vào tĩnh mạch, heroin có tác dụng gấp hai đến ba lần so với liều morphin cùng khối lượng. Heroin thường có dạng bột trắng hoặc nâu.


Điều trị nghiện heroin thường bao gồm trị liệu hành vi và dùng thuốc. Các loại thuốc có thể bao gồm buprenorphine, methadone hoặc naltrexone. Quá liều heroin có thể được điều trị bằng naloxone. Ước tính có khoảng 17 triệu người vào năm 2015 sử dụng thuốc phiện trong đó heroin là loại phổ biến nhất. Cùng với các loại thuốc phiện khác, chúng đã gây ra 122.000 ca tử vong. Tổng số người sử dụng heroin tính đến năm 2015 được cho là đã tăng ở Châu Phi, Châu Mỹ và Châu Á kể từ năm 2000. Tại Hoa Kỳ, khoảng 1,6% dân số đã sử dụng heroin tại một số thời điểm trong đời với khoảng 950.000 người sử dụng trong năm ngoái. Khi có người chết vì dùng thuốc quá liều, thuốc gây ra cái chết thường là opioid và thường là heroin.


Heroin được C. R. Alder Wright sản xuất lần đầu tiên vào năm 1874 từ morphine, một sản phẩm tự nhiên của cây thuốc phiện. Trên bình diện quốc tế, heroin được kiểm soát theo Bảng I và IV của Công ước Thống nhất về Ma túy. Việc sản xuất, sở hữu hoặc bán heroin mà không có giấy phép là bất hợp pháp. Khoảng 448 tấn heroin đã được sản xuất vào năm 2016. Năm 2015, Afghanistan sản xuất khoảng 66% lượng heroin của cả thế giới. Heroin được bán bất hợp pháp trên đường phố, đôi khi được trộn với các chất khác như đường, tinh bột.


== Sử dụng ==


=== Giải trí ===
Tên thương mại ban đầu của heroin thường được sử dụng trong các cơ sở phi y tế. Nó được sử dụng như một loại thuốc giải trí cho hưng phấn mà nó tạo ra. Nhà nhân chủng học Michael Agar từng mô tả heroin là "loại thuốc hoàn hảo." Liều dùng khả dụng sẽ tăng nhanh chóng, và cần tăng liều để đạt được hiệu quả hưng phấn cũ. Sự phổ biến của heroin đối với những người sử dụng ma túy giải trí, so với morphin, được cho là xuất phát từ những hiệu ứng khác mà heroin đem lại.


Các nghiên cứu nghiện ngắn hạn của cùng các nhà nghiên cứu đã chứng minh rằng liều dùng hiệu dụng đã phát triển với tốc độ tương tự với cả heroin và morphin. Khi so sánh với các opioids hydromorphone, fentanyl, oxycodone và pethidine (meperidine), những người đã từng nghiện cho thấy sự ưa thích mạnh mẽ đối với heroin và morphine, điều này cho thấy rằng heroin và morphin đặc biệt dễ bị lạm dụng và gây nghiện. Morphine và heroin cũng có nhiều khả năng hơn để tạo ra hưng phấn và các tác động chủ quan tích cực khác khi so sánh với các opioid khác.


=== Y tế ===
Ở Hoa Kỳ, heroin không được chấp nhận là hữu ích về mặt y tế.
Dưới tên chung là diamorphine, heroin được kê đơn như là một loại thuốc giảm đau loại mạnh ở Anh, nơi nó được sử dụng qua đường tiêm dưới da, tiêm bắp, hoặc tiêm tĩnh mạch. Nó có thể được chỉ định để điều trị đau cấp tính, chẳng hạn như trong chấn thương thể chất nặng, nhồi máu cơ tim, đau sau phẫu thuật và đau mãn tính, bao gồm các bệnh ở giai đoạn cuối. Ở các quốc gia khác, người ta thường sử dụng morphin hoặc các loại thuốc phiện mạnh khác trong những tình huống này. Vào năm 2004, Viện Sức khỏe và Lâm sàng Quốc gia đã đưa ra hướng dẫn về việc quản lý sinh mổ, trong đó khuyến nghị sử dụng diamorine ngoài màng cứng để giảm đau sau phẫu thuật.


Diamorphine tiếp tục được sử dụng rộng rãi trong chăm sóc giảm nhẹ ở Anh, nơi thường được sử dụng bằng đường tiêm dưới da, thường thông qua một thiết bị điều khiển ống tiêm, trong trường hợp bệnh nhân không nuốt được dung dịch morphin. Ưu điểm của diamorphine so với morphin là diamorphine hòa tan nhiều chất béo hơn và do đó mạnh hơn khi tiêm, và chỉ cần một liều nhỏ hơn để có tác dụng giảm đau tương đương. Cả hai yếu tố này đều có lợi nếu cho dùng opioid liều cao qua đường tiêm dưới da, điều này thường cần thiết trong chăm sóc giảm nhẹ.


== Cách dùng ==
Sự khởi đầu của các hiệu ứng heroin phụ thuộc vào cách đưa heroin vào cơ thể. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng hưng phấn có được của việc sử dụng các chất ma túy (thành phần chính của chất gây nghiện) tỷ lệ thuận với tốc độ tăng nồng độ trong máu của chúng.
Nuốt heroin không tạo ra cảm giác phê thuốc mạnh mẽ đối với người có kinh nghiệm cao với việc sử dụng heroin, mà được thấy rõ nhất khi sử dụng tiêm tĩnh mạch. Cảm giác phê heroin do tiêm có thể xảy ra chỉ sau vài giây, nhưng nếu uống phải mất khoảng nửa giờ trước khi có cảm giác phê. Do đó, với liều lượng heroin được sử dụng lớn hơn và nhanh hơn, có nguy cơ tiềm ẩn cao gây nghiện tâm lý.


Liều lớn heroin có thể gây ức chế hô hấp gây tử vong và chất này đã được sử dụng để tự sát hoặc làm vũ khí giết người. Kẻ giết người hàng loạt Harold Shipman đã sử dụng diamorphin để giết các nạn nhân của mình, và Cuộc điều tra Shipman sau đó đã dẫn đến việc thắt chặt các quy định xung quanh việc lưu trữ, kê đơn và tiêu hủy các loại thuốc được kiểm soát ở Anh. John Bodkin Adams cũng được biết là đã sử dụng heroin làm vũ khí giết người.
Vì khả năng tăng liều đáng kể đối với heroin khiến chứng suy hô hấp phát triển nhanh chóng khi tiếp tục sử dụng và bị mất nhanh chóng khi cai nghiện chất này, nên thường rất khó để xác định liệu quá liều heroin gây chết người là vô tình, tự sát hay giết người. Ví dụ là những cái chết do quá liều heroin của Sid Vicious, Janis Joplin, Tim Buckley, Hillel Slovak, Layne Staley, Bradley Nowell, Ted Binion, và River Phoenix.


Việc sử dụng mãn tính heroin và các loại thuốc phiện khác đã được chứng minh là nguyên nhân tiềm ẩn gây hạ natri máu, kết quả là do bài tiết vasopressin dư thừa.


== Tác dụng phụ ==
Giống như hầu hết các opioid, heroin không pha trộn có thể dẫn đến tác dụng phụ. Độ tinh khiết của heroin bán trên đường phố rất khác nhau, dẫn đến việc dùng quá liều khi độ tinh khiết cao hơn mức độ người dùng mong đợi.

=== Hiệu ứng ngắn hạn ===


Người dùng heroin cho biết có một sự hưng phấn mạnh mẽ, trạng thái hưng phấn cấp tính, xảy ra khi heroin được chuyển hóa thành 6-monoacetylmorphin (6-MAM) và morphin trong não. Một số người tin rằng heroin tạo ra nhiều hưng phấn hơn các loại thuốc phiện khác; một lời giải thích có thể là sự hiện diện của 6-monoacetylmorphin, một chất chuyển hóa duy nhất chỉ có ở heroin - mặc dù một lời giải thích có khả năng hơn là tốc độ nhanh chóng gây hưng phấn của heroin. Trong khi các opioid khác sử dụng giải trí chỉ sản xuất ra morphine, heroin tạo ra thêm 6-MAM, cũng là một chất chuyển hóa có hoạt tính tâm lý. Tuy nhiên, kết luận này không được hỗ trợ bởi kết quả của các nghiên cứu lâm sàng so sánh tác dụng sinh lý và chủ quan của heroin và morphin được tiêm ở những người trước đây nghiện opioid; những đối tượng này cho thấy không có sự ưu tiên cho một loại thuốc nào. Liều tiêm được trang bị có các tác dụng tương đương, không có sự khác biệt về cảm giác hưng phấn, tham vọng, hồi hộp, thư giãn, hay buồn ngủ của đối


tượng. Hưng phấn do heroin thường đi kèm với một làn da đỏ ửng và ấm nóng, khô miệng và cảm giác nặng nề ở tứ chi. Buồn nôn, nôn mửa và ngứa dữ dội cũng có thể xảy ra. Sau những tác động ban đầu, người dùng thường sẽ buồn ngủ (gà gật) trong vài giờ; chức năng thần kinh bị giảm thiểu; chức năng tim chậm lại; và hơi thở cũng bị chậm lại nghiêm trọng, đôi khi đủ để đe dọa đến tính mạng. Thở chậm cũng có thể dẫn đến hôn mê và tổn thương não vĩnh viễn.


=== Ảnh hưởng lâu dài ===

Sử dụng heroin nhiều lần làm thay đổi cấu trúc vật lý và sinh lý của não, tạo ra sự mất cân bằng lâu dài trong hệ thống thần kinh và nội tiết tố mà không dễ có thể đảo ngược. Các nghiên cứu đã cho thấy sự suy giảm chất trắng của não do sử dụng heroin, có thể ảnh hưởng đến khả năng ra quyết định, khả năng điều chỉnh hành vi và phản ứng với các tình huống căng thẳng. Heroin cũng tạo ra mức độ chịu đựng sâu sắc và sự phụ thuộc về thể chất. Tăng liều dùng xảy ra khi người dùng cần sử dụng ngày càng nhiều heroin để đạt được cảm giác phê trước đó. Với sự phụ thuộc về thể chất, cơ thể thích nghi dần với sự hiện diện của heroin và các triệu chứng cai nghiện xảy ra nếu việc sử dụng heroin bị dừng đột ngột.

=== Dùng bơm kim tiêm ===
Sử dụng heroin (và bất kỳ chất nào khác) bằng việc tiêm tĩnh mạch bằng kim và ống tiêm hoặc các thiết bị liên quan khác có thể dẫn đến:


Lây nhiễm các mầm bệnh truyền qua đường máu như HIV và viêm gan thông qua việc dùng chung kim tiêm
Nhiễm viêm nội tâm mạc do vi khuẩn hoặc nấm và có thể là xơ cứng tĩnh mạch
Áp xe
Ngộ độc từ các chất gây ô nhiễm được thêm vào hoặc pha loãng heroin
Giảm chức năng thận (bệnh thận), mặc dù hiện tại vẫn chưa biết liệu đây có phải là do các chất thay thế (adulterant) hoặc bệnh truyền nhiễm


=== Hội chứng cai nghiện ===
Hội chứng cai nghiện heroin (còn được gọi là "vật thuốc") có thể bắt đầu trong vòng 6 đến 24 giờ sau khi ngừng sử dụng heroin; tuy nhiên, khung thời gian này có thể dao động với mức độ dung nạp cũng như khối lượng liều sử dụng cuối cùng. Các triệu chứng có thể bao gồm: đổ mồ hôi, khó chịu, lo lắng, trầm cảm, bất tỉnh, cường dương kéo dài, nhạy cảm quá mức ở bộ phận sinh dục ở nữ giới, cảm giác nặng nề, ngáp hoặc hắt hơi không ngừng, chảy nước mắt, chảy nước mũi, khó ngủ ớn lạnh, đau cơ và xương nghiêm trọng, buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, chuột rút, chảy nước mắt, sốt, đau như chuột rút và co thắt cơ không kiểm soát được ở các chi.


== Quá liều ==
Quá liều heroin thường được điều trị bằng chất đối kháng opioid - naloxone. Chất này đảo ngược tác dụng của heroin và gây ra sự tỉnh táo ngay lập tức nhưng có thể dẫn đến các triệu chứng cai nghiện. Thời gian bán hủy của naloxone ngắn hơn một số opioid, do đó có thể cần phải tiêm nhiều lần cho đến khi opioid được cơ thể chuyển hóa hết.
Từ năm 2012 đến 2015, đây là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến ma túy ở Hoa Kỳ. Kể từ sau năm 2015 thì fentanyl trở thành nguyên nhân phổ biến hơn gây tử vong liên quan đến ma túy.


Tùy thuộc vào tương tác thuốc và nhiều yếu tố khác, tử vong do quá liều heroin có thể mất từ vài phút đến vài giờ. Tử vong thường xảy ra do thiếu oxy do ức chế hô hấp do opioid gây ra. Quá liều heroin có thể xảy ra do sự gia tăng bất ngờ về liều lượng hoặc độ tinh khiết hoặc do sự dung nạp opioid giảm. Tuy nhiên, nhiều trường hợp tử vong được báo cáo là quá liều có thể là do tương tác với các thuốc gây trầm cảm khác như rượu hoặc thuốc benzodiazepine. Cũng cần lưu ý rằng vì heroin có thể gây buồn nôn và nôn mửa, nên một số lượng tử vong đáng kể do dùng quá liều heroin là do người bị bất tỉnh, sau đó nôn mửa. Một số nguồn trích dẫn liều gây chết trung bình (đối với một cá nhân chưa dùng heroin bao giờ, trung bình cân nặng 75 kg) là từ 75 đến 600 mg. Heroin bất hợp pháp có độ tinh khiết rất khác nhau và không thể đoán trước. Điều này có nghĩa là người dùng có thể chuẩn bị sử dụng những gì họ coi là một liều vừa phải trong khi thực sự họ đã dùng một liều heroin nhiều hơn so với dự định. Ngoài ra, liều dùng


thường giảm đi sau một thời gian không dùng. Nếu điều này xảy ra và người dùng dùng một liều tương đương với lần sử dụng trước đó, người dùng đó có thể gặp các tác dụng thuốc lớn hơn nhiều so với dự kiến, có khả năng dẫn đến quá liều. Người ta đã suy đoán rằng một phần tử vong liên quan đến heroin không rõ là kết quả của quá liều hoặc phản ứng dị ứng với quinine, đôi khi có thể được sử dụng làm chất cắt cho heroin.


== Tính chất hóa học ==
Heroin có nguồn gốc từ thuốc phiện thông qua một quá trình liên quan đến các hóa chất khác nhau như acetone và anhydrid axetic.


Các chất chuyển hóa chính của diamorphin, 6-MAM, morphin, morphine-3-glucuronide và morphine-6-glucuronide, có thể được định lượng trong máu, huyết tương hoặc nước tiểu để theo dõi lạm dụng, xác nhận chẩn đoán ngộ độc hoặc hỗ trợ điều tra tử vong. Hầu hết các xét nghiệm sàng lọc thuốc phiện thương mại đều phản ứng chéo đáng kể với các chất chuyển hóa này, cũng như với các sản phẩm biến đổi sinh học khác có khả năng xuất hiện sau khi sử dụng diamorphin cấp đường như 6-acetylcodeine và codeine. Tuy nhiên, kỹ thuật sắc ký có thể dễ dàng phân biệt và đo lường từng chất này. Khi diễn giải kết quả xét nghiệm, điều quan trọng là phải xem xét lịch sử sử dụng diamorphin của cá nhân, vì người dùng mãn tính có thể phát triển khả năng dung nạp với liều dùng mà làm tê liệt một cá nhân chưa biết đến opioid và người dùng mãn tính thường có giá trị cơ bản cao chất chuyển hóa trong cơ thể của mình. Hơn nữa, một số quy trình thử nghiệm sử dụng bước thủy phân trước khi định lượng chuyển đổi nhiều sản phẩm trao đổi chất thành


morphin, mang lại kết quả có thể lớn hơn 2 lần so với phương pháp kiểm tra từng sản phẩm riêng lẻ.


== Chú thích ==


Tiểu Đinh (Hán phồn thể: 小丁, bính âm: Xiao Ding) là một nữ người mẫu và cosplayer người Đài Loan. Cô được mệnh danh là "thiên thần mông béo".

== Công việc ==
Từ năm 2018, cô bắt đầu công việc của một người mẫu ảnh, bao gồm ảnh cosplay, ảnh nude, hoặc kết hợp cả hai loại hình này. Cô thành lập website và bán những bức ảnh của mình, các gói ảnh có giá 100 USD. Tiểu Đinh và nhiếp ảnh gia của cô vướn vào một vụ kiện khiêu dâm kéo dài 2 năm. Trong quá trình hầu tòa, cô xác nhận chỉ bán ảnh cho người trên 18 tuổi. Tiểu Đinh cũng đã có báo cáo cảnh sát can thiệp hoạt động của những người nước ngoài phát tán ảnh nude của cô lên internet, nhưng quá muộn. Ít nhất 88 người nước ngoài có liên quan việc phát tán này. Tòa án tại Đài Trung sau đó đã ra phán quyết cuối cùng cô vô tội.
Vào tháng 5 năm 2021, cô xuất bản cuốn sách ảnh kỹ thuật số "白色原味 小丁日常原創數位寫真" ("White Original Flavor: Xiaoding's Daily Original Digital Photos" (Cutting Edge Publishing)).


== Đời tư ==
Năm 2022, cô chuyển đến Nhật Bản sau khi kết hôn với nhiếp ảnh gia Kiệt Lộ (傑路). Đến năm 2023, chồng cô suy sụp sức khỏe vì phát hiện cô ngoại tình.

== Chú thích ==

== Liên kết ngoài ==


Tanga là một vùng của Tanzania, giáp biên giới với các hạt Taita Taveta, Kwale của Kenya và Ấn Độ Dương. Thủ phủ của vùng Tanga đóng tại Tanga. Vùng Tanga có diện tích 26808 ki lô mét vuông. Đến thời điểm điều tra dân số ngày 25 tháng 8 năm 2002, vùng Tanga có dân số 1642015 người.

== Tham khảo ==

Bản mẫu:Vùng Tanga


Trần Đĩnh tên thật là Trần Kim Đĩnh (9 tháng 5 năm 1930 – 12 tháng 5 năm 2022) là nhà báo của tờ Sự Thật từ khi tờ báo của Hội nghiên cứu chủ nghĩa Mác này được thành lập với vai trò Tổng biên tập của Trường Chinh. Trần Đĩnh tự nhận mình là người viết hồi ký cho Hồ Chí Minh, ngoài ra còn viết hồi ký cho Nguyễn Đức Thuận, Phạm Hùng, Lê Văn Lương, Bùi Lâm.


== Tiểu sử ==
Ông sinh ngày 9 tháng 5 năm 1930 tại Hải Hưng.
Trần Đĩnh tham gia Việt Minh vào năm 1946 lúc mới 16 tuổi, gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1948. Tháng 12 năm 1945 do hoàn cảnh lịch sử, Đảng Cộng sản Đông Dương tuyên bố tự giải tán cùng với cơ quan ngôn luận của nó là tờ Cờ Giải Phóng, nhưng thực chất là rút vào hoạt động bí mật. Hội nghiên cứu Chủ nghĩa Mác ở Đông Dương ra đời và xuất bản tờ báo Sự Thật. Năm 1949, Trần Đĩnh lên chiến khu và được điều về viết cho tờ báo này. Sau đó, ông được đưa qua học 5 năm tại Đại học Bắc Kinh, từ 1955 cho tới 1959.
Trần Đĩnh tự nhận mình là người chấp bút tiểu sử của Hồ Chí Minh và tự truyện của nhiều nhân vật như Phạm Hùng, Lê Văn Lương, Bùi Lâm.


Khi Đảng Cộng sản Việt Nam chủ trương chống xét lại, tức là chống lại chủ trương sống chung hoà bình do Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô lúc bấy giờ là Nikita Khrushchev đưa ra, Trần Đĩnh tự nhận là mình ủng hộ lập trường của Khruschev và chống tư tưởng Mao, nên bị ghép vào tội "chống đảng". Mặc dù không bị bắt như anh ruột ông là Trần Châu, hay như những người khác như Hoàng Minh Chính, Vũ Thư Hiên; hoặc phải sống lưu vong như Nguyễn Minh Cần..., ông phải đi cải tạo lao động. Sau đó tuy ông được làm báo trở lại nhưng có nhiều hạn chế như:


Không được ký tên Trần Đĩnh.
Chỉ viết về sản xuất nông nghiệp. Không được viết về các anh hùng, chiến sĩ thi đua và cán bộ cấp cao, bởi lẽ không đủ tư cách tiếp cận các vị này.
Không được gần thanh niên, "bởi lẽ sẽ đầu độc họ".
Sau khi đất nước thống nhất, do tiếp tục viết bài chống đường lối của Đảng, Trần Đĩnh bị khai trừ khỏi Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1976.
Trần Đĩnh tuyên bố mình là một người "yêu chuộng tự do dân chủ", ủng hộ những nhân vật bất đồng chính kiến chống chính phủ Việt Nam như Thích Quảng Độ, Nguyễn Văn Lý, Nguyễn Đan Quế, Trần Độ, Dương Thu Hương, Hà Sĩ Phu...
Trần Đĩnh qua đời tại Thành phố Hồ Chí Minh vào 12 tháng 5 năm 2022, hưởng thọ 92 tuổi.


== Sáng tác ==
Trong hồi ký Đèn cù (ấn hành hồi năm 2014 tại Mỹ bởi Người Việt Books), Trần Đĩnh tự nhận mình chấp bút hồi ký Bất khuất của Nguyễn Đức Thuận, viết năm 1965, kể chuyện Nguyễn Đức Thuận, một người tù Côn Đảo tranh đấu trong tù, được đưa từ Nam ra ngoài Bắc. Lê Đức Thọ, Tố Hữu, Hoàng Tùng chủ trương dùng câu chuyện này để tuyên truyền cho người dân miền Bắc ủng hộ cuộc đấu tranh vũ trang tại miền Nam. Vũ Thư Hiên trong hồi ký Đêm giữa ban ngày có đề cập đến Trần Đĩnh là người "ghi chép" cuốn hồi ký Bất khuất cho Nguyễn Đức Thuận.


Đèn cù, thể loại hồi ký, xuất bản năm 2014 tại Mỹ (nhà xuất bản Người Việt books), viết về các nhân vật nổi tiếng thời chiến tranh Đông Dương như Hồ Chí Minh, Trường Chinh. Trường Chinh cũng là người thầy dạy ông viết báo. Trần Đĩnh tuyên bố tác phẩm này của mình đề cập nhiều chi tiết được cho là có tính "thâm cung bí sử" về nội bộ Đảng Cộng sản, bao gồm các "góc khuất" về nhân cách, đời tư của nhiều lãnh tụ, từ Hồ Chí Minh, tới Lê Duẩn, Trường Chinh, Lê Đức Thọ. Tuy nhiên, nhiều người đã chỉ ra những chi tiết mà Trần Đĩnh bịa đặt trong cuốn sách nhằm vu khống những nhà lãnh đạo này, ví dụ như:


Sách viết Phan Đăng Tài là cha ông Phan Đăng Lưu, chết trong cuộc cải cách ruộng đất năm 1953. Sự thực thì Phan Đăng Tài là anh trai Phan Đăng Lưu, vào ông Tài tới thập niên 1980 mới mất.
Trần Đĩnh tuyên bố đã chứng kiến Phan Kế An ngày ngày đến vẽ tranh cho Cụ Hồ, qua đó chứng kiến những chuyện đời tư của Hồ Chí Minh. Sự thực thì các bức vẽ được Phan Kế An hoàn thành vào tháng 11 năm 1948, trong khi Trần Đĩnh tới năm 1949 mới lên chiến khu, như vậy tình tiết này hoàn toàn là bịa đặt.
Chương 7 nói về Công hàm Phạm Văn Đồng được gắn vào thời điểm Thép Mới tháp tùng Hồ Chí Minh đi thăm 10 nước XHCN (tức là năm 1956), sự thực thì Công hàm này tới năm 1958 mới có.
Trần Đĩnh tuyên bố “Võ Nguyên Giáp là con nuôi mật thám Pháp Marty, vào đảng man, nịnh Cụ Hồ để Cụ o bế”, đây là điều bịa đặt vì đại tướng Võ Nguyên Giáp chưa từng là con nuôi của bất kỳ người nước ngoài nào.


Trần Đĩnh viết "em gái ruột Võ Nguyên Giáp lấy trung tướng VNCH Nguyễn Ngọc Lễ, ngày 30-4-1975 bỏ Sài Gòn chạy sang Mỹ". Trần Đĩnh đã chép lại câu chuyện này từ một trang web chống nhà nước Việt Nam tại hải ngoại đăng tải năm 2013. Sự thực thì tướng Giáp chỉ có 1 em gái là bà Võ Thị Lài, bà làm nhân viên coi kho của một cơ quan thuộc Bộ Nông nghiệp và câu chuyện của Trần Đĩnh hoàn toàn là vu cáo.


== Dịch giả ==
Ngoài sáng tác, Trần Đĩnh còn là một dịch giả với những tác phẩm như Linh Sơn của Cao Hành Kiện, Ngầm của Murakami Haruki, bộ ba Thiên niên kỷ của Stieg Larsson...

== Chú thích ==

== Đọc thêm ==
Vũ Thư Hiên, Đêm giữa ban ngày, hồi ký


Não úng thủy hay mềm nhũ não không phải là một bệnh lý riêng biệt mà đúng hơn đó là hậu quả của một nhóm các bệnh lý khác nhau nhưng cùng có chung một đặc trưng là suy giảm lưu thông và/hoặc hấp thu dịch não tủy. Trong một số trượng hợp hiếm hơn, não úng thủy là hậu quả của sự tăng tiết chất dịch này do u nhú của đám rối mạch mạc trong hệ thống não thất.


== Sinh lý ==


Dịch não tủy được hình thành chủ yếu trong hệ thống não thất do sự tiết của đám rối mạch mạc. Đám rối này nằm trong hai não thất bên, não thất ba và não thất bốn nhưng chủ yếu là trong hai não thất bên. Ở một đứa trẻ bình thường thì có khoảng 20 ml dịch não tủy được sản xuất trong một giờ. Tổng lượng dịch não tủy là 50 ml ở trẻ em và khoảng 150 ml ở người lớn. Dich não tủy có thể được xem là dịch siêu lọc của huyết tương. Sự lưu thông dịch não tủy thực hiện được là nhờ sự chênh lệch áp lực giữa hệ thống các não thất với các xoang tĩnh mạch trong não. Bình thường áp lực trong lòng các não thất có thể lên đến 180 cm nước trong khi đó áp lực trong xoang tĩnh mạch dọc trên (một tĩnh mạch lớn trong não) chỉ vào khoảng 90 cm nước. Dịch não tủy đi từ hai não thất bên qua lỗ Monro để vào não thất ba sau đó đi qua một cấu trúc hẹp có tên là cống Sylvius để vào não thất bốn. Ở trẻ em, cống này có chiều dài khoảng 3 mm và đường kính chỉ 2 mm. Từ não thất bốn, dịch não tủy lại đi theo hai lỗ bên (lỗ Luschka) và một lỗ ở


giữa (lỗ Magendie) để đổ vào các bể chứa ở nền não. Não úng thủy do hậu quả của sự tắc nghẽn các lỗ và cống lưu thông của não thất gọi là não úng thủy tắc nghẽn hoặc não úng thủy không lưu thông. Dịch não tủy từ các bể nền ở phía sau lại lưu thông đến các bể khác cũng như đến toàn bộ bề mặt của các cuộn não sau đó được hấp thu chủ yếu qua các nút nhện nhờ vào sự chênh lệch áp lực đã nói ở trên. Một phần rất nhỏ dich não tủy cũng được hấp thu bởi hệ thống mạch bạch huyết đổ về các xoang quanh mũi, một phần khác được hấp thu dọc theo các dây thần kinh và bởi chính đám rối mạch mạc. Vì một lý do nào đó mà các bể dưới nhện bị tắc nghẽn hoặc các nút nhện suy giảm chức năng thì cũng gây nên não úng thủy. Não úng thủy trong trường hợp này gọi là não úng thủy không tắc nghẽn hoặc não úng thủy lưu thông.


== Sinh lý bệnh và nguyên nhân ==


Não úng thủy tắc nghẽn hay não úng thủy không lưu thông thường xuất hiện chủ yếu ở trẻ em do bất thường của cống Sylvius hoặc do tổn thương não thất bốn. Các bất thường cấu trúc của cống Sylvius thường là gây hẹp đường lưu thông dịch não tủy. Một số trường hợp hiếm, hẹp cống Sylvius là mrột bệnh lý di truyền lặn liên kết giới tính (liên kết với nhiễm sắc thể giới tính). Những bệnh nhân này đồng thời thường có các dị tật nhỏ kèm theo do khiếm khuyết quá trình đóng kín ống thần kinh như tật gai đôi cột sống thể ẩn (spina bifida occulta). Hiếm hơn nữa, hẹp cống Sylvius là do xơ hóa thần kinh. Chứng tăng sinh các tế bào nhện cũng là một nguyên nhân của tắc hẹp cống Sylvius. Do viêm màng nãp mủ hay xuất huyết não trong giai đoạn sơ sinh, lớp tế bào nội tủy lót trong lòng các não thất bị bong ra làm cho các tế bào nhện bị kích thích tăng sinh gây nên hẹp cống. Các nhiễm trùng trong quá trình bào thai, thường được biết dưới tên TORCH (Toxoplasmosis, Rubella, Cytomegalovirus, Hepatitis) cũng là những nguyên nhân có


thể gặp của não úng thủy. U não, đặc biệt là u hố sọ sau gây cản trở lưu thông dịch não tủy và gây não úng thủy rất nhanh với dấu hiệu tăng áp nội sọ rất trầm trọng ở trẻ lớn. Các dị tật bẩm sinh đặc trưng gây nên não úng thủy có thể kể dị tật Chiari, hội chứng Dandy - Walker...


Não úng thủy không tắc nghẽn hay não úng thủy lưu thông thường là hậu quả của xuất huyết trong não thường gặp ở trẻ sơ sinh đẻ non hoặc trẻ nhũ nhi thiếu vitamin K. Máu trong các khoang dưới nhện có thể làm bít tắc các bể não thất hoặc làm suy giảm chức năng hấp thu của các nút nhện chứ không cản trở lưu thông bên trong các não thất làm tăng lượng dịch não tủy gây nên não úng thủy lưu thông. Viêm màng não mủ do phế cầu hoặc viêm màng não do lao gây nên dịch tiết quánh đặc bám vào các nút nhện cũng làm suy giảm chức năng các nút hấp thu này. Biến chứng xâm nhập màng não của bệnh bạch cầu cấp cũng là nguyên nhân có thể gặp của não úng thủy.


== Biểu hiện lâm sàng ==
Biểu hiện lâm sàng của não úng thủy thay đổi rất khác nhau tùy từng trường hợp và phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như (1) tuổi mắc bệnh, (2) bản chất của thương tổn gây nên sự tắc nghẽn lưu thông dịch não tủy, (3) thời gian bị bệnh và (4) tốc độ tăng áp lực nội sọ.

Ở trẻ nhỏ do các khớp sọ chưa đóng kín nên triệu chứng dễ thấy nhất đó là kích thước của đầu to lên nhanh bất thường. Ngoài ra thóp trước cũng giãn to và căng hơn, các mạch máu da đầu cũng giãn to hơn bình thường. Trán trẻ rất rộng. Mắt thường ở tư thế nhìn xuống tạo nên dấu hiệu mặt trời lặn.
Ngoài những biểu hiện trên, còn có biểu hiện đầu trẻ bé hơn bình thường, trẻ rất hay giật mình thậm chíkhi nghe một tiếng động hoặc âm thanh rất nhỏ. Trẻ rất khó bú, rất hay bị sặc sữa hoặc nôn vọt. Trẻ rất khó ngủ, hay khóc, khi nằm đầu ngẹo sang một bên.Hành vi ngày càng chậm dần, tay trẻ thường nắm rất chặt.


Ở trẻ lớn hơn, khi các khớp sọ đã đóng kín một phần, dấu hiệu đầu to khó nhận biết hơn. Các triệu chứng gợi ý là dễ kích thích, khó chịu, mệt mỏi, chán ăn, nôn mửa. Dấu hiệu nhức dầu nổi bật ở nhóm trẻ này. Các dấu hiệu khác có thể thấy như phù gai thị, dấu hiệu tổn thương bó tháp... Hai nhóm di tật bẩm sinh thường gặp gây não úng thủy là dị tật Chiari và hội chứng Dandy - Walker.
Dị tật Chiari có hai phân nhóm.
Chiari típ I thường biểu hiện triệu chứng ở trẻ lớn và người trưởng thành và thường ít khi kèm với não úng thủy. Bệnh nhân thường van nhức đầu tái diễn, đau cổ, tiểu rắt, và tình trạng co cứng chi dưới ngày càng tiến triển nặng hơn. Dị tật này thường đặc trưng bởi sự tụt hạnh nhân tiểu não vào trong ống tủy cổ. Nguyên nhân của tình trạng này chưa được biết rõ nhưng có thể do sự bít tắc phần dưới của nõa thất bốn trong quá trình phát triển bào thai.


Chiari típ II đặc trưng bởi não úng thủy phát triển dần dần và tật thoát vị màng não tủy. Tổn thương này là do bất thường của não sau có thể là do cầu não không gập góc như bình thường trong quá trình sinh phôi làm cho não thất bốn bị kéo dài. Hậu quả là thân não bi xoắn vặn làm cho thùy giun, cầu não, hành tủy tụt vào trong ống tủy cổ. Khoảng 10% trẻ mắc dị tật Chiari típ II có biểu hiện ngay từ thời kỳ sơ sinh như thở rít, khóc yếu, ngưng thở. Các triệu chứng này giảm nếu được phẫu thuật dẫn lưu dịch não tủy sớm.


Hội chứng Dandy - Walker là bất thường của não thất bốn. Trong dị tật này, não thất bốn giãn to dạng nang do trần của não thất này phát triển không bình thường trong quá trình sinh phôi. Khoảng 90% bệnh nhân bị di tật Dandy - Walker có biểu hiện não úng thủy. Một số lớn bệnh nhân còn bị các bất thường đi kèm như bất sản thùy giun tiểu não và thể chai. Trẻ thường có kích thước đầu tăng lên rất nhanh và vùng chẩm gồ rõ. Trẻ thường có biểu hiện thất điều, chậm phát triển tâm thần vận động, động kinh...


== Chẩn đoán ==

== Chẩn đoán phân biệt ==

== Điều trị ==
Điều trị tùy thuộc nguyên nhân gây bệnh.


Điều trị nội khoa bao gồm dùng các thuốc như acetazolamide và thuốc furosemide có thể tạm thời làm giảm sự sản xuất dịch não tủy. Tuy nhiên tác dụng lâu dài của các thuốc này rất hạn chế. Ngoài ra, trẻ bị não úng thủy còn có thể kèm các triệu chứng khác như động kinh, việc điều trị nội khoa cũng nhằm kiểm soát các biểu hiện bệnh lý này.


Hầu hết các trường hợp não úng thủy điều cần được điều trị ngoại khoa nhằm dẫn lưu dịch não tủy ra khỏi não. Phẫu thuật hay được sử dụng nhất là đặt dẫn lưu não thất- ổ bụng. Phẫu thuật này đưa một ống mềm đi dưới da, một đầu ống ở não thất và đầu kia trong khoang phúc mạc của ổ bụng. Dịch não tủy được ẩn lưu theo ống từ não thất đổ vào khoang phúc mạc. Tại đây dịch được hấp thu và trở lại tuần hoàn. Một biến chứng của dẫn lưu là nhiễm khuẩn, thường gặp nhất là tụ cầu trắng (staphylococus epidermidis). Tuy nhiên nếu phẫu thuật được thực hiện cẩn trọng thì tỉ lệ nhiễm trùng có thể hạ thấp xuống đến 5%. Hiện nay ở các trung tâm chu sinh tiên tiến người ta có thể tiến hành phẫu thuật dẫn lưu này ngay khi trẻ còn đang nằm trong bụng mẹ. Tuy vậy kết quả của các trường hợp được dẫn lưu trên không khả quan mấy. Lý do là khi trẻ có biểu hiện não úng thủy trong bào thai cần phải phẫu thuật thì nguyên nhân thường là những hội chứng bệnh bao gồm nhiều dị tật khác nhau kết hợp trên cùng một bệnh nhân.


Việc đặt ống dẫn lưu não thất ổ bụng có một vấn đề là rất hay bị nhiễm trùng, nhất là ở các nước có khí hậu nóng ẩm hoặc cơ địa của trẻ không chấp nhận vật lạ đặt vào người. ống dẫn lưu hay bị tắc phải điều trị kịp thời nếu không rất nguy hiểm. Biểu hiện của bị tắc ống dẫn lưu thường là trẻ có thay đổi rất bất thường: vận động nhiều hơn,cười lên sằng sặc hoặc tự nhiên khóc dấm dứt kéo dài; trẻ tự nhiên đờ đẫn,ăn, uống gì đều bị nôn, mồ hôi đổ ra nhiều và thường bị sốt.


== Chú thích ==

== Liên kết ngoài ==

Não úng thủy ở trẻ em Lưu trữ ngày 24 tháng 11 năm 2013 tại Wayback Machine
Não úng thủy Lưu trữ ngày 26 tháng 11 năm 2012 tại Wayback Machine


Paul Éluard (tên khai sinh là Eugène Émile Paul Grindel) (1895-1952) là nhà thơ người Pháp.

== Đôi nét về tiểu sử ==
Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, Paul Éluard bị động viên vào lính và bị thương. Năm 1919, Éluard tham gia trào lưu siêu thực nhưng dần dần, ông nhận thức được rằng nghệ thuật không thể tách rời mà phải tham gia bảo vệ cuộc sống. Các sáng tác của ông trong thời kỳ này mang nội dung chống chiến tranh đế quốc và giàu tính nhân đạo. Ông thoát li hẳn khỏi trào lưu siêu thực, tham gia mặt trận chống phát xít, bảo vệ nền cộng hòa Tây Ban Nha non trẻ. Ông viết:

.


== Phong cách sáng tác ==
Paul Éluard đã tạo ra một hình thức mới mẻ, giàu chất trí tuệ, tràn đầy khát vọng nhân văn. Thơ của Éluard không chú trọng xây dựng các hình ảnh như thơ truyền thống mà hàm chứa suy luận trữ tình triết lý. Dấu ấn của chủ nghĩa siêu thực thể hiện khác đậm nét ở cách quan niệm bí ẩn, siêu hình về mối tương quân hữu cơ giữa các mặt đối lập trong thực tế như sống-chết, thực-ảo, cái có thực-cái tưởng tượng, cái cao cả-cái thấp hèn, cái quá khứ-cái tương lai,... và đó là đặc điểm riêng của thơ của nhà thơ Pháp.

== Sáng tác ==
Paul Éluard viết hơn sáu mươi tác phẩm, trong đó nổi tiếng nhất là bài thơ Tự do.

== Tham khảo ==

Buckley, C. (translator) (1995). [1] Lưu trữ ngày 16 tháng 3 năm 2009 tại Wayback Machine Durham, NH: Oyster River Press, ISBN 0-ngày 96 tháng 7 năm 7481.


The Ultimate Collection là album tuyển tập thứ hai của ban nhạc người Anh Sade, phát hành ngày 29 tháng 4 năm 2011 bởi RCA Records. Đây là tập hợp những đĩa đơn nổi bật trích từ sáu album phòng thu của ban nhạc Diamond Life (1984), Promise (1985), Stronger Than Pride (1988), Love Deluxe (1992), Lovers Rock (2000) và Soldier of Love (2010). Ngoài ra, đĩa nhạc còn bao gồm bốn bài hát chưa từng phát hành trước đó, như bản hát lại "Still in Love with You" của Thin Lizzy, bản phối lại của "The Moon and the Sky" hợp tác với Jay-Z, cũng như "I Would Never Have Guessed" và "Love Is Found". Tương tự như những album trước, Sade đồng sản xuất tất cả những bản nhạc mới với cộng tác viên lâu năm Mike Pela, ngoại trừ "The Moon and the Sky" do Noah "40" Shebib sản xuất. Năm 2014, The Ultimate Collection được tái bản với tên gọi The Essential Sade bởi Sony Legacy.


Sau khi phát hành, đĩa nhạc nhận được những phản ứng tích cực từ giới phê bình, trong đó họ ghi nhận dấu ấn nghệ thuật trong lịch sử phát triển của ban nhạc thông qua tuyển tập. Album cũng gặt hái những thành công đáng kể về mặt thương mại khi đứng đầu các bảng xếp hạng tại Cộng hòa Séc và Ba Lan, đồng thời lọt vào top 10 ở những thị trướng lớn như Đan Mạch, Hungary, Thụy Điển và Vương quốc Anh. The Ultimate Collection ra mắt ở vị trí thứ bảy trên bảng xếp hạng Billboard 200 với 38,000 bản, trở thành album thứ chín liên tiếp trong sự nghiệp của ban nhạc vươn đến top 10 tại Hoa Kỳ. "Still in Love with You" được chọn làm đĩa đơn duy nhất trích từ album, trong khi "Love Is Found" đóng vai trò như đĩa đơn quảng bá tại Châu Âu. Để quảng bá đĩa nhạc, Sade trình diễn một số bài hát từ album trong chuyến lưu diễn đầu tiên của họ sau mười năm Sade Live (2011).


== Danh sách bài hát ==

Ghi chú
^[a]  nghĩa là đồng sản xuất

== Xếp hạng ==

== Chứng nhận ==

== Lịch sử phát hành ==

== Tham khảo ==

== Liên kết ngoài ==
The Ultimate Collection trên Discogs (danh sách phát hành)


Đây là một tên người Triều Tiên, họ là Kim.
Kim Seung-jun (sinh ngày 11 tháng 9 năm 1994) là một cầu thủ bóng đá Hàn Quốc, thi đấu cho Ulsan Hyundai FC.

== Thống kê sự nghiệp ==
Tính đến trận đấu diễn ra ngày 18 tháng 3 năm 2018

== Tham khảo ==

== Liên kết ngoài ==
Kim Seung-jun tại Soccerway
Kim Seung-jun – Thông tin tại kleague.com


Thân Thúy Hà (1978–) là nữ diễn viên, cựu người mẫu người Việt Nam, cô được biến đến qua các vai mang tính phản diện trên truyền hình. Năm 2025, Thân Thúy Hà giành được giải Giải Nữ diễn viên phụ xuất sắc do Hội đồng nghệ thuật của Giải thưởng Ngôi Sao Xanh bình chọn.

== Tiểu sử ==
Thân Thúy Hà sinh ngày 27 tháng 4 năm 1978 trong một gia đình theo đạo Thiên Chúa có 7 anh chị em tại xã An Hữu huyện Cái Bè, Tiền Giang. Cô có tên thánh là Anna, cha là người miền Bắc, mẹ có quê quán tại Bến Tre. Thúy Hà từng phụ gia đình bán trái cây dạo khu vực Bắc Mỹ Thuận trước khi giành giải Hoa khôi thanh lịch vào giữa thập niên 1990.


== Sự nghiệp ==
Năm 1995, Thân Thúy Hà tham gia cuộc thi Người đẹp sông Tiền và đoạt giải nhì (Á khôi), sau đó cô lọt vào top 10 một cuộc thi sắc đẹp ở Thành phố Hồ Chí Minh. Cô tiếp tục dự thi Hoa khôi Thanh niên Thanh lịch Thời trang Toàn quốc do báo "Thời trang trẻ" tổ chức tại Hà Nội và giành giải Nhất. Sau cuộc thi này cô được thành viên của Ban tổ chức là đạo diễn - nhà tạo mẫu Nguyễn Hữu Dũng mời về Sân khấu Idecaf, thời gian sau cô được báo Thời trang trẻ đỡ đầu và chính thức trở thành người mẫu.
Từng là người mẫu trong thập niên 1990, Thân Thúy Hà chuyển sang lĩnh vực điện ảnh vào năm 2004 với bộ phim truyền hình Lục Vân Tiên của đạo diễn Nguyễn Phương Điễn. Là một diễn viên tay ngang, phải 4 năm sau Thân Thúy Hà mới có vai diễn thứ hai trong phim truyền hình Tình yêu còn lại, với vai phản diện Quyên trong phim, cô tạo được ấn tượng với khán giả và liên tục được chọn vào các vai diễn phản diện sau này.


== Đời tư ==
Thân Thúy Hà và Tuấn Hưng từng có thời gian là người yêu sau khi Hưng chia tay ca sĩ Thanh Thảo, nhưng chuyện tình giữa Thúy Hà và Tuấn Hưng cũng không kéo dài.
Đầu năm 2009, Thân Thúy Hà kết hôn với doanh nhân Thanh Vũ nhưng ly hôn sau đó 2 năm và có chung một cậu con trai. Năm 2019, Thân Thúy Hà bất ngờ tiết lộ sinh được một cô con gái.

== Vai diễn ==

=== Điện ảnh ===

=== Phim truyền hình ===

=== Chương trình truyền hình ===

== Giải thưởng và đề cử ==

== Tham khảo ==


Nguyễn Thế Phương (tên thật là Nguyễn Xuân Phê; 1930–1989) là nhà văn Việt Nam, được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật vào năm 2022.


== Tiểu sử ==
Nguyễn Thế Phương (tên thật là Nguyễn Xuân Phê) sinh ngày 29 tháng 12 năm 1930 tại làng Bình Lâm, xã Hà Lâm, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Ông có người anh trai mất, phải thay thế nên mới có bút danh Thế Phương.
Năm 1945, khi mới 15 tuổi, ông đã tham gia cách mạng. 18 tuổi vào đội du kích, tổ chức cướp chính quyền ở phủ Hà Trung. Ông làm công tác tuyên truyền từ xã lên huyện và tỉnh, sau làm tuyên truyền ở Liên khu IV. Ông tham gia cuộc cải cách ruộng đất và làm Hiệu ủy Trường cải cách Liên khu IV.
Năm 1958, ông về làm Trưởng ban Triết học Nhà Xuất bản Sự thật nay là Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia. Năm 1960, ông chuyển qua làm Trưởng ban Biên tập Nhà xuất bản Văn học.
Năm 1964, Nguyễn Thế Phương chuyển về Ty Văn hóa Thanh Hóa làm Chủ biên tập san “Người bạn văn hoá” tiền thân của Tạp chí Văn nghệ xứ Thanh hiện nay.
Năm 1967, ông trở lại Nhà xuất bản Văn học làm Trưởng ban Biên tập.
Ông mất tại Hà Nội vào ngày 18 tháng 11 năm 1989.


== Sự nghiệp ==
Nguyễn Thế Phương là cây bút chuyên về văn xuôi, ông thể hiện sức viết ở cả ba thể loại: truyện ngắn, kí nhưng nổi bật nhất là tiểu thuyết.
Nguyễn Thế Phương trở thành hội viên Hội Nhà văn Việt Nam ngay sau khi ra mắt hai truyện ngắn đầu tay: Người bạn cũ và Đào chèo. Không lâu sau đó, lúc vừa tuổi ba mươi, với tiểu thuyết Đi bước nữa, Nguyễn Thế Phương đã trở thành “hiện tượng” trên văn đàn những năm 60 của thế kỷ trước. Đến tiểu thuyết Nắng, phải nói thành tựu sáng tác của anh đã đạt đến đỉnh cao. Hai tiểu thuyết này là những tác phẩm “đi trước” trong đổi mới quan điểm tiếp cận và phản ánh hiện thực. Cho đến năm 1999, Đi bước nữa đã được tái bản tới 6 lần, và có lần in tới 5 vạn cuốn đều bán hết ngay. Trên văn đàn Việt Nam, số lượng những tác phẩm được tái bản nhiều lần trong một thời gian ngắn như thế không nhiều.
Đạo diễn phim nhựa bộ phim “Đi bước nữa” vừa chỉ đạo quay vừa thốt lên: ''Hiếm có cốt truyện nào gây ấn tượng sâu nặng và cảm động về một vùng quê như “Đi bước nữa”''.


Trong lễ kỷ niệm 60 năm xây dựng và phát triển (1957-2017) do Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức, nhà văn Nguyễn Thế Phương đã được truy tặng Giải thưởng Cống hiến Hội Nhà văn Việt Nam (đợt 1).
Năm 2022, ông được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật với tác phẩm: Đi bước nữa (tiểu thuyết).


== Tác phẩm chính ==

== Vinh danh ==
Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2022.

=== Giải thưởng văn học ===
Giải thưởng Cống hiến của Hội Nhà văn Việt Nam (đợt 1) năm 2017.

== Tham khảo ==

== Xem thêm ==
Giải thưởng Nhà nước
Giải thưởng Nhà nước đợt V (2022)


Nguyễn Tăng Duy Tân (sinh ngày 15 tháng 8 năm 1995), thường được biết đến với nghệ danh Tăng Duy Tân, là một ca sĩ, nhạc sĩ kiêm nhà sản xuất âm nhạc người Việt Nam, từng giành được 1 giải Cống hiến. Anh sinh ra và lớn lên tại huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị. Anh là cháu họ của cố nhạc sĩ, Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin Trần Hoàn và là em họ của nam ca sĩ Tùng Dương. Ngoài ra, hiện anh còn là giám đốc sản xuất âm nhạc cho công ty giải trí Big Arts Entertainment.


Anh đã được biết đến nhiều nhất với 4 ca khúc là "Dạ vũ", "Hết duyên", "Bên trên tầng lầu" và "Cắt đôi nỗi sầu". Trong đó, ca khúc "Bên trên tầng lầu" đã mang lại sự nghiệp của anh nhiều nhất khi đạt vị trí quán quân BXH Top Vietnamese Songs, Hot 100 Billboard Việt Nam và 2 chiến thắng cùng 1 đề cử tại Giải thưởng Làn Sóng Xanh 2022. Ngoài rất nhiều giải thưởng lớn trong nước, Tăng Duy Tân còn là một trong những nghệ sĩ có nhiều sản phẩm âm nhạc vuơn tầm thế giới. Anh xuất sắc trở thành một trong mười nghệ sĩ có bài hát nổi bất nhất năm tại QQ Music - Trung Quốc, đáng chú ý 2 bài hát "Ngây Thơ" và "Dạ Vũ" đứng đầu nhiều BXH âm nhạc toàn Trung Quốc.


== Cuộc đời ==
Gia đình của Duy Tân được cho là có truyền thống về nghệ thuật sâu sắc khi ông trẻ của anh là nhạc sĩ, Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin Trần Hoàn và anh họ của anh là nam ca sĩ Tùng Dương. Nam ca sĩ từng theo học và tốt nghiệp ngành Đông phương học tại Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế. Có một thời gian anh là hướng dẫn viên du lịch trước khi hoạt động theo con đường nghệ thuật của gia đình.
Hiện anh là giám đốc điều hành, phụ trách sản xuất âm nhạc cho công ty giải trí Big Arts Entertainment.


== Sự nghiệp ==
Vào năm 2018, Tăng Duy Tân cùng NIT ra mắt ca khúc có tên Hết duyên. Tuy nhiên, ca khúc này không mang lại nhiều đóng góp cho sự nghiệp của anh.
Đến tháng 2 năm 2020, nam ca sĩ đã cho ra mắt ca khúc mang tên "Tình đầu", đến nay đạt 55,9 triệu lượt xem trên TikTok và 41 triệu lượt trên YouTube. Nam ca sĩ chia sẻ, đây là một ca khúc đặc biệt trong sự nghiệp của anh khi công ty gặp khó khăn về tài chính và không thể đi tiếp nếu ca khúc này không nhận được sự đón nhận của khán giả. Cùng năm đó, anh tiếp tục ra mắt ca khúc mới có tên "Ngây thơ" và đạt 60 triệu lượt xem trên YouTube với 3 phiên bản. Đồng thời, ca khúc cũng từng đầu bảng xếp hạng Shazam toàn cầu. Nam ca sĩ sau đó cũng đã phát hành ca khúc bản tiếng Trung và đạt tổng 10 tỷ lượt xem trên Douyin.


Trong giai đoạn giãn cách vì dịch COVID-19, nam ca sĩ đã tranh thủ thời gian đó để viết ca khúc mới và phát hành "Bên trên tầng lầu" vào tháng 8 năm 2021. Ca khúc ngay sau đó đã trở nên nổi tiếng trên khắp mạng xã hội từ YouTube đến TikTok. Thậm chí, ca khúc của anh còn được cộng đồng mạng Trung Quốc gọi là "thần khúc của Việt Nam". Ca khúc này cũng đã giúp anh có màn thăng hạng mạnh và trở thành quán quân trên Bảng xếp hạng Top Vietnamese Songs và Hot 100 Billboard Việt Nam. Tại đêm trao giải Làn Sóng Xanh 2022, ca khúc cũng đã chiến thắng 2 hạng mục "Top 10 ca khúc được yêu thích nhất" và "Bài hát hiện tượng". Ngoài ra, anh còn nhận giải "Gương mặt mới xuất sắc"  tại giải thưởng Ngôi sao của năm sau khi thất bại trước gương mặt mới nổi khác là Mono. Anh ra mắt ca khúc Cắt đôi nổi sầu
Năm 2023, anh tham gia trình diễn tại các show âm nhạc lớn như CHUNG KẾT Thần tượng âm nhạc Việt Nam (mùa 8) , TikTok Awards Việt Nam 2023, Ca sĩ mặt nạ (mùa 2) ALLSTAR CONCERT 16/12/2023


== Danh sách đĩa nhạc ==

==== Album phòng thu ====
Khu vườn tình (2024)

=== Đĩa đơn ===

== Giải thưởng ==

== Chú thích ==

== Liên kết ngoài ==
Tăng Duy Tân trên Youtube
Tăng Duy Tân trên Facebook
Tăng Duy Tân trên Tiktok


Các sự kiện khoa học sau đây đã xảy ra hoặc dự kiến xảy ra vào năm 2025. Liên Hợp Quốc tuyên bố năm 2025 là Năm quốc tế về Cơ học lượng tử và Điện toán lượng tử.

== Sự kiện ==

=== Tháng Một ===
Ngày 1: Dữ liệu đo từ xa chi tiết từ Parker Solar Probe được nhận sau khi nó đi qua vành nhật hoa của Mặt Trời.
Ngày 2:
Dấu vết hóa thạch khủng long lớn nhất từng được tìm thấy ở Vương quốc Anh được báo cáo tại một mỏ đá ở Oxfordshire, bao gồm 200 dấu chân khổng lồ được tạo ra vào giữa kỷ Jura.
Các kỹ sư sinh học tại Đại học Rice báo cáo đã phát triển một "bộ dụng cụ xây dựng" mới để xây dựng các mạch cảm biến và phản ứng tùy chỉnh trong tế bào người.

=== Tháng hai ===

=== Tháng ba ===

=== Tháng tư ===

== Dự đoán và kế hoạch ==

== Xem thêm ==

== Tham khảo ==

== Liên kết ngoài ==
 Tư liệu liên quan tới 2025 in science tại Wikimedia Commons
Bản mẫu:Không gian năm 2025


Mirza Shahab-ud-Din Baig Muhammad Khan Khurram (5 tháng 1 năm 1592 – 22 tháng 1 năm 1666), còn được gọi là Shah Jahan I (phát âm tiếng Ba Tư: [ʃɑːh d͡ʒahɑːn];  n.đ. 'Vua của Thế giới'), là Hoàng đế Mogul thứ 5, trị vì từ năm 1628 đến năm 1658. Dưới thời ông trị vì, Đế chế Mogul đã đạt đến đỉnh cao trong thành tựu kiến trúc và văn hóa.


Ông là con trai thứ 3 của Hoàng đế Jahangir (1605–1627), Shah Jahan tham gia vào các chiến dịch quân sự chống lại Rajput xứ Mewar và các Lodi của Deccan. Sau cái chết của Hoàng đế Jahangir vào tháng 10 năm 1627, Shah Jahan đánh bại em út Shahryar Mirza và tự phong làm hoàng đế tại Pháo đài Agra. Ngoài Shahryar, Shah Jahan còn xử tử hầu hết những người tranh giành ngai vàng với mình. Ông đã xây dựng nhiều công trình, bao gồm Pháo đài Đỏ, Nhà thờ Hồi giáo Shah Jahan và Taj Mahal, nơi chôn cất người vợ mà ông yêu quý nhất là Mumtaz Mahal. Về đối ngoại, Shah Jahan chủ trì các chiến dịch xâm lược chống lại các Hồi quốc Deccan, các cuộc xung đột với người Bồ Đào Nha và các cuộc chiến tranh với người Safavid. Ông cũng đàn áp một số cuộc nổi dậy ở địa phương và giải quyết nạn đói Deccan năm 1630–1632 tàn khóc.


Vào tháng 9 năm 1657, Shah Jahan lâm bệnh nên đã bổ nhiệm con trai cả của mình là Dara Shikoh làm người kế vị. Hành động này đã dẫn đến một cuộc khủng hoảng kế vị giữa 3 người con trai của ông, từ đó con trai thứ 3 của Shah Jahan là Aurangzeb (1658–1707) nổi lên và dành chiến thắng, trở thành hoàng đế thứ 6 của Đế chế Mogul, ông ta đã xử tử tất cả những người anh em còn sống của mình, bao gồm cả Thái tử Dara Shikoh. Sau khi Shah Jahan khỏi bệnh vào tháng 7 năm 1658, Aurangzeb đã giam giữ cha mình tại Pháo đài Agra từ tháng 7 năm 1658 cho đến khi ông qua đời vào tháng 1 năm 1666. Ông được an nghỉ bên cạnh vợ mình ở Taj Mahal. Triều đại của ông được biết đến là đã loại bỏ các chính sách tự do do Akbar Đại đế khởi xướng. Trong thời Shah Jahan, các phong trào phục hưng Hồi giáo như Naqshbandi bắt đầu định hình các chính sách của Molgu.


== Xuất thân và cuộc sống đầu đời ==


Shah Jahan sinh ngày 5 tháng 1 năm 1592 tại Lahore, Pakistan ngày nay, là con thứ 9 và con trai thứ 3 của Hoàng tử Salim (sau này được gọi là 'Jahangir' khi lên ngôi) với vợ ông, Jagat Gosain. Cái tên Khurram (tiếng Ba Tư: خرم, có nghĩa là 'vui vẻ') được ông nội của ông là Hoàng đế Akbar, chọn cho Shah Jahan, và hai ông cháu rất thân thiết với nhau. Jahangir nói rằng Akbar rất thích Khurram và thường nói với ông ấy rằng "Không có gì có thể so sánh nó với những đứa con trai khác của ông. Ta coi nó là con trai thực sự của mình."


Khi Khurram được sinh ra, Akbar coi cậu là người tốt lành và nhất quyết yêu cầu vương tôn phải được nuôi dưỡng trong gia đình của ông chứ không phải của Salim và do đó được giao cho Ruqaiya Sultan Begum chăm sóc. Ruqaiya đảm nhận trách nhiệm chính trong việc nuôi dạy Khurram và được cho là đã nuôi dạy Khurram một cách đầy tình cảm. Jahangir lưu ý trong hồi ký của mình rằng Ruqaiya đã yêu con trai mình, Khurram, "nhiều hơn một nghìn lần so với việc cậu ấy là [con trai] của chính cô ấy."


Tuy nhiên, sau cái chết của ông nội Akbar vào năm 1605, ông trở về với sự chăm sóc của mẹ mình là Jagat Gosain, người mà ông vô cùng quan tâm và yêu thương. Mặc dù bị chia cắt từ khi mới sinh ra, ông vẫn hết lòng vì bà và gọi bà là Hazrat trong biên niên sử triều đình. Sau cái chết của Jagat Gosain ở Akbarabad vào ngày 8 tháng 4 năm 1619, Jahangir ghi nhận hoàng tử trẻ không thể nguôi ngoai nỗi buồn và để tang trong 21 ngày. Trong 3 tuần để tang, ông không tham dự vào các cuộc họp công cộng và chỉ ăn chay đơn giản. Phối ngẫu của ông là Mumtaz Mahal đã đích thân giám sát việc phân phát thực phẩm cho người nghèo trong thời kỳ này. Cô dẫn đầu việc đọc Kinh Qur'an mỗi sáng và tâm sự với chồng nhiều bài học về bản chất của sự sống và cái chết và cầu xin ông hãy mau vượt qua sự đau buồn.


=== Giáo dục ===


Khi còn nhỏ, Khurram đã nhận được một nền giáo dục rộng rãi phù hợp với địa vị hoàng tử của Đế chế Molgu của mình, bao gồm việc rèn luyện võ thuật và tiếp xúc với nhiều loại hình nghệ thuật văn hóa, như thơ ca và âm nhạc, theo các biên niên sử triều đình, hầu hết trong số đó đã được Jahangir lưu ý. Theo biên niên sử Qazvini của ông, hoàng tử Khurram chỉ quen thuộc với một vài từ tiếng Turki và tỏ ra ít quan tâm đến việc học ngôn ngữ này khi còn nhỏ. Khurram bị văn học Hindi thu hút từ khi còn bé, và những chữ cái Hindi của ông đã được nhắc đến trong tiểu sử của cha ông, Tuzuk-e-Jahangiri. Năm 1605, khi Akbar nằm trên giường bệnh, Khurram, lúc này mới 13 tuổi, vẫn ở bên giường bệnh và không rời đi ngay cả khi mẹ của ông đã cố gắng làm như thế. Với thời điểm bất ổn về mặt chính trị ngay trước cái chết của Akbar, Khurram gặp khá nhiều nguy hiểm về thể chất trước các đối thủ chính trị của cha mình. Cuối cùng ông được lệnh trở về nơi ở của mình bởi những người phụ nữ lớn tuổi trong gia đình ông nội của ông, cụ


thể là Salima Sultan Begum và bà ngoại Mariam-uz-Zamani khi sức khỏe của Akbar ngày càng xấu đi.


=== Cuộc nổi loạn Khusrau ===
Năm 1605, cha của ông kế vị ngai vàng Đế chế Mogul, sau khi dẹp tan cuộc nổi loạn của Hoàng tử Khusrau – Khurram vẫn tránh xa chính trị triều đình và những âm mưu ngay sau sự kiện đó. Khurram rời bỏ sự chăm sóc của Ruqaiya và trở về với mẹ ông. Là con trai thứ ba, Khurram không thách thức hai khối quyền lực lớn lúc bấy giờ là cha và anh trai cùng cha khác mẹ của mình; do đó, ông được hưởng những lợi ích từ sự bảo vệ và sự xa hoa của hoàng gia trong khi được phép tiếp tục học tập. Khoảng thời gian tương đối yên tĩnh và ổn định này của cuộc đời ông đã cho phép Khurram xây dựng cơ sở hỗ trợ của riêng mình trong triều đình Mogul, điều này sẽ hữu ích sau này trong cuộc đời ông.
Jahangir giao cho Khurram canh giữ cung điện và kho bạc trong khi truy đuổi Khusrau. Sau đó ông được lệnh hộ tống Mariam-uz-Zamani, bà của ông và hậu cung của Jahangir đến cho cha.


Trong cuộc nổi dậy lần thứ hai của Khusrau, những người cung cấp thông tin cho Khurram đã thông báo cho ông ta về Fatehullah, Nuruddin và Muhammad Sharif đã tập hợp khoảng 500 người theo sự xúi giục của Khusrau và chờ đợi Hoàng đế. Khurram chuyển thông tin này đến Jahangir và hoàng đế đã khen ngợi tinh thần nhanh nhạy của ông.
Jahangir đã đem Khurram đi cân vàng, bạc và của cải khác tại dinh thự của ông ở Orta.


=== Nur Jahan ===


Do căng thẳng kéo dài giữa Hoàng đế Jahangir và người con trai cả là hoàng tử Khusrau Mirza, Khurram bắt đầu gần gũi với cha mình hơn, và theo thời gian, bắt đầu được các biên niên sử triều đình coi ông là người thừa kế trên thực tế của Đế chế Mogul. Địa vị này được chính thức phê chuẩn khi Jahangir trao sarkar của Hissar-Feroza, nơi theo truyền thống là thái ấp của người thừa kế, cho Khurram vào năm 1608.


Nur Jahan sau khi trở thành người vợ thứ 20 của Jahangir vào năm 1611, bà đã trở thành người tham gia tích cực vào mọi quyết định do Jahangir đưa ra và có được quyền lực cực lớn trong việc điều hành, đến mức mọi người cả trong và ngoài đều thấy rõ rằng hầu hết các quyết định của hoàng đế đều đến từ mong muốn và ý định của Nur Jahan. Trong khi Jahangir ngày càng say mê rượu và thuốc phiện, Nur Jahan lại được coi là người có quyền lực thực sự đằng sau ngai vàng. Những người thân gần gũi và thân yêu của bà đã giành được những vị trí quan trọng trong triều đình Mogul, được các nhà sử học gọi là chính quyền Nur Jahan. Khurram thường xuyên xung đột với mẹ kế của mình, Nur Jahan, người đã ủng hộ con rể của bà là Shahryar Mirza để kế vị ngai vàng Mogul.


Trong những năm cuối đời của Jahangir, Nur Jahan nắm toàn quyền và hoàng đế đã giao lại mọi gánh nặng cai trị cho bà. Bà cố gắng làm suy yếu vị trí của Khurram trong triều đình Mogul bằng cách cử ông tham gia các chiến dịch xa tận Deccan trong khi đảm bảo rằng con rể của bà sẽ được ban cho một số ân huệ. Khurram sau khi nhận thấy mối nguy hiểm đe dọa đến địa vị người thừa kế của mình đã nổi dậy chống lại cha mình vào năm 1622 nhưng không thành công và cuối cùng mất đi sự sủng ái của cha mình. Vài năm trước cái chết của Jahangir vào năm 1627, những đồng xu bắt đầu được đúc có tên là Nur Jahan cùng với tên của Jahangir; Trên thực tế, có hai đặc quyền về chủ quyền đảm bảo tính hợp pháp của một chế độ quân chủ Hồi giáo (đọc Khutbah và đặc quyền còn lại là quyền đúc tiền xu).


Sau cái chết của Jahangir vào năm 1627, Khurram và người anh cùng cha khác mẹ của ông là Shahryar Mirza đã đánh nhau để giành quyền kế vị ngai vàng Mogul. Khurram giành chiến thắng trong cuộc chiến kế vị và trở thành Hoàng đế Mogul thứ năm. Nur Jahan sau đó bị tước quyền hoàng gia, các đặc quyền và trợ cấp kinh tế, đồng thời bị quản thúc tại gia theo lệnh của Khurram và sống một cuộc sống bình lặng cho đến khi qua đời.


== Hôn nhân ==


Năm 1607, Khurram đính hôn với Arjumand Banu Begum (1593–1631), còn được gọi là Mumtaz Mahal (tiếng Ba Tư có nghĩa là "người được chọn của Cung điện"). Họ đính hôn vào khoảng năm họ 14 và 15 tuổi và 5 năm sau họ kết hôn. Cô gái trẻ thuộc một gia đình quý tộc Ba Tư lừng lẫy đã phục vụ các hoàng đế Mogul kể từ triều đại Akbar. Tộc trưởng của gia đình là Mirza Ghiyas Beg, người còn được biết đến với danh hiệu I'timād-ud-Daulah hay "Trụ cột của Nhà nước". Ông từng là bộ trưởng tài chính của Jahangir và con trai ông, Asaf Khan - cha của Arjumand Banu - đóng một vai trò quan trọng trong triều đình Mogul, cuối cùng giữ chức Tể tướng. Dì của bà là Mehr-un-Nissa sau này trở thành Hoàng hậu Nur Jahan, vợ chính của Hoàng đế Jahangir.


Hoàng tử sẽ phải đợi 5 năm trước khi kết hôn vào năm 1612 (1021 AH), vào ngày được các nhà chiêm tinh của triều đình chọn là có lợi nhất để đảm bảo một cuộc hôn nhân hạnh phúc. Đây là một cuộc đính hôn kéo dài bất thường vào thời điểm đó. Tuy nhiên, Shah Jahan lần đầu kết hôn với Công chúa Kandahari Begum, con gái của chắt trai của Shah Ismail I của Ba Tư, và có với nhau một cô con gái và cũng là đứa con lớn nhất của ông.
Năm 1612, ở tuổi 20, Khurram kết hôn với Mumtaz Mahal, vào một ngày do các nhà chiêm tinh của triều đình chọn. Cuộc hôn nhân hạnh phúc và họ có 14 người con, trong đó có 7 người sống sót đến tuổi trưởng thành.


Mặc dù giữa hai người có tình yêu đích thực, Arjumand Banu Begum là một phụ nữ sắc sảo về mặt chính trị và từng là cố vấn và người bạn tâm giao quan trọng của chồng mình. Sau này, với tư cách là hoàng hậu, Mumtaz Mahal nắm giữ quyền lực to lớn, chẳng hạn như được chồng tham khảo ý kiến trong các vấn đề quốc gia, tham dự hội đồng (shura hoặc diwan), và chịu trách nhiệm về con dấu của hoàng gia, cho phép bà xem xét các văn bản chính thức trong bản nháp cuối cùng. Shah Jahan cũng trao cho cô quyền ra lệnh của riêng mình (hukum hoặc Firman) và đặt lịch hẹn.


Mumtaz Mahal qua đời ở tuổi 38 (7 tháng 6 năm 1631), sau khi sinh Gauhar Ara Begum ở Burhanpur, do xuất huyết sau sinh, gây mất máu đáng kể sau ba mươi giờ chuyển dạ đau đớn. Các nhà sử học đương thời lưu ý rằng Công chúa Jahanara, 17 tuổi, quá đau khổ trước nỗi đau của mẹ mình đến mức bắt đầu phân phát đá quý cho người nghèo, hy vọng các vị thần sẽ phù hộ cho mẹ mình, trong khi đó Hoàng đế Shah Jahan được ghi nhận là "tê liệt vì đau buồn" và đã khóc. Thi thể của hoàng hậu được chôn cất tạm thời trong một khu vườn có tường bao quanh được gọi là Zainabad, ban đầu được xây dựng bởi chú của Shah Jahan là Hoàng tử Daniyal dọc theo sông Tapti. Cái chết của bà có tác động sâu sắc đến tính cách của Shah Jahan và truyền cảm hứng cho việc xây dựng Taj Mahal, nơi bà sau đó được cải táng.


Khurram đã lấy những người vợ khác, trong số đó có Kandahari Begum (m. 28 tháng 10 năm 1610) và Izz-un-Nissa (2 tháng 9 năm 1617), con gái của Muzaffar Husain Mirza Safawi và Shahnawaz Khan, con trai của Abdul Rahim Khan-i-Khanan. Nhưng theo biên niên sử triều đình, những cuộc hôn nhân này không được tính đến về mặt chính trị và họ chỉ được hưởng địa vị hoàng gia.
Khurram cũng được ghi nhận là đã kết hôn với người em họ cùng cha khác mẹ của mình, Lilavati Bai, con gái của Sakat Singh Rathore ở Kharwa. Cuộc hôn nhân diễn ra khi Khurram đang nổi dậy chống lại cha mình, Jahangir.


=== Cáo buộc loạn luân ===
François Bernier, một thầy thuốc người Pháp đến thăm Ấn Độ từ năm 1659 đến năm 1668, đã ghi lại rằng mối quan hệ của Hoàng đế Shah Jahan với con gái của ông là Jahanara Begum, đã vượt quá sự đoan trang cơ bản vì người ta đồn rằng họ đang có quan hệ loạn luân. Những tuyên bố tương tự như vậy cũng được Joannes de Laet, Peter Mundy và Jean-Baptiste Tavernier đưa ra. Dựa trên điều này, Nhà sử học Vincent Arthur Smith cũng lập luận về điều tương tự. Nhưng sử gia B P Saksena cho thấy rằng không có bằng chứng nào chứng minh cho tuyên bố đó. Niccolao Manucci, người cùng thời với Bernier, đã bác bỏ chuyện loạn luân giữa Shah Jahan và con gái của ông:


Cô ấy [Jahanara] đã phục vụ cha mình với tình yêu và sự siêng năng lớn nhất để Shah Jahan chấp nhận lời cho mình [kết hôn]. Chính vì lý do này mà dân chúng đã ám chỉ rằng cô đã loạn luân với cha mình, và điều này đã tạo cơ hội cho ông Bernier viết nhiều điều về cô công chúa này, hoàn toàn dựa trên lời nói của những kẻ thấp hèn.


Hơn nữa Manucci cũng nói rằng những gì Bernier viết cũng không đúng sự thật. Như Nhà sử học K. S. Lal khẳng định, tin đồn được nuôi dưỡng bởi ác ý của các cận thần và phán quyết của Mawlānā. Hoàng đế Aurangzeb giam giữ Jahanara trong Pháo đài Agra cùng với tù nhân Hoàng gia. Tất cả những tình tiết này đều cho thấy Aurangzeb có liên quan đến việc phóng đại tin đồn thành một vụ bê bối chính thức. Ngay từ đầu mối quan hệ giữa Dara và Aurangzeb đã không thân mật và Jahanara là một người theo đảng phái của Dara. Trong cuộc chiến tranh Kế vị, các quý tộc và cận thần đã chia thành hai phe để ủng hộ hai hoàng tử. Khi Aurangzeb giành được ngai vàng, số lượng người ủng hộ ông tăng lên. Mawlānā cũng thân thiết với Aurangzeb. Do đó, có thể với phán quyết của Mawlānā, Aurengzeb đang tìm cách phá hủy hình ảnh của cả cha mình là Shah Jahan và chị gái cùng cha khác mẹ của mình là Jahanara cùng một lúc.


== Các chiến dịch quân sự ban đầu ==


Hoàng tử Khurram thể hiện tài năng quân sự phi thường. Cơ hội đầu tiên để Khurram kiểm tra tài năng quân sự của mình là trong chiến dịch Mogul chống lại Nhà nước Rajput của Mewar, vốn là thế lực thù địch với đế chế Mogul kể từ triều đại của Akbar Đại đế.
Sau 1 năm chiến tranh tiêu hao đầy khắc nghiệt, Rana Amar Singh I đầu hàng có điều kiện trước quân đội Mogul và trở thành một nước chư hầu của Đế quốc Mogul. Năm 1615, Khurram giới thiệu Kunwar Karan Singh, người thừa kế của Amar Singh cho Jahangir. Khurram được cử đến để tỏ lòng kính trọng với mẹ và mẹ kế của mình và sau đó được Jahangir ban thưởng. Cùng năm đó, mansab của ông tăng từ 12000/6000 lên 15000/7000, ngang bằng với anh trai ông là Parvez và tiếp tục tăng lên 20000/10000 vào năm 1616.
Năm 1616, khi Khurram khởi hành tới Deccan, Jahangir đã trao cho ông danh hiệu Shah Sultan Khurram.


Năm 1617, Khurram được ban quyền chỉ đạo quân đội đối phó với Lodi ở Deccan để bảo đảm biên giới phía Nam của Đế quốc và khôi phục quyền kiểm soát của đế quốc đối với khu vực này. Khi trở về vào năm 1617, sau những thành công trong các chiến dịch này, Khurram đã thực hiện koronush trước Jahangir, hoàng đế đã đã gọi ông đến jharoka và đứng dậy khỏi chỗ ngồi để ôm lấy ông. Jahangir cũng phong cho ông danh hiệu Shah Jahan (tiếng Ba Tư: "Vua của thế giới") và nâng cấp bậc quân hàm của ông lên 30000/20000 và trao cho ông một ngai vàng đặc biệt ở Durbar, một vinh dự chưa từng có đối với một hoàng tử. Edward S. Holden viết, "Ông ấy được một số người tâng bốc, bị những người khác ghen tị, không được ai yêu mến."
Năm 1618, Shah Jahan được cha tặng cho bản sao đầu tiên của Jahangirnameh, người coi ông là "đứa con trai đầu tiên của tôi về mọi mặt."


== Tham khảo ==

=== Chú thích ===


=== Thư mục ===
Asher, Catherine Ella Blanshard (2003) [1992]. Architecture of Mughal India. The New Cambridge History of India. Quyển I: 4. Cambridge University Press. tr. 368. ISBN 978-0521267281.
Eraly, Abraham (2000). Emperors of the Peacock Throne: The Saga of the Great Mughals. Penguin Books India. ISBN 978-0141001432.
Findly, Ellison Banks (1993). Nur Jahan: Empress of Mughal India. Oxford University Press. ISBN 978-0195360608.
Koch, Ebba (2006). The Complete Taj Mahal: And the Riverfront Gardens of Agra. London: Thames & Hudson Ltd. ISBN 978-0500342091.
Nicoll, Fergus (2009). Shah Jahan: The Rise and Fall of the Mughal Emperor. London: Haus. ISBN 978-1906598181.
Prasad, Beni (1930) [1922]. History of Jahangir (ấn bản thứ 2). Allahabad: The Indian Press.
Richards, John F. (1993). The Mughal Empire. The New Cambridge History of India. Quyển V. Cambridge University Press. ISBN 978-0521566032.
Sen, Sailendra (2013). Textbook of Medieval Indian History. Primus Books. ISBN 978-9380607344.


== Liên kết ngoài ==

Shah Jehan in Christian Art
Shah Jahan's 353rd death anniversary observed at Taj Mahal at TwoCircles.net
History of Islam in India at IndiaNest.com Lưu trữ ngày 18 tháng 6 năm 2006 tại Wayback Machine
Shah Jahan's Coin Database
Shah Jahan


Christopher Edward Nolan  (; sinh ngày 30 tháng 7 năm 1970) là một nam nhà làm phim kiêm doanh nhân người Mỹ gốc Anh. Được đánh giá là một trong những nhà làm phim xuất sắc nhất trong thế hệ của mình, ông nổi tiếng với những tác phẩm bom tấn của Hollywood thông qua lối kể chuyện đầy phức tạp của mình. Các tác phẩm của ông đã thu về hơn 6,6 tỷ USD trên toàn cầu, qua đó giúp ông trở thành đạo diễn có doanh thu cao thứ bảy mọi thời đại. Trong suốt sự nghiệp của mình, Nolan đã giành được nhiều giải thưởng cao quý, trong đó có hai giải BAFTA, hai giải Quả cầu vàng và hai giải Oscar. Ông được phong tặng danh hiệu Chỉ huy Đế chế Anh vào năm 2019, và sau này được phong tước hiệp sĩ vào năm 2024 cho những đóng góp của mình trong ngành điện ảnh.


Sinh ra và lớn lên ở Luân Đôn, Nolan nuôi dưỡng niềm đam mê làm phim từ khi còn nhỏ. Sau khi theo học ngành văn học Anh tại Đại học London, ông đã thực hiện một số bộ phim ngắn trước khi ra mắt tác phẩm điện ảnh đầu tay của mình với tựa đề Following (1998). Nolan bắt đầu được truyền thông quốc tế chú ý hơn với bộ phim thứ hai mang tên Memento (2000) – tác phẩm giúp ông nhận được một đề cử giải Oscar cho Kịch bản gốc hay nhất. Ông bắt đầu chuyển từ công tác làm phim độc lập sang làm phim cho các hãng phim lớn với tác phẩm Insomnia (2002), và tiếp tục đạt thành công lớn cả về mặt thương mại lẫn chuyên môn với bộ ba phim The Dark Knight Trilogy (2005–2012), cũng như thực hiện các tác phẩm Ảo thuật gia đấu trí (2006) và Kẻ trộm giấc mơ (2010), Hố đen tử thần (2014) và Cuộc di tản Dunkirk (2017). Sau khi phát hành Tenet (2020), Nolan chia tay với hãng phim phát hành lâu năm Warner Bros. Pictures và chuyển sang cộng tác với Universal Pictures thông qua Oppenheimer (2023), bộ phim giúp ông giành giải Oscar cho Đạo


diễn xuất sắc nhất và Phim hay nhất.


Các bộ phim của Nolan thường bắt nguồn từ các chủ đề tri thức luận và siêu hình học, khám phá đạo đức con người, cấu tạo của thời gian cùng bản chất dễ uốn nắn của trí nhớ và bản sắc cá nhân. Tác phẩm của ông thấm nhuần những hình ảnh và khái niệm lấy cảm hứng từ toán học, cách tường thuật phi tuyến tính độc đáo, hiệu ứng hình ảnh thực tế, thử nghiệm âm thanh, định dạng phim khổ lớn và các quan điểm duy vật. Ngoài vai trò đạo diễn, Nolan còn đảm nhiệm vai trò đồng biên kịch cho một số bộ phim của mình cùng người em trai Jonathan, đồng thời cũng tham gia điều hành công ty sản xuất Syncopy Inc. cùng với vợ ông, Emma Thomas.


== Tiểu sử ==


Nolan sinh ra ở Westminster, London và lớn lên ở Highgate. Cha của ông, Brendan James Nolan, là một chuyên viên quảng cáo người Anh từng làm việc dưới vai trò giám đốc sáng tạo. Mẹ của ông, Christina (nhũ danh Jensen), vốn ban đầu là một tiếp viên hàng không người Mỹ, nhưng sau này đã chuyển sang làm giáo viên tiếng Anh. Thời thơ ấu của Nolan bị chia cắt giữa London và Evanston, Illinois và ông có cả hai quốc tịch Anh và Mỹ. Ông có một người anh trai tên Matthew, và một người em trai tên Jonathan – cũng là một nhà làm phim. Lớn lên, Nolan đặc biệt bị ảnh hưởng bởi các tác phẩm của Ridley Scott và các bộ phim khoa học viễn tưởng như 2001: A Space Odyssey (1968) và Chiến tranh giữa các vì sao (1977). Ông bắt đầu làm phim từ năm 7 tuổi, sử dụng máy quay Super 8 mm của cha và thực hiện các bộ phim ngắn với mô hình nhân vật đồ chơi. Một trong số những bộ phim ngắn này là tác phẩm hoạt hình stop-motion tri ân tới Chiến tranh giữa các vì sao mang tên Space Wars. Ông đã tuyển vai em trai Jonathan của mình vào phim


và tự dựng bối cảnh phim từ "đất sét, bột mì, hộp trứng và giấy vệ sinh." Chú của ông, một nhân viên NASA chuyên xây dựng hệ thống hướng dẫn cho tên lửa Apollo, đã gửi cho ông một số đoạn phim ghi lại quá trình phóng tên lửa: "Tôi đã quay lại chúng và cắt chúng ra, vì nghĩ rằng sẽ không ai nhận ra", Nolan cho biết. Từ năm mười một tuổi, ông đã khao khát trở thành một nhà làm phim chuyên nghiệp. Giữa năm 1981 và 1983, Nolan đăng ký học tại Barrow Hills, một trường dự bị Công giáo ở Weybridge, Surrey, do các linh mục Josephite điều hành. Ở tuổi thiếu niên, Nolan bắt đầu luyện tập làm phim với Adrien và Roko Belic. Nolan và Roko đồng đạo diễn Tarantella (1989), một bộ phim tác phẩm độc lập siêu thực phát sóng trên kênh Public Broadcasting Service.


Nolan theo học tại trường cao đẳng tư Haileybury and Imperial Service College ở Hertford Heath, Hertfordshire và sau đó học văn học Anh tại University College London (UCL). Từ chối chương trình giáo dục điện ảnh truyền thống, ông bắt đầu theo đuổi "bằng cấp về một thứ gì đó không liên quan... bởi vì nó mang lại góc nhìn khác cho mọi việc." Ông đã chọn UCL vì chất lượng cơ sở hạ tầng cho việc làm phim. Nolan là chủ tịch của Hiệp hội Điện ảnh Union, và cùng với bạn gái Emma Thomas, ông đã chiếu các phim điện ảnh 35 mm trong suốt năm học và sử dụng số tiền kiếm được để sản xuất phim 16 mm vào mùa hè.


== Sự nghiệp ==


=== 1993–2003: Bắt đầu sự nghiệp và những đột phá ===


Sau khi lấy bằng cử nhân văn học Anh năm 1993, Nolan làm công việc phân tích kịch bản, vận hành máy quay và đạo diễn video cho các tổ chức cũng như các phim công nghiệp. Năm 1995, ông bắt đầu thực hiện Larceny, bộ phim ngắn đen trắng được quay vào một ngày cuối tuần với trang thiết bị hạn chế cùng dàn diễn viên và đội ngũ làm phim nhỏ. Được thực hiện dưới nguồn kinh phí của Nolan và quay bằng thiết bị của Hội Điện ảnh UCLU, bộ phim được gửi tham dự Liên hoan phim Cambridge năm 1996, đồng thời được coi là một trong những phim ngắn hay nhất của UCL. Phim ngắn thứ ba của Nolan là Doodlebug (1997), kể về một người đàn ông đuổi theo một con côn trùng và rồi phát hiện ra rằng đó là phiên bản thu nhỏ của chính anh. Nolan và Thomas lần đầu tiên thử sức với phim điện ảnh dài vào giữa những năm 1990 với một dự án tên là Larry Mahoney; tuy nhiên dự án này đã bị hủy bỏ và chưa bao giờ được phát hành. Trong khoảng thời gian này, Nolan hầu như cũng không thành công trong việc khởi động các dự án cá nhân. Ông cho biết mình


đã nhận được cả "chồng thư từ chối" khi bước những bước đầu tiên vào lĩnh vực làm phim, và nói thêm rằng "nguồn tài chính rất hạn chế ở Vương quốc Anh. [...] Chưa bao giờ [tôi] nhận được bất kỳ sự hỗ trợ nào từ ngành công nghiệp điện ảnh Anh."


Năm 1998, Nolan phát hành bộ phim điện ảnh đầu tiên của mình với tựa đề Following, do ông tự biên kịch, đạo diễn, quay phim và dựng phim. Tác phẩm mô tả một nhà văn trẻ thất nghiệp theo dấu những người lạ tại London với hy vọng họ sẽ cung cấp tài liệu cho cuốn tiểu thuyết đầu tiên của mình, nhưng bị lôi kéo vào một thế giới ngầm tội phạm khi anh không thể giữ được khoảng cách. Từ kinh nghiệm của Nolan khi sống ở London và bị trộm tại căn hộ của mình, ông nhận thấy rằng đặc điểm chung giữa thói quen ăn cắp vặt và việc theo đuổi ai đó qua đám đông là cả hai đều "đưa bạn vượt ra ngoài ranh giới của các mối quan hệ xã hội thông thường". Đồng sản xuất bởi Nolan với Thomas và Theobald, tác phẩm được thực hiện với kinh phí 3.000 GBP. Hầu hết dàn diễn viên và đoàn làm phim đều là bạn của đạo diễn, và việc quay phim diễn ra vào các dịp cuối tuần ròng rã trong suốt một năm. Để bảo tồn các cuộn phim, mỗi cảnh đã được diễn tập kỹ lưỡng để đảm bảo rằng ngay lần quay đầu tiên hoặc thứ hai của phân cảnh đó đã có thể được


sử dụng trong bản chỉnh sửa cuối cùng. Following đã giành được một số giải thưởng trong thời gian tham dự các liên hoan phim và được các nhà phê bình đón nhận nồng nhiệt; The New Yorker viết rằng bộ phim "giống với tác phẩm kinh điển của Hitchcock", nhưng "mỏng manh hơn". Janet Maslin của The New York Times thì rất ấn tượng với "vẻ rảnh rỗi" và cách quay phim cầm tay nhanh nhẹn. Vào ngày 11 tháng 12 năm 2012, tác phẩm được phát hành dưới định dạng DVD và Blu-ray như một phần của The Criterion Collection.


Thành công của Following đã cho Nolan cơ hội để làm cho Memento (2000), một bộ phim mang tính đột phá trong sự nghiệp của ông. Người em trai Jonathan đã trình bày ý tưởng về một người đàn ông mắc chứng quên thuận chiều, phải sử dụng các ghi chú và hình xăm để săn lùng kẻ đã giết vợ mình. Jonathan đã biến ý tưởng này thành một tác phẩm truyện ngắn mang tên "Memento Mori" (2001), rồi sau đó Nolan phát triển một kịch bản phim kể ngược lại câu chuyện. Aaron Ryder, giám đốc điều hành của Newmarket Films, cho biết đây là "có lẽ là kịch bản sáng tạo nhất mà tôi từng thấy". Bộ phim được lựa chọn với kinh phí 4,5 triệu USD, với Guy Pearce và Carrie-Anne Moss đảm nhiệm hai vai chính. Memento được công chiếu lần đầu tại Liên hoan phim Quốc tế Venice vào tháng 9 năm 2000 và nhận được sự hoan nghênh từ giới phê bình. Joe Morgenstern của The Wall Street Journal đã viết trong bài đánh giá của mình: "Tôi không nghĩ rằng một bộ phim lại có thể vừa thông minh, vừa tạo sức ảnh hưởng mà đồng thời cũng lại hài hước và lém lỉnh


đến vậy." Basil Smith trong cuốn sách The Philosophy of Neo-Noir, đã so sánh Memento với Luận về sự hiểu biết của con người của John Locke, lập luận rằng những ký ức có ý thức tạo nên danh tính của chúng ta, vốn là một chủ đề mà Nolan đã khai thác trong phim. Bộ phim đạt thành công về doanh thu phòng vé và nhận được nhiều giải thưởng, bao gồm các đề cử giải Oscar và giải Quả cầu vàng cho Kịch bản phim xuất sắc nhất, giải Tinh thần độc lập cho Đạo diễn xuất sắc nhất và Kịch bản xuất sắc nhất, và một đề cử tại Giải thưởng của Hiệp hội Đạo diễn Hoa Kỳ (DGA). Memento được nhiều nhà phê bình đánh giá là một trong những phim điện ảnh hay nhất thập niên 2000. Năm 2017, bộ phim được Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ lựa chọn để lưu trữ tại Viện lưu trữ phim quốc gia Hoa Kỳ vì những "ý nghĩa về mặt văn hóa, lịch sử hoặc thẩm mỹ".


Ấn tượng với công việc của Nolan trong Memento, Steven Soderbergh đã mời Nolan đạo diễn bộ phim giật gân tâm lý Insomnia (2002), với sự tham gia của nhiều diễn viên đoạt giải Oscar như Al Pacino, Robin Williams và Hilary Swank. Ban đầu hãng Warner Bros. muốn tìm một đạo diễn dày dạn kinh nghiệm hơn, nhưng Soderbergh và hãng Section Eight Productions của ông đã đấu tranh để đưa Nolan vào dự án, cũng như lựa chọn nhà quay phim Wally Pfister và nhà dựng phim Dody Dorn. Với kinh phí 46 triệu USD, tác phẩm được mô tả là "một bộ phim Hollywood bình thường hơn nhiều so với những gì mà [Nolan] đã thực hiện trước đây". Là phiên bản làm lại của bộ phim Na Uy cùng tên năm 1997, Insomnia kể về hai thám tử Los Angeles được cử đến một thị trấn phía bắc Alaska để điều tra vụ sát hại một thiếu niên địa phương. Tác phẩm nhận được đánh giá tích cực từ các nhà phê bình và biểu diễn tốt tại phòng vé, thu về 113 triệu USD toàn cầu. Nhà phê bình phim Roger Ebert ca ngợi bộ phim vì đã đưa ra những quan điểm và ý tưởng mới về các


vấn đề đạo đức và tội lỗi: "Không giống như hầu hết các bản phim làm lại, bản Insomnia của Nolan không phải là một bản sao chép nhạt nhẽo mà là một bản tái kiểm định lại các chất liệu cũ, giống như kiểu một phiên bản sản xuất lại của một vở kịch xuất sắc vậy." Richard Schickel của Time coi Insomnia là "tác phẩm kế nhiệm xứng đáng" cho Memento. Sau Insomnia, Nolan đã lên kế hoạch cho một bộ phim tiểu sử về Howard Hughes với sự tham gia của Jim Carrey. Ông đã viết phần kịch bản, mà ông tiết lộ là "kịch bản hay nhất mà tôi từng viết", nhưng khi biết rằng Martin Scorsese cũng đang thực hiện một bộ phim tiểu sử về Hughes – tác phẩm The Aviator (2004) – Nolan đã miễn cưỡng hủy bỏ kịch bản của mình và chuyển sang các dự án khác. Sau khi từ chối lời mời đạo diễn cho tác phẩm sử thi lịch sử Troy (2004), Nolan bắt tay vào quá trình chuyển thể cuốn tiểu thuyết tội phạm The Keys to the Street của nhà văn Ruth Rendell và dự định sẽ đạo diễn tác phẩm này cho hãng Fox Searchlight Pictures. Sau cùng, dự án này tiếp tục bị


Nolan bỏ dở do những điểm tương đồng với các bộ phim trước đây của ông. Nolan cũng tham gia chuyển thể điện ảnh bộ phim truyền hình The Prisoner, nhưng sau đó tiếp tục rời bỏ dự án.


=== 2003–2013: Sự công nhận rộng rãi ===


Đầu năm 2003, Nolan tiếp cận Warner Bros. với ý tưởng làm một bộ phim mới về Batman, dựa trên câu chuyện về nguồn gốc của nhân vật. Nolan bị cuốn hút bởi ý tưởng đặt tác phẩm vào một thế giới gợi nhớ đến các phim điện ảnh chính kịch cổ điển hơn là những phim điện ảnh giả tưởng chuyển thể từ truyện tranh. Ông chủ yếu sử dụng các diễn viên hoặc mô hình đóng thế truyền thống cùng với hiệu ứng ảnh nhỏ trong quá trình quay phim, đồng thời hạn chế sử dụng công nghệ CGI. Tác phẩm này – với tựa đề Huyền thoại Người Dơi – là dự án lớn nhất mà Nolan đã thực hiện cho đến thời điểm đó, được công chiếu vào tháng 6 năm 2005 với nhiều thành công về mặt thương mại cùng sự đón nhận của giới phê bình. Với sự tham gia của Christian Bale trong vai chính, cùng với Michael Caine, Gary Oldman, Morgan Freeman và Liam Neeson, bộ phim đã làm sống lại loạt phim Batman. Sau khi nhận về những lời khen ngợi về chiều sâu tâm lý cùng tính hợp thời, Huyền thoại Người Dơi đã trở thành phim điện ảnh có doanh thu cao thứ tám trong năm 2005 tại


Hoa Kỳ và là phim điện ảnh có doanh thu cao thứ chín của năm đó trên phạm vi toàn cầu. Tác phẩm đã được đề cử một giải Oscar cho Quay phim xuất sắc nhất, đồng thời được coi là một trong những bộ phim có ảnh hưởng nhất của thập niên 2000.


Trước khi quay trở lại loạt phim Batman cho phần tiếp theo, Nolan đã đảm nhiệm vai trò đạo diễn, đồng biên kịch và sản xuất cho The Prestige (2006), một dự án chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Christopher Priest về hai pháp sư đối địch ở thế kỷ 19. Kịch bản phim là kết quả của những lần hợp tác không liên tục trong suốt 5 năm giữa Nolan và người em trai Jonathan, mà trong đó Jonathan đã bắt tay vào công đoạn này từ năm 2001. Nolan dự định thực hiện tác phẩm vào năm 2003, nhưng ông đã tạm gác lại dự án sau khi đồng ý nhận ghế đạo diễn cho Huyền thoại Người Dơi. Với sự tham gia của Hugh Jackman và Christian Bale trong hai vai chính, The Prestige đã nhận được sự hoan nghênh của giới phê bình và thu về hơn 109 triệu USD toàn cầu. Roger Ebert mô tả bộ phim là "đậm chất điện ảnh – đậm đặc, ám ảnh và đầy quỷ quyệt"; còn Kenneth Turan của Los Angeles Times thì gọi tác phẩm là "bộ phim chínnh kịch đáng sợ và đầy tham vọng". Philip French đã viết trong bài đánh giá của mình cho The Guardian: "Ngoài


những phấn khích về trí tuệ hoặc triết học mà nó tạo ra, The Prestige cũng rất hấp dẫn, hồi hộp, bí ẩn, cảm động và dí dỏm một cách u ám." The Prestige đã nhận được đề cử Giải Oscar cho Quay phim xuất sắc nhất và Chỉ đạo nghệ thuật xuất sắc nhất.


Năm 2006, Nolan thông báo rằng phần tiếp theo của Huyền thoại Người Dơi sẽ mang tựa đề Kỵ sĩ bóng đêm. Với phần phim thứ hai, Nolan muốn phát triển chất phim noir của bộ phim đầu tiên bằng cách đào sâu vào "câu chuyện về một thành phố, một câu chuyện hình sự có sức nặng... nơi bạn thể thấy được những cảnh sát, hệ thống tư pháp, người nghèo, người giàu, tội phạm". Được phát hành vào tháng 7 năm 2008 với sự hoan nghênh nhiệt liệt của giới phê bình, Kỵ sĩ bóng đêm được coi là một trong những phim điện ảnh hay nhất những năm 2000 và là một trong những bộ phim siêu anh hùng xuất sắc nhất từng được thực hiện. Manohla Dargis của The New York Times nhìn nhận tác phẩm với giá trị nghệ thuật cao hơn nhiều các phim bom tấn khác của Hollywood: "Được đặt ở lằn ranh giữa phim nghệ thuật và phim công nghiệp, thơ ca và giải trí, tác phẩm u ám và sâu sắc hơn bất kỳ bộ phim Hollywood nào thuộc thể loại chuyển thể truyện tranh." Ebert cũng bày tỏ quan điểm tương tự khi mô tả tác phẩm như một "bộ phim ám ảnh vượt xa nguồn gốc


ban đầu để trở thành một tấn thảm kịch hấp dẫn." Kỵ sĩ bóng đêm lập nhiều kỷ lục phòng vé trong suốt thời gian chiếu rạp, thu về hơn 1 tỷ USD toàn cầu. Tại Giải Oscar lần thứ 81, bộ phim đã được đề cử tám giải thưởng, trong đó giành được giải Oscar cho Biên tập âm thanh xuất sắc nhất và giải Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất dành cho Heath Ledger. Nolan đã nhận được nhiều giải thưởng và đề cử cho vai trò đạo diễn của ông. Kỵ sĩ bóng đêm được Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ vinh danh là tác phẩm "có ý nghĩa về mặt văn hóa, lịch sử hoặc thẩm mỹ" vào năm 2020 và được chọn để bảo quản trong Viện lưu trữ phim quốc gia.


Sau thành công của Kỵ sĩ bóng đêm, Warner Bros. ký hợp đồng với Nolan dưới vai trò chỉ đạo đạo diễn của Inception (2010). Nolan cũng đảm nhiệm vai trò biên kịch và đồng sản xuất của dự án. Bộ phim này được ông mô tả là "tác phẩm khoa học viễn tưởng đương đại đặt trong cấu trúc của tâm trí con người". Với sự tham gia của dàn diễn viên lớn gồm Leonardo DiCaprio, Inception đã trở thành một thành công cả về mặt thương mại lẫn chuyên môn sau khi phát hành vào tháng 7 năm 2010. Cây viết Richard Roeper của Chicago Sun-Times đã tặng cho bộ phim điểm tuyệt đối "A+" và gọi tác phẩm là "một trong những bộ phim hay nhất của thế kỷ [21]". Mark Kermode đã gọi đây là bộ phim hay nhất năm 2010: "Inception là bằng chứng cho thấy rằng con người không hề ngu dốt, rằng điện ảnh không phải là rác rưởi, và rằng phim bom tấn và nghệ thuật có thể là một." Bộ phim đã thu về hơn 836 triệu USD toàn cầu và được đề cử cho tám giải Oscar, bao gồm Phim hay nhất và Kịch bản gốc hay nhất; và giành chiến thắng tại các hạng mục Quay phim xuất


sắc nhất, Hòa âm xuất sắc nhất, Biên tập âm thanh xuất sắc nhất và Hiệu ứng hình ảnh xuất sắc nhất. Nolan cũng được đề cử cho giải BAFTA và giải Quả cầu vàng, cùng nhiều giải thưởng khác.